Zwarte ibis

Glossy Ibis, Plegadis falcinellus - Ibissen (Threskiornithidae)

De zwarte ibis is een opportunistische soort van Zuid-Europa. De zwarte ibis kent enorme populatie-fluctuaties. Rond 2000 waren veel Zuid-Europese populaties sterk geslonken; tien jaar later zijn die populaties alweer sterk groeiende en worden broedpogingen gemeld in Noordwest-Europa. De soort is onmiskenbaar door zijn donkere kleur en kromme snavel.

Herkenning

De combinatie van donkere, middelgrote reigerachtige vogel met lange kromme snavel sluit elke andere inheemse soort uit. Vogel is niet zwart (al kan het wel zo lijken), maar glanzend bruin op kop, nek en rug. De vleugels zijn glanzend groen. Adult zomerkleed heeft witte strepen vanaf oog rondom snavel; winterkleed wordt minder glanzend (bruinzwart) en krijgt witte streping op kop en nek. Juveniele vogel als adult winter maar uniform dofgroen zonder kleurverschil in lichaam en vleugel. In vlucht goed te herkennen aan kromme snavel, lange nek en lange poten, maar lijkt op aalscholver in vlucht.

Geluid

Zwijgzaam, soms wat gekraak en geknor.


48,5-66 cm, spanwijdte 80-95 cm


Deze soort lijkt op:

Vogelbescherming-optiek en andere topmerken

Ruime sortering, hoge kwaliteit in alle prijsklassen, 40 jaar expertise en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Ons enthousiaste en deskundige winkelteam demonstreert graag de verschillende modellen en mogelijkheden, zodat u zelf kunt vergelijken en uw keuze op uw gemak kunt maken. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

bekijk ons ruime assortiment in onze webshop

Leefwijze

Broeden

Broedt april-juni, vaak met andere reigers, in bomen naast moeras. Heeft 1 legsel met meestal 3-4 eieren (2-6). Broedduur 20-23 dagen. Koloniebroeder. Heeft nest van riet en takjes bekleed met bladeren en plantaardige materialen in bomen naast moeras (bijv. wilg), vaak in de buurt van reigersoorten of ooievaars. Jongen vliegvlug na 25-28 dagen.

Leefgebied

Moerassen, ondiepe meren, lagunes, soms kwelders, en natte weilanden met sloten. Overnacht en broedt in bomen hier niet ver vandaan, zoals wilgen en tamarisken.

Voedsel

Dieet beslaat voornamelijk insecten, zoals watertorren, bootsmannetjes, libellen (larven maar ook imago's), vliegen, sprinkhanen, krekels en schietmotten; soms ook krabben, kreeftachtigen en kleine vissen. Foerageert vaak als een strandloper of ruiter, lopend en continu pikkend, maar soms ook zoals een reiger.

Vogeltrek

Normaliter trekvogel. Vogels uit Zuid-Europa overwinteren in Marokko en Afrika bezuiden de Sahara. Kan soms in grote, dwarrelende groepen trekken, minder strak dan ganzen, kraanvogels of reigers, meer als aalscholvers. Steeds vaker blijven groeiende populaties in Zuidwest-Europa (Spanje en Zuid-Frankrijk). Vertoont ook nomadische trekbewegingen waardoor snel nieuwe gebieden worden gekoloniseerd.


Verspreiding en aantal

jaargast in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Het jaarlijkse voorkomen in Nederland is sterk wisselvallig, met soms een influx zoals in 1932, 1994 en 2013. Kan het hele jaar worden waargenomen, iets vaker in april-juni en nog iets vaker in september-november. Sinds 2011 enorm stijgende trend, met piek in 2014. Door nomadisch gedrag zijn toekomstige ontwikkelingen onvoorspelbaar, maar recent ook waarnemingen van vogels die met takken slepen, dus een broedgeval in Nederland is niet ondenkbaar.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 0-2 (in 2014)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers uiterst klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Met name moeras- en plasdras gebieden in Noord- en Zuid-Holland, Lauwersmeer en natuurontwikkeling ten oosten van Groningen-stad.

In Europa

Broedvogel in Spanje, Portugal, Zuid-Frankrijk, Italië en Balken (voornamelijk Griekenland en Turkije). In de landen direct ten noorden hiervan regelmatig als trekvogel waargenomen.

Meer informatie


Bescherming

Geldt internationaal niet als een bedreigde soort. Heeft wel te lijden van het verlies van geschikt leefgebied door verdroging van wetlands, het gebruik van pesticiden en verstoring.


Wet- en regelgeving

De zwarte ibis is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn zwarte ibissen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de zwarte ibis is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal