Raaf

Raven, Corvus corax - Kraaien (Corvidae)

Rode lijst

De raaf is een verspreide stand- en zwerfvogel van allerlei soorten leefgebieden, waaronder bossen, extensieve landbouwgebieden (in Nederland), klifkusten. Het nest wordt zowel hoog in bomen (Nederland) als op afgelegen rotsige plekken gebouwd. Raven zijn magnifieke vliegers die zich in de baltsvlucht bijna helemaal omdraaien. Ze eten alles, onder meer aas, diverse zaden en vruchten, insecten en gewervelden tot de grootte van een konijn.

Herkenning

Zeer grote, geheel zwarte vogel, met groene/blauwe/paarse glans. Zonder directe vergelijking kan het wel moeilijk zijn het grootteverschil met zwarte kraai te zien. Valt verder op door zijn zware, lange snavel, in vlucht een waaiervormige staart en grote kop en een ander geluid. Als je de raaf van dichtbij ziet is een duidelijk kenmerk de bevedering die de snavel voor meer dan de helft bedekt. Kan zeer goed zweven op thermiek als een roofvogel (in tegenstelling tot zwarte kraai). Wordt vaak ontdekt door de kenmerkende roep.

Geluid

Produceert veel verschillende geluiden, waarvan een rauw, rollend 'kroa-kroa' het vaakst te horen is.


54-67 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Territoriaal, niet broedende raven leven in groepen. Raven zijn partners voor het leven. Samen verzorgen ze het nest, waarbij het mannetje meer materiaal verzamelt, en het vrouwtje meer aan bouwt aan het brede, platte nest, regelmatig in de kruin van een boom, tot wel 30 meter hoog. Broedt al vroeg, vanaf eind februari kunnen de 4-6 eieren worden gelegd. Na 20-25 dagen komen de eieren al uit, maar dan zitten de jongen nog 4-7 weken op het nest, en zelfs daarna kunnen ze nog enkele maanden in de omgeving rond hangen, om pas aan het eind van de zomer de geboortegrond te verlaten.

Leefgebied

Raven leven in Nederland in uitgestrekte gebieden waarin bossen en heide elkaar afwisselen; steeds vaker ook in bosjes in cultuurland. Zoeken voedsel ver van de nestplaats en vliegen soms kilometers om in weilanden of kwelders te foerageren. Afhankelijk van gebieden die rijk zijn aan grondfauna.

Voedsel

Raven zijn alleseters en vindingrijk in het bemachtigen van voedsel. Voorkeur voor eiwitrijk dierlijk voedsel. De beschikbaarheid van dierkadavers (met een menselijke (jacht) of natuurlijke herkomst (wintersterfte door voedselgebrek) is van groot belang voor de winteroverleving van raven.

Vogeltrek

Bij uitstek een standvogel. Raven kunnen voedselvluchten maken tot 30 km van hun plek vandaan, maar keren altijd terug.


Verspreiding en aantal

zeer schaarse broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

In vroeger eeuwen was de raaf in Nederland een gewone en verspreide broedvogel. Door de vooral op bijgeloof berustende, felle bestrijding en de (vermeende) concurrentie met jagers nam de soort echter snel in aantal af, en rond 1900 was hij zeldzaam geworden. In 1944 vond in Zuid-Limburg het laatste broedgeval plaats. Sinds 1976 broeden er weer (geïntroduceerde) wilde raven in Nederland. Aanvankelijk alleen op de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug, later ook elders, zoals in Flevoland, Noord- en Zuid-Holland. Is de laatste decennia sterk toegenomen als broedvogel, vooral in Drenthe.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 85-100 (in 2012)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers zeer klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Vooral op en rond de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug en hier en daar in Flevoland (Oostvaardersplassen) kunnen we raven zien. Let dan goed op hun luchtshows. Raven zijn magnifieke vliegers die zich in de baltsvlucht bijna helemaal omdraaien.

In Europa

Raven komen overal in Europa voor, maar ontbreken onder meer opvallend in het westen van Duitsland, het noorden van Frankrijk en het oosten van Engeland, België en Luxemburg.

Meer informatie


Bescherming

Verdwenen als broedvogel halverwege de vorige eeuw door vervolging. Heeft zich uitgebreid na een aanvankelijk moeizame introductie in de jaren zestig en zeventig. Raven zijn tamelijk opportunistisch. Als er rustige nestplaatsen (in ouder bos) voorhanden zijn, in combinatie met open, voedselrijke gebieden (zowel in de winter als tijdens de broedtijd) dan kunnen raven zich verder uitbreiden als broedvogel. Gevoelig voor (illegale) vervolging (kan worden aangezien voor zwarte kraai). Gunstig is het laten liggen van kadavers van grote grazers, vooral in de winter.

De raaf staat op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels. Rode Lijsten bevatten soorten die bedreigd worden of kwetsbaar zijn. Rode Lijsten hebben geen officiële juridische status, maar hebben in de praktijk wel een belangrijke signaleringfunctie. Voor deze soorten geldt een hogere prioriteit bij het nemen van actieve beschermingsmaatregelen, bijvoorbeeld door hun leefgebieden te verbeteren. Download het Basisrapport voor de Rode Lijst Vogels volgens Nederlandse en IUCN–criteria.

Wat wij doen

Vogelbescherming zet zich voor de bijzondere natuurkwaliteiten van de belangrijke Natura 2000-natuurgebieden in Nederland. Dat doen we door beleidsbeïnvloeding achter de schermen, kennisoverdracht en waar nodig juridische actie. Via ons netwerk van deskundige WetlandWachten heeft Vogelbescherming overal in Nederland ogen en oren in het veld.

Wat kunt u doen

Terreinbeherende organisaties kunnen de raaf helpen door dode grazers te laten liggen en te zorgen voor rustige broedplekken in een ouder bos.

Meer weten?

Actuele berichten


Wet- en regelgeving

De raaf is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn raven beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de raaf is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de raaf. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten, voortplantingsplaatsen en vaste rust- en verblijfplaatsen van vogels. Deze bescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van raven zijn niet standaard het gehele jaar beschermd. Nader onderzoek kan nodig zijn, omdat de nesten wel jaarrond bescherming genieten als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal