Alle berichten

Door Gert Ottens
Medewerker Vogelbescherming Nederland

Schattigheidsalert! Invasie witkopstaartmezen

Geplaatst op 16 november 2018

Let de komende tijd extra op wanneer u staartmezen in tuin of bos ziet. Want naast ‘onze eigen’ staartmezen zijn er de afgelopen weken ook geregeld groepen witkopstaartmezen gezien. Die zijn zo mogelijk nóg schattiger en zijn in ons land in deze aantallen best bijzonder. Hoe zie je het verschil?
Witkopstaartmees. Let behalve op de spierwitte kop ook op de grotendeels witte tertials.

Laatste grote invasie

Witkopstaartmezen (een ‘ondersoort’) komen voor in Scandinavië en vanaf Polen oostwaarts. Ze duiken bij uitzondering in Nederland op. Maar in sommige jaren is er sprake van een invasie-achtig voorkomen. De voortekenen daarvan zijn dan vaak al in het najaar te zien.

Als veel witkopstaartmezen een zachte winter hebben overleefd, brengen ze ook veel jongen groot. Vervolgens is er dan niet genoeg ruimte voor al deze vogels. Daarop slaan de staartmezen aan het zwerven en kunnen op die manier massaal in Nederland verschijnen.

De laatste grote invasie was in 2010 toen naar schatting misschien wel 10.000 witkopstaartmezen ons land overspoelden. Mogelijk was het de grootste invasie in West-Europa ooit. Tijdens een normale winter gaat het eerder om tientallen vogels. De oorsprong van de witkoppen die Nederland weten te bereiken, moeten we overigens vooral in oostelijke richting zoeken.

Herkenning

De naam van de witkopstaartmezen zegt het al: ze hebben spierwitte, ongevlekte kopjes die duidelijk gescheiden zijn van een zwarte nekband. Ze missen ook de kenmerkende donkere baan langs de ogen en wangen van onze staartmezen. En hun vleugels laten ook meer wit zien. De tertials zijn namelijk grotendeels wit. Tertials zijn de veren die een deel van de slagpennen bedekken als de vogel zit. Ook zijn witkoppen vaak witter van onderen.

'Gewone' staartmees en witkopstaartmees

Verwarring: witkop of witkoppig?

Waar soms verwarring kan ontstaan, is dat er tussenvormen bestaan van beide ondersoorten! Op de plekken waar de broedgebieden elkaar raken in Denemarken en Polen. Deze zogenaamde ‘witkoppige’ staartmezen worden hier regelmatig gezien, en komen zelfs vaker voor dan pure witkoppen, vooral tijdens invasies van witkopstaartmezen. Witkoppige staartmezen hebben ook een witte kop, maar meestal is er toch een vage (grijze) baan boven langs het oog te zien.

Handig is het dat witkoppen, witkoppige en gewone staartmezen soms in gemengde groepen worden gezien, zodat ze goed vergeleken kunnen worden.

Wat is schattiger dan een witkopstaartmees? Twee witkopstaartmezen!

Niet vies van een vetbol

Er lijkt zich momenteel weer een invasie van witkopstaartmezen af te tekenen. De laatste weken zijn er al verscheidene grote groepen gezien, tot wel 30 exemplaren. Vooralsnog is de kans om ze tegen te komen het grootst langs de kust en in het noorden. Maar tijdens vorige invasies werden ze letterlijk overal gezien, tot ver in het binnenland. Ze duiken dan net als staartmezen vaak op in bosgebieden, parken en ook in vogelvriendelijke tuinen.

Ook de witkoppen en witkoppigen zijn niet vies van vetbollen. Dus dat is een goede manier om ze uw tuin in te lokken. Hopelijk zet deze invasie daarom door en kunnen we de hele winter genieten van deze superschattige beestjes!

Invasievogels

Wat zou de winter nog meer brengen? Lees hier meer over de vier mooiste invasievogels in Nederland.

App Tuinvogels herkennen

De gratis app Tuinvogels van Vogelbescherming helpt u de meest voorkomende tuinvogels van Nederland te herkennen. Meedoen met de jaarlijkse Nationale Tuinvogeltelling in januari wordt daarmee nog leuker én makkelijker!

Meer informatie

Mijn tuin een vogelparadijs

Wordt u ook zo blij van vogels in uw tuin of op uw balkon? Hangt u wel eens een vetbolletje voor ze op? U kunt nog meer doen. Doe de gratis Postcode Vogelcheck en ontdek welke vogels in uw buurt leven en hoe u deze vogels kunt helpen.

Doe de Postcode Vogelcheck

Meer over

vogelsvoeren vogelskijken gertottens invasie witkopstaartmees vogeltuin staartmees

Deel dit bericht

Gerelateerde items

Populair