Kleine burgemeester

Iceland Gull, Larus glaucoides - Meeuwen (Laridae)

De kleine burgemeester is de kleinere van de twee soorten meeuwen in Nederland zonder zwart in het verenkleed, naast de grote burgemeester. De kleine burgemeester oogt wat ‘liever’ dan de grote burgemeester door z’n ronde kop en kleinere snavel en is wat zeldzamer. Toch worden er elk jaar enkele kleine burgemeesters in Nederland gezien, vaak in havens en langs de kust.

Herkenning

Grotendeels grijswitte/bruinwitte vogel (afhankelijk van leeftijd), met witte vleugeltoppen en witte of bruinwit gebandeerde staart. Er zijn vier leeftijdsgroepen. Adulte vogels hebben zeer lichtgrijze bovenvleugels met witte vleugelpunten, en een witte (zomer) tot bruingestreepte kop (winter). Vogels in hun eerste winter hebben een vaal, lichtbruin gebandeerd verenkleed met lichte vleugeltoppen en lichtbruine onderdelen. In de kleden hier tussenin maakt de bruine bandering plaats voor grijs, en vormt een gemarmerd patroon. Onderscheidt zich van grote burgemeester door grootte, korte snavel, ronde kop en in eerste winterkleed een zwarte snavel. Heeft langere vleugels en een kortere nek dan de grote burgemeester. Let op, er zijn ook (zilver)meeuwen met zeer beperkte hoeveelheid zwart in vleugelpunt, en albinistische en leucistische meeuwen.

Geluid

Typische meeuwenroep, nasaal maar hoger en heser dan zilvermeeuw.


55-64 cm, spanwijdte 125-130 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt in het arctische noorden in Canada en Groenland vanaf midden mei tot midden juni. Heeft 1 legsel met 2-3 eieren. Broedt vaak alleen, maar ook in kleine en gemengde kolonies (met drieteenmeeuw of grote burgemeester), op steile rotskliffen en heel soms op vlakke grond. Nest bestaat uit zeewier en gras. Broedduur onbekend. Ook hoe snel jongen vliegvlug zijn, is onbekend. Eind juli vliegen ze met de ouders naar voedselrijke gebieden langs de kust.

Leefgebied

Rotsachtige kusten van het arctische noorden, in de winter op zee en langs (rotsachtige) kusten en op stranden, ook in (vissers-)havens en steden en op vuilnisbelten.

Voedsel

Voornamelijk kleine vis zoals zalm, haring en sprot, maar ook ongewervelde zeedieren als zeesterren, schelpdieren e.d.; soms rooft hij in broedtijd eieren en kuikens van diverse vogels. Volgt ook vistrawlers. Net zoals andere meeuwen veelzijdig in de manier van foerageren.

Vogeltrek

Vogels van Groenland blijven hangen rond het broedgebied in augustus - september, en de noordelijk broedende vogels daarvan trekken zuidelijker richting IJsland. Elke winter verschijnen enkele vogels langs de Nederlandse kust, maar ook in het binnenland.


Verspreiding en aantal

wintergast in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

In Nederland elke winter enkele vogels. In de winter van januari/februari 2012 was een opmerkelijke influx in Noordwest-Europa, met honderden individuen. De eersten hiervan waren in slechte conditie, wat kan duiden op slechte voedselomstandigheden in het gebied van herkomst.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers uiterst klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Duikt (vaak later in de winter) op waar grote groepen meeuwen aanwezig zijn, zoals op de havencomplexen van IJmuiden en Scheveningen. Blijft 's winters vaak lang op een bepaalde plek.

In Europa

Vogels uit voornamelijk Groenland zijn elke winter in Noordwest-Europa te vinden. Broedt niet in Europa.

Meer informatie


Bescherming

Stabiele internationale populatie. Op Groenland heeft de kleine burgemeester wel te lijden onder jacht en kan de soort onder druk komen te staan van door de mens geïntroduceerde predatoren zoals ratten.


Wet- en regelgeving

De kleine burgemeester is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kleine burgemeesters beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kleine burgemeester is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate als wintergast in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal