Waterral

Water Rail, Rallus aquaticus - Rallen (Rallidae)

De waterral is een wat geheimzinnige, schaarse broedvogel in Nederland. Hij laat zich zelden zien, maar je kan hem wel horen. Uit het moeras klinkt wel eens z'n gegil als een speenvarken. Een deel van de waterrallen blijft het hele jaar in ons land. In de winter langs bevroren rietrandjes zijn ze dan goed te zien. Waterrallen zijn donker gekleurd met een rode lange snavel. Vliegen doen ze zelden bij verstoring, ze verdwijnen liever al lopend uit het gezichtsveld.

Herkenning

Overwegend bruin gestreept met gestreepte flanken en een grijs voorhoofd en buik. Opvallende lange rode snavel. De waterral heeft dunne, lange tenen om gemakkelijk over plantenresten in het water te kunnen lopen. Stiekeme vogel die zich zelden laat zien. In de winter als er ijs ligt komen ze wat meer uit de dekking en lopen ze soms over het ijs.

Geluid

Zeer gevarieerd. Vaak een gegil als van een speenvarken en ook een lang aan gehouden "kiep…kiep…kiep..." etc. Baltsroep (in voorjaar ook 's nachts op trek) een versnellend ''duuk...duuk...duuk...trruuiieee…".


25-28 cm, spanwijdte 38-45 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt vanaf eind maart tot augustus. Heeft 1-2 legsels per jaar van meestal 6 - 11 eieren, (soms tot 16). Broedduur 19-22 dagen. Broedt meestal vlakbij of boven het water in dikke vegetatie. Jongen zijn nestvlieders en zijn na 6-8 weken geheel onafhankelijk.

Leefgebied

Moerasgebieden met riet en drassige plekken, langs rivieren en meren in rietkragen ook in stadsparken met riet. In de winter ook bij afwateringskanalen en andere plaatsen waar nog open (stromend) water te vinden is.

Voedsel

De waterral is een alleseter. Kikkers, slakken, insecten, larven, visjes, garnalen, maar ook scheuten en wortels en kuikens en aas.

Vogeltrek

De waterral is een vogel die 's winters in Nederland blijft.
Vogels uit Noord- en Midden-Europa trekken van september tot december door richting de overwinteringsplekken. Ze trekken 's nachts en tijdens een frisse heldere herfstnacht is dat goed te horen. Van februari tot mei gaat het in het voorjaar de omgekeerde richting op. De Noord-Europese waterrallen overwinteren deels in Groot-Brittannië en Ierland. De Nederlandse waterrallen die wel wegtrekken overwinteren in Zuid-Europa en Noord-Afrika tot de Zwarte Zee.


Verspreiding en aantal

vrij schaarse broedvogel | wegtrekkend | doortrekker en wintergast in vrij klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Vanaf 1990 nemen de aantallen toe, de laatste jaren stabiel. Van doortrekkers zijn onvoldoende gegevens beschikbaar.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 2500-3200 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers vrij groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Rondom de Oostvaardersplassen vooral te horen. Ook in stadspark klinkt het gekrijs van de waterral uit het riet. In de winter langs rietrandjes aan het scharrelen.

In Europa

De waterral broedt in grote delen van Europa.

Meer informatie


Bescherming

De waterral staat niet op de Rode Lijst. De afgelopen decennia verdwenen er goede plekken om te broeden door de verdroging of verbossing van moerasgebied. De aanleg van natte natuurgebieden zorgde weer voor aanwas van broedgebied. Een koude winters en droog voorjaar doet de waterral geen goed.

Wat wij doen

Vogelbescherming heeft zich altijd sterk gemaakt voor (goed beheerde) moerasnatuur. Onder meer door een belangrijke bijdrage te leveren aan de samenstelling en uitvoering van het Beschermingsplan Moerasvogels 2000 - 2004 van de rijksoverheid. Verder heeft Vogelbescherming een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van klimaatbuffers in Nederland: plekken waar waterberging hand in hand gaat met natuurontwikkeling.

Wat kunt u doen

Terreinbeherende organisaties en gemeenten kunnen ervoor zorgen dat hun natte gebieden (met riet en zegge) niet verdrogen of tot bos verworden.

Meer weten?

Downloads


Wet- en regelgeving

De waterral is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn waterrallen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de waterral is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de waterral. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt in heel Nederland gedurende het broedseizoen bescherming aan de nesten van de waterral, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal