Grote barmsijs

Mealy Redpoll, Acanthis flammea - Vinken (Fringillidae)

De grote barmsijs overwintert jaarlijks in Nederland vanuit Scandinavië. Ze zijn te vinden in berken en elzen in groepjes, hangend aan dunne twijgjes om van de zaden te eten. Door hun actieve gedrag valt het niet mee om deze vogels goed in de kijker te krijgen. In sommige jaren kan de soort een invasieachtig voorkomen vertonen door een combinatie van hoog broedsucces en voedselschaarste in hun reguliere overwinteringsgebied.

Herkenning

De grote barmsijs is grijzig met een lichte vleugelstreep en een zwarte bef. Lijkt sterk op kleine barmsijs maar is bleker en grijzer. De onderdelen zijn net als kleine barmsijs donker gestreept, maar op een lichtere ondergrond. Het voorhoofd is rood en bij de mannetjes wordt de borst rood-roze in de broedperiode. Het kleed is vrij variabel, zo kan de borst zwaar gestreept zijn maar ook bijna geheel wit. Vleugelstrepen witter dan bij kleine barmsijs.

Geluid

Een nagenoeg zelfde geluid als kleine barmsijs, knetterend "tret-tret-tret" is wat het meest gehoord wordt, afgewisseld met een nasaal, groenlingachtig "tjuuuhj". Zang bestaat uit droge rollers en metaalachtige roepjes gelijkend op normale roep.


12,5-14 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt vanaf eind april -augustus in het noorden van het broedgebied vaak 1 legsel uit, zuidelijker soms 2. Is geen Nederlandse broedvogel. Broedduur 11-12 dagen. Het nest wordt gebouwd door het vrouwtje, het mannetje helpt het nestmateriaal verzamelen. Het bestaat uit twijgjes en allerhande plantaardig materiaal, maar ook veren en haar en bevindt zich in bomen en struiken tot zo'n 5 meter hoogte, vaak dicht bij de stam. Broeden in Noord-Scandinavië en Rusland vaak in de buurt van kramsvogels. De jongen zijn vliegvlug na 9-14 dagen, net als bij de kleine barmsijs. Ze verlaten soms het nest voor ze kunnen vliegen. Na 26 dagen zijn de jongen volledig zelfstandig. Het vrouwtje voert de jongen, soms geholpen door het mannetje.

Leefgebied

Broedt in berkenbos en jonge naaldbomen. In Nederland vaak te vinden in berken, elzen en lariks.

Voedsel

Kleine zaden, vooral van berk, els, en lariks, ook insecten. Foerageert vaak op een typische manier, ondersteboven hangend aan elzenproppen, maar kan ook in grote groepen op de grond foerageren.

Vogeltrek

Trekt 's winters naar zuidelijker streken (midden Europa incl. Nederland); aantal wisselt sterk per winter. Soms grote invasies, die in november beginnen. Dagtrekker; aantallen kunnen gestuwd worden aan de kust.

Gratis magazine Vogels Dichterbij

Leer de bekendste tuinvogels beter kennen met Vogels Dichterbij. Dit gratis magazine staat boordevol mooie foto’s over vogels kijken en met veel praktische tips over vogels voeren, nestkastjes en vogelvriendelijke tuinen. Bestel Vogels dichterbij meteen en ontvang aantrekkelijke korting op leuke producten

Bestel Vogels Dichterbij

Verspreiding en aantal

doortrekker en wintergast in vrij klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Er zijn geen lange termijn trends van de grote barmsijs bekend, maar de aantallen verschillen jaar op jaar, afhankelijk van het aanbod van berkenzaad. In sommige topjaren kan de populatie in bepaalde gebieden wel vertienvoudigen.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Net als kleine barmsijs in elzen, berken en lariksen, maar nagenoeg alleen 's winters.

In Europa

Noorwegen, Noord- en Centraal-Zweden, Finland en Noord-Rusland.

Meer informatie


Bescherming

Op wereldniveau geldt de grote barmsijs niet als bedreigd. De Europese trend is niet helemaal duidelijk.


Wet- en regelgeving

De grote barmsijs is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn grote barmsijzen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de grote barmsijs is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3. 1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate als wintergast in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal