Krooneend

Red-crested Pochard, Netta rufina - Eenden (Anatidae)

De oorspronkelijk uit Azië afkomstige krooneend, is een soort met een uitgesproken voorkeur voor meren met rijke oever- en onderwatervegetatie. Pas sinds 1942 broeden krooneenden in Nederland. Aangenomen wordt dat de krooneend naar West-Europa uitweek omdat de kwaliteit van het oorspronkelijke leefgebied sterk afnam. De Nederlandse krooneenden brengen de winter in groepen door op grote open wateren, van het IJsselmeer tot in Zuidwest-Europa.

Herkenning

Het mannetje krooneend is te herkennen aan zijn bruinoranje kop, zwarte borst en de helder koraalrode snavel. Het vrouwtje heeft verschillende tinten bruin met een lichte wang en hals. De snavel van het vrouwtje is voorzien van een rood-roze vlek op de punt. In vlucht zijn brede witte vleugelstrepen aan de bovenkant van de vleugel zichtbaar.

Geluid

Onopvallend en alleen van dichtbij te horen. Tamelijk zwijgzaam.


53-57 cm, spanwijdte 84-90 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Eileg vanaf midden april tot en met midden juni. Eén legsel met meestal 8-10 eieren. Nestelt op de grond langs grotere plassen met veel oever- en onderwatervegetatie in riet, ruigtekruiden, kreupelhout, meestal nabij water. Soms nestelen ze dicht bij elkaar in de buurt. Sommige vrouwtjes leggen eieren in nesten van andere soortgenoten of zelfs andere vogels. Broedduur 26-28 dagen. De jongen kunnen vliegen na 45-50 dagen.

Leefgebied

Krooneenden zijn broedvogels van vrij ondiepe meren en plassen met een riet- of kruidenrijke oever. Verborgen tussen de planten op dergelijke dicht begroeide oevers, soms drijvend op de vegetatie tussen het riet, bouwen ze hun nest. Een rijke onderwatervegetatie, liefst van kranswieren, is een vereiste, daar deze planten de hoofdmoot van het menu uitmaken.

Voedsel

Al grondelend en duikend zoekt de krooneend naar de wortels, zaden en groene delen van waterplanten om te eten. Daarbij zijn kranswieren duidelijk favoriet. Ze maken het grootste deel van het dieet van de krooneend uit. Dierlijk voedsel als slakjes, insecten en kleine vis vormt slechts een aanvulling hierop.

Vogeltrek

De soort migreert binnen continentaal Europa en trekt in de periode oktober - november weg naar het overwinteringsgebied. De Nederlandse krooneenden deels standvogel. De vogels die wegtrekken, zo wijst ringonderzoek uit, overwinteren waarschijnlijk in Zuidwest- of Midden-Europa.


Verspreiding en aantal

schaarse broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Lange tijd zeldzame broedvogel in Nederland. Sinds 1990 is sprake van een opleving, mogelijk mede veroorzaakt door de verbetering van de waterkwaliteit en de terugkeer van kranswieren in onze wateren.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 380-440 (in 2012)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers 670 (in 2005-2010)

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Bekende verblijfplaatsen van de krooneend zijn onder meer de Vinkeveense Plassen, de Gouwzee en de oostelijke randmeren.

In Europa

Wijdverspreid door gematigd en mediterraan Europa. De verspreiding is erg onregelmatig en er is nauwelijks enige consistentie in te ontdekken.

Meer informatie


Bescherming

In het zuidoosten van Europa vormt de jacht een gevaar voor de krooneend. Ook het verlies aan binnenlandse wetlands of de verandering van de waterkwaliteit, kan een negatief effect hebben op de populatie. Een te grote aanvoer van voedingsstoffen - eutrofiëring - zal leiden tot vertroebeling van het water en daardoor het verdwijnen van veel waterplanten, het voedsel van de krooneend.

Wat wij doen

Vogelbescherming maakt zich sterk voor verbetering van de waterkwaliteit en de natuurkwaliteit in Nederlandse wetlands en in de delta. Daar profiteert een soort als de krooneend van.

Wat kunt u doen

Probeer krooneenden niet te verstoren en bekijk ze op afstand. Zo voorkomt u, zeker tijdens de rui en in de winterperiode, onnodig energieverlies.

Meer weten?

 

Downloads


Wet- en regelgeving

De krooneend is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn krooneenden beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de krooneend is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet en een deel van hun leefgebieden wordt beschermd via de Natuurbeschermingswet 1998.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de krooneend. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Verschillende natuurgebieden die door de krooneend worden gebruikt als foerageergebied en/of als slaapplaats zijn aangewezen en beschermd op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. Dit zijn Markeermeer & IJmeer en Veluwerandmeren.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal