Kuifleeuwerik

Crested Lark, Galerida cristata - Leeuweriken (Alaudidae)

Rode lijst

Deze van oorsprong in steppen en halfwoestijnen levende grondvogel komt in West-Europa voor op zandige, droge gronden en in vergelijkbaar biotoop in stedelijk gebied. Het nest bevindt zich op kale tot schaars begroeide gronden (zeereep), op grinddaken, bouwrijp gemaakte en/of opgespoten terreinen. Zaden en groene plantdelen vormen de belangrijkste voedselbron, maar in de broedtijd worden ook insecten gegeten. Is in Nederland uitgestorven als broedvogel.

Herkenning

Grijsbruin kleed met een lange, spitse kuif. Lijkt op veldleeuwerik maar is grijzer en heeft minder duidelijke streping op de borst. Daarnaast ontbreekt de witte vleugelachterrand, zijn de buitenste staartpennen geelbruin en is de ondervleugel rossig.

Geluid

Roep vaak enkele korte tonen met een melancholische, fluitende klank, zang gelijkend maar krachtiger en langer aanhoudend.


17-19 cm


Deze soort lijkt op:

Gratis magazine Vogels Dichterbij

Leer de bekendste tuinvogels beter kennen met Vogels Dichterbij. Dit gratis magazine staat boordevol mooie foto’s over vogels kijken en met veel praktische tips over vogels voeren, nestkastjes en vogelvriendelijke tuinen. Bestel Vogels dichterbij meteen en ontvang aantrekkelijke korting op leuke producten.

Bestel Vogels Dichterbij

Leefwijze

Broeden

Broedt van maart-juni/juli. Vaak 2-3 legsels per jaar van 3-5 eieren. Broedduur 11-13 dagen. Vrouwtje maakt het nest op de grond met grasjes in het open veld, soms in de buurt van struikgewas, maar ook op daken. Het vrouwtje broedt de eieren uit, beide ouders voeden de jongen. Na 11-13 dagen verlaten de jongen het nest, 3-4 dagen later kunnen ze vliegen.

Leefgebied

Stedelijk gebied, braakliggende terreinen soms weide- en akkerranden, industrieterreinen en spoorbermen, zeereep en zeeboulevards. In Nederland waren de laatste broedgevallen voornamelijk te vinden op in aanbouw zijnde nieuwbouwwijken.

Voedsel

Met name ongewervelden in de zomer en zaden in herfst/ winter. Grootste deel van ongewervelden bestaat uit kevers, sprinkhanen, mieren, rupsen en spinnen.

Vogeltrek

Grotendeels standvogel. In Centraal-Europa enige dispersie-bewegingen.


Verspreiding en aantal

uiterst schaarse broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De kuifleeuwerik is hoogstwaarschijnlijk als broedvogel uitgestorven. Hij broedde vanaf het begin van de 19e eeuw in Nederland, en is tot 1975 een vrij algemene broedvogel geweest, waarna het vrij snel afnam. Na 2000 waren er nog enkele broedparen aanwezig, in 2015 is het voorlopig laatste territorium vastgesteld in Haverleij, ten noorden van 's Hertogenbosch. Veranderingen in de stedenbouw, met verlies aan grote oppervlakten aan braakliggende terreinen, speelden vermoedelijk een rol in de neergang, net als de verruiging van de duinen in de zeereep, waar ze vroeger ook broedden. Maar waarom precies kuifleeuweriken zijn verdwenen is onbekend.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 1 (in 2014)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers zeer klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Erg zeldzaam geworden, met maar een of twee vogels per jaar.

In Europa

In Europa is de kuifleeuwerik aan te treffen noordelijk tot Denemarken. In Scandinavië en in het Verenigd Koninkrijk ontbreekt de soort. Spanje, Oost-Europa en Italië herbergen de meeste kuifleeuweriken.

Meer informatie


Bescherming

De kuifleeuwerik staat in Nederland nog op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels als 'ernstig bedreigd'. Maar aangenomen wordt dat er geen broedparen meer zijn.
Rode Lijsten bevatten soorten die bedreigd worden of kwetsbaar zijn. Rode Lijsten hebben geen officiële juridische status, maar hebben in de praktijk wel een belangrijke signaleringsfunctie. Voor deze soorten geldt een hogere prioriteit bij het nemen van actieve beschermingsmaatregelen, bijvoorbeeld door hun leefgebieden te verbeteren. Download het Basisrapport voor de Rode Lijst Vogels volgens Nederlandse en IUCN–criteria.

Wat wij doen

De kansen op habitatherstel zijn in Nederland niet realistisch. Ook ver buiten Nederland is de soort sterk achteruitgegaan dus hervestiging vanuit deze bron is niet te verwachten.


Wet- en regelgeving

De kuifleeuwerik is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kuifleeuweriken beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kuifleeuwerik is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

De Wet natuurbescherming biedt gedurende het broedseizoen bescherming aan de nesten van de kokmeeuw, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal