Krakeend

Gadwall, Anas strepera - Eenden (Anatidae)

Krakeenden zijn nauw verwant aan de wilde eend en sterk toegenomen in Nederland. Komt hier en daar zelfs in steden voor. Hij broedt veel later in het voorjaar dan de wilde eend en graag in ruigte bij zeer voedselrijk water.

Herkenning

Mannetjes hebben een bruine kop en een zwart achterlijf met lichtbruine staartpunt. De rest van het lichaam is grijs met een fijne tekening, wat het beste te zien is op de borst. De schouderveren zijn opvallend lang en beige van kleur en de snavel grijszwart. Vrouwtjes lijken sterk op de wilde eend. De witte spiegel, de witte buik en de oranje snavel vormen de belangrijkste kenmerken om vrouwtjes van wilde eenden te onderscheiden.

Geluid

Mannetjes krakeenden laten tijdens de balts hoge fiep-geluidjes horen, afgewisseld met een droog è. De vrouwtjes krakeenden maken snaterende geluiden.


46-56 cm, spanwijdte 84-95 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Start relatief laat in het jaar met broeden, in de periode mei - juli, en legt dan 8 tot 12 eieren. Broedt in een nest op de grond, goed verstopt tussen droog, dicht en kruidenrijk gras en bladeren. Vaak een eindje van het water af. Broedduur: 24-26 dagen. .Broedt in paartjes of losse groepen. Het komt voor dat eieren in het nest van een ander gelegd worden. De jongen kunnen na 45-50 dagen vliegen.

Leefgebied

Krakeenden broeden langs meren en kanalen, in hoog opgaande ruigte. Hier zijn de nesten betrekkelijk veilig en worden ze, in vergelijking met andere eenden, niet zo snel uitgemaaid. Voorkeursbiotoop is laaggelegen land met open zoetwatergebieden, langzaam stromend water en een ruige, soortenrijke oevervegetatie. Soms wordt ook in gebieden met brak water gebroed. Ze zoeken graag grote open wateren op en geven daarbij blijk van een voorkeur voor wateren waar op een kunstmatige manier door de mens is ingegrepen in de loop ervan. Bijvoorbeeld in de vorm van dammen en taluds. Vermoedelijk is dit omdat op het stenige substraat van deze structuren draadalgen en wieren groeien die de krakeend eet.

Voedsel

Krakeenden zijn vooral planteneters (bladen, stengels en zaden), maar enig dierlijk voedsel is hen niet vreemd. Vooral tijdens de wintermaanden vormen insecten en bijvoorbeeld weekdieren een rijke aanvulling op hun dieet. Ook kan het zijn dat ze deels 'per ongeluk' worden gegeten, doordat bijvoorbeeld waterdiertjes zich in de vegetatie ophouden.

Vogeltrek

Krakeenden uit het noordelijke deel van het verspreidingsgebied trekken voor de winter naar het zuiden. Meer in het zuidelijk deel van het verspreidingsgebied ook standvogel. Trekt van het gematigde Midden- Europa zo ver als Noord- Afrika.


Verspreiding en aantal

vrij talrijke broedvogel | jaarrond aanwezig | wintergast in vrij groot aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De krakeend is in Nederland sterk toegenomen in aantal. Thijsse schreef in 1929 nog dat de krakeend zeldzaam was, als broedvogel en als trekvogel. Maar de soort heeft zich in de twintigste eeuw enorm uitgebreid, van de steppen van Aziatisch Rusland naar West-Europa, waar veel wateren steeds voedselrijker en geschikter zijn geworden als broedgebied. In 1973-77 broeden er in Nederland nog maar 500-800 paar, in 1998-2000 al 6000-7000 paar. Nu zijn dat er nog veel meer, wellicht twee- tot driemaal zoveel! Op sommige plekken is de soort nu talrijker dan de wilde eend.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 6000-7000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers 77.000 (in 2005-2010)

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Grootste trefkans in de polders van West- Nederland.

In Europa

Krakeenden hebben een zeer breed verspreidingsgebied. In Europa komen ze vooral in de gematigde regio's voor. Het uiterste noorden en zuiden behoren dan ook niet tot het verspreidingsgebied.

Meer informatie


Bescherming

De krakeend wist in Nederland te profiteren van eutrofiëring en van nieuw aangelegde (of afgedamde en verzoete) wateren. Bedreigingen voor de soort zijn vervuiling en verstoring van wetlands door recreatie.

Wat wij doen

Vogelbescherming zet zich in voor bescherming van de waterrijke gebieden waar krakeenden van profiteren. Dan gaat het zowel om waterkwaliteit, rustgebieden als de beschikbaarheid van voedsel. De WetlandWachten van Vogelbescherming houden de vinger aan de pols in de waterrijke natuurgebieden van Nederland.

Wat kunt u doen

Een blijvende aandacht voor waterkwaliteit is belangrijk voor de krakeend, net als voor de nog steeds toenemende recreatiedruk. Overheden, waterschappen en andere partijen staan aan de lat om de bestaande regels te handhaven en zorg te dragen voor de natuurkwaliteit.

Meer weten?

Downloads


Wet- en regelgeving

De krakeend is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn krakeenden beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de krakeend is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet en een deel van hun leefgebieden wordt beschermd via de Natuurbeschermingswet 1998.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de krakeend. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Een groot aantal natuurgebieden die door krakeenden worden gebruikt als foerageergebied of als slaapplaats is aangewezen en beschermd op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal