Kuifaalscholver

Shag, Phalacrocorax aristotelis - Aalscholvers (Phalacrocoracidae)

De kuifaalscholver is een zee- en kustvogel. Hij is zo’n 20% kleiner en ook slanker dan de meer bekende gewone aalscholver. Net als zijn grotere familielid leeft de kuifaalscholver van vis. Hij broedt verspreid in Europa langs de rotsige kusten van IJsland en West-Siberië tot in de Middellandse Zee. In 2013 was er een eerste broedgeval in Nederland.

Herkenning

Door zijn kleinere postuur is de kuifaalscholver te onderscheiden van de gewone aalscholver. Daarnaast heeft de kuifaalscholver een dunnere hals en snavel en een kleinere, rondere kop en steil voorhoofd. Meer bevedering op de kin en keel dan de aalscholver. De omhoog gekrulde kuif op de voorkruin is er alleen aan het begin van het broedseizoen. Verenkleed is overwegend oliegroen, maar oogt van veraf zwart.

Geluid

Laag en rauw "rrraaaahhhh…", ook hikkende keelgeluiden.


65-80 cm, spanwijdte 90-105 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Koloniebroeder. Kolonies variëren van 10 broedparen tot vele honderden of meer dan duizend. Eileg soms al in februari, maar meestal vanaf maart en kan duren tot in juni. Nest in spleten, kleine grotten of onder rotsblokken, bekleed met plantaardig materiaal. Legsel varieert van 1-6 eieren, gemiddeld 3. Jongen vliegen na ongeveer 2 maanden uit en worden nog enkele weken gevoerd.

Leefgebied

De kuifaalscholver leeft op en langs rotsige kustlijnen, bij voorkeur direct grenzend aan diep water dat onder invloed staat van oceaanstromen. Uitzondering daarop vormen de kolonies in het Middellandse Zeegebied en de broedpogingen op een stenen strekdam nabij Neeltje Jans. (In 2013 daar eerste zekere broedgeval). Verder lijkt de kuifaalscholver het continentale plat als broedvogel te mijden. Buiten het broedseizoen niet zoals bijvoorbeeld jan-van-gent continue op volle zee, maar kustgebonden voor lange droog- en rustpauzes en verenonderhoud.

Voedsel

Voornamelijk vis, en dan vooral zandaal en soorten uit de haring- en kabeljauwfamilie. Duikt vooral vanaf het water naar vis, incidenteel ook wel duikend vanuit de lucht, met name als de zee wild is. Jaagt overwegend alleen, bij scholen vis ook wel in groepsverband.

Vogeltrek

Broedvogels van de kust van Moermansk zijn gedeeltelijk trekvogel. Kuifaalscholvers van overige kustkolonies zijn na de broedtijd minder aan de broedplaatsen gebonden en verspreiden zich over kortere of langere afstand.


Verspreiding en aantal

wintergast in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Op strekdammen nabij Neeltje Jans vond in 2013 een eerste broedgeval plaats. Verder worden langs de Nederlandse kust altijd wel solitaire kuifaalscholvers gezien, of kleine groepjes. Vrijwel altijd op stenige plekken langs de kust, zoals basaltblokken of pieren. Meeste waarnemingen tussen half augustus en half april.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 1 (in 2014)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers uiterst klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Pier van IJmuiden, Neeltje Jans.

In Europa

Langs rotsige kusten grenzend aan de Atlantische oceaan en Barentszzee. Daarnaast ook op rotsige kusten in het Middellandse-Zeegebied. Vestiging in Nederland is uitzonderlijk, mede gezien het overwegend vermijden van het continentaal plat. Europese populatie wordt geschat op een kleine 90.000 broedparen, waarvan het merendeel in het Verenigd Koninkrijk. 

Meer informatie


Bescherming

De kuifaalscholver staat niet op de Rode Lijst.

Wat wij doen

Vogelbescherming is voorstander van duurzame visserij met zomin mogelijk bodemberoering in Noordzeekustzone. Het instellen van zeereservaten in de Noordzee zal veel soorten kust- en zeevogels ten goede komen. Locaties van windmolenparken zullen zorgvuldig moeten worden geselecteerd.

Wat kunt u doen

Overheden moeten goede controles uitvoeren op olievervuiling. Internationale wetten en regels (en de handhaving daarvan) zouden moeten voorkomen dat de zeeën worden leeggevist. Zover is het helaas nog lang niet. Duurzame visserij is daarnaast ook een verantwoordelijkheid van de sector zelf.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De kuifaalscholver is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kuifaalscholvers beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kuifaalscholver is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de kuifaalscholver. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal