Bokje

Jack Snipe, Lymnocryptes minimus - Strandlopers (Scolopacidae)

Het bokje is de kleinste snip. Bij verstoring vertrouwt hij volledig op zijn camouflage, waardoor je hem meestal pas ziet als je er bijna op staat. Als er vorst is, zijn er betere kansen om hem te zien: in kwelslootjes. Het is geen zeldzame vogel, die op doortrek en in de winter bij ons wordt gezien.

Herkenning

Kleiner dan een watersnip, met een veel kortere snavel en met strepen op de flank. Watersnip heeft bandering op de flanken. Vliegt zonder geluid vlak voor je voeten op om meestal na een korte vlucht weer te landen. Drukt zich bij onraad heel stil op de grond, waarbij de vogel helemaal versmelt met de omgeving. In vlucht herkenbaar aan het kleine formaat, de korte snavel en de ietwat puntige staart.

Geluid

Op trek in Nederland zwijgzaam. In broedgebied bijzondere baltsroep dat lijkt op een aanzwellende groep galloperende paarden in de verte.


17-19 cm, spanwijdte 34-42 cm


Leefwijze

Broeden

Waarschijnlijk monogaam en territoriaal. Man heeft baltsvlucht in schemer. Broedt op de grond, goed verborgen in de vegetatie. Eén, maar mogelijk twee broedsels; meestal vier, soms drie eieren. Legtijd mei-begin september. Broedduur 21-24 dagen, beide geslachten broeden. Jongen worden door beide ouders verzorgd. Nestvlieders, vliegvlug na 19-20 dagen, waarna jongen geheel zelfstandig worden.

Leefgebied

Buiten broedtijd in lage moerassige vegetaties (rietland, venen, veenmosbulten met slik, slootkanten, natte weilanden), ook kwelders. Zeer zelden uit de dekking van de vegetatie, dit gebeurt vooral bij vorst. Broedt in open moerassen, overstromingsgebieden van rivieren en meren, venen, bostoendra, open taiga, elzen- en wilgenbroekbossen met veenbulten.

Voedsel

Insecten en hun larven, wormen, slakjes en soms zaden. Beweegt het lichaam ritmisch heen en weer bij het prikken van de snavel in de grond. Pikt ook voedsel van de oppervlakte. Foerageert meestal alleen of in kleine, losse groepjes. Zoekt vooral 's nachts of in de schermer naar voedsel.

Vogeltrek

Grotendeels trekvogel, die overwintert in West- en Zuid-Europa en in Afrika, ook ten zuiden van de Sahara. Trekt over breed front. Blijft in broedgebied tot na de rui en trekt dan pas weg, van begin september tot in november. Voorjaarstrek vooral in maart en april. Nachttrekker, die vooral solitair trekt. Wordt soms bij vorsttrek overdag gezien.


Verspreiding en aantal

doortrekker en wintergast in vrij klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De trend van doortrekkende aantallen bokjes in Nederland is onbekend; door de verborgen levenswijze is monitoring zeer moeilijk.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Zoek tijdens vorst kwelslootjes af.

In Europa

Broedt in Fenno-Scandinavië, Baltische staten en in Noord-Rusland en Siberië.

Meer informatie


Bescherming

Het is niet bekend hoe het gaat met de Europese populatie bokjes. De soort wordt bedreigd door verlies en aftakeling van zijn moerassige leefgebieden door bebossing, turfwinning en verdroging. Heeft ook last van loodvergiftiging. Wordt in veel landen nog bejaagd (o.a. Denemarken, Frankrijk).

Wat wij doen

Voor het beschermen van belangrijke wetlands heeft Vogelbescherming een netwerk van vrijwillige WetlandWachten. Zij fungeren als ogen en oren in het veld en rapporteren over misstanden en treden dan ook op met hulp van Vogelbescherming. Ook adviseren zij over beheermaatregelen.

Wat kunt u doen

Bokjes profiteren van beheer met natuurlijke waterpeildynamiek, ontwikkeling van natte natuurgebieden, plasdras en hoogwatersloten, natuurlijke, flauwe oevers.

Meer weten?

Downloads


Wet- en regelgeving

Het bokje is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn bokjes beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van het bokje is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de bokje. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. Het bokje komt slechts in beperkte mate op doortrek in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal