Meer veilige broedplekken voor meeuwen = minder overlast in steden

Het gaat al langer niet goed met deze twee meeuwensoorten. Geschikte broedplekken verdwijnen, vooral door ontwikkelingen in havengebieden waar meeuwen al decennialang broeden. Daarnaast groeien sommige natuurgebieden dicht, is er vaker verstoring door recreatie en bereiken vossen vaker broedkolonies. Daardoor staan meeuwen steeds meer onder druk op plekken waar ze thuishoren.

De zilvermeeuw en kleine mantelmeeuw horen echt bij de Noordzee. Daar vinden ze hun voedsel en daar vervullen ze een belangrijke rol: ze ruimen aas op én houden de aantallen van hun prooidieren — zoals krabbetjes en emelten — in balans. Hoe het met meeuwen gaat, zegt daarom veel over de gezondheid van het kustecosysteem.

Maar doordat er op zee minder voedsel is, trekken meeuwen steeds vaker landinwaarts. Dat is een duidelijk signaal dat er iets verandert op de Noordzee. Menselijke activiteiten spelen daarbij een grote rol. Visserij, scheepvaart en verstoring, maar ook de aanleg van windparken op zee, beïnvloeden wat er voor meeuwen te vinden is. Deze soorten zijn volledig afhankelijk van de Noordzee, maar tegelijk ook erg gevoelig voor wat daar allemaal gebeurt.

Ook verdwijnen geschikte broedplekken: havens zijn aan het uitbreiden op terreinen waar van oudsher altijd de meeuwen zaten. 

Daarom is het zo belangrijk dat we werken aan sterke, gezonde meeuwenpopulaties. Niet alleen voor de meeuwen zelf, maar voor het hele Noordzeegebied.

In 2021 maakten natuurorganisaties, terreinbeheerders en havenbedrijven onder begeleiding van meeuwenonderzoekers de Meeuwenvisie Zuidwestelijke Delta: een plan om meeuwen weer toekomst te geven in het gebied. Dit plan kan nu echt worden uitgevoerd met subsidie vanuit Natuurversterking Noordzee, een publiek-private samenwerking tussen het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, industrie en ngo’s die zich inzet voor het versterken van de Noordzeenatuur. Met een focus op vogels, vissen én bodemdieren werkt het programma aan een robuust ecosysteem die de hele Noordzee versterkt.

Jeroen Vis, programmamanager van Natuurversterking Noordzee: “Met dit programma werken we aan het herstel van meeuwenpopulaties, wat bijdraagt aan een gezonde en veerkrachtige Noordzee. Dit biedt ook ruimte voor toekomstig duurzaam gebruik, zoals de uitbreiding van windparken op zee.”

Het project bestaat uit een aantal concrete maatregelen:

Meeuwenhubs op daken in havengebieden 
In de havens van Rotterdam, North Sea Port (Vlissingen) en Antwerpen komen speciale nestvoorzieningen op daken: zogeheten meeuwenhubs. Deze bieden meeuwen een veilige plek om te broeden, zonder overlast voor mensen. Het doel is om in totaal 200 meeuwenhubs te plaatsen. Vogelbescherming Nederland en Vogelbescherming Vlaanderen adviseren bedrijven over de inrichting en het onderhoud; bedrijven schaffen de hubs zelf aan. 

Herstel van broedeiland De Spuitkop (Markiezaat) 
Brabants Landschap pakt het broedeiland De Spuitkop aan. Door oprukkende begroeiing te verwijderen en het afgeplagde terrein te behandelen met zout, ontstaat weer open terrein waar de aanwezige kolonie meeuwen kan broeden. Ook andere kustvogels kunnen hiervan profiteren. 

Meer rust op Neeltje Jans 
Op Neeltje Jans zorgt Natuurmonumenten voor meer rust rond broedkolonies. Dat gebeurt met hekken, borden en aanpassingen bij toegangswegen, zodat recreanten niet door broedgebieden lopen. Ook wordt duindoornvegetatie verwijderd om het dichtgegroeide duin open te houden. 

Meer dan alleen meeuwen 
Hoewel het project zich richt op meeuwen, profiteren ook andere vogels mee. Door meer rust en geschikt leefgebied ontstaan betere omstandigheden voor andere kustbroedvogels, zoals stormmeeuw en dwergstern. Bovendien blijft de Zuidwestelijke Delta zo een belangrijk rust- en foerageergebied langs de Noordzeekust, waar veel trekvogels gebruik van maken. 

Leren en delen 
Tijdens het project wordt gevolgd of de maatregelen werken. En er wordt gekeken naar broedsucces, voedsel en verplaatsingen van vogels. Die kennis wordt gedeeld, zodat succesvolle oplossingen ook in andere gebieden kunnen worden toegepast, zoals in het Waddengebied.