Zwarte wouw

Black Kite, Milvus migrans - Sperwers (Accipitridae)

De zwarte wouw heeft een groot aanpassingsvermogen en een groot verspreidingsgebied, met diverse ondersoorten of misschien wel soorten. Hij broedt ook in Afrika en Australië. Trekt bij ons vooral door in het voorjaar in zeer klein aantal. Vanaf 2009 broedt hij jaarlijks in Nederland, zij het maar in enkele paren. Hij jaagt vaak op kleine visjes, die hij met zijn poten van het wateroppervlak vandaan plukt.

Herkenning

De zwarte wouw is donkerbruin en bij slecht licht bijna zwartachtig. Zijn kop is wat lichter en op de ondervleugels heeft hij lichte velden. De staart is korter dan die van de rode wouw, ondiep gevorkt en indien uitgespreid bijna rechthoekig. Ook zijn de vleugels minder lang en spits dan die van de rode wouw. In alle opzichten is hij ook minder bont dan de rode wouw. Hij lijkt wel wat op een bruine kiekendief.

Geluid

Schel, vibrerend en meeuwachtig.


44-66 cm, spanwijdte 120-153 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt solitair, in het buitenland ook in losse kolonies. Bouwt nest van takken, vaak met rommel (plastic bijv.). In de kruinen van bomen, vaak dicht bij water. Eén legsel, meestal twee tot drie eieren. Broedtijd april-juni. Broedduur 26-38 dagen. Jongen vliegvlug na 42-50 dagen, zijn zelfstandig na 15-36 dagen.

Leefgebied

In Europa vogel van het laagland, van halfopen, bos- en waterrijke gebieden, zoals rivierdalen met ooibossen, moerasgebieden etcetera. Buiten de broedtijd in veel meer landschappen te vinden.

Voedsel

Zeer divers, heeft zich op veel plaatsen aangepast aan menselijke aanwezigheid. Aas, kleine zoogdieren, vis, kleine tot middelgrote (vaak jonge) vogels, reptielen en amfibieën. Ook afval. In het buitenland vaak te vinden in steden, bij vuilnisbelten en abattoirs e.d. Zoekt voedsel meestal in vrij lage glijvluchten. Pakt vis met poten uit het water, steelt prooien van andere vogels. Ook lopend op de grond (insecten, regenwormen). In buitenland vaak erg brutaal.

Vogeltrek

Europese broedvogels verlaten de broedgebieden al vroeg (augustus) om naar Afrika te trekken. Trekt geconcentreerd over zeestraten, bij Gibraltar en bij de Bosporus. Ook via Italië. Trekt al weer vroeg terug naar Europa (vanaf januari). In Nederland vooral in het voorjaar (april-mei), is in het najaar veel zeldzamer, i.t.t. de rode wouw. Dagtrekker, die in Nederland vooral na een periode met zuidoostenwind wordt gezien. Trekt in grote groepen (niet in Nederland).


Verspreiding en aantal

doortrekker in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Tot aan de eeuwwisseling een zeer zeldzame, niet-jaarlijkse broedvogel. De laatste jaren neemt de soort toe.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 2 (in 2012)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers zeer klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Schaarse doortrekker in het hele land. In april en mei vooral na zuidoostenwind te zien, met name op plekken met geconcentreerde vogeltrek (Breskens, Kamperhoek, Eemshaven).

In Europa

Broedt in grote delen van Europa, maar vooral in Zuidwest-, Midden en Oost-Europa. Landen met grote populaties zijn Rusland, Frankrijk en Spanje.

Meer informatie


Bescherming

Niet bedreigd in Europa en neemt in buurlanden van Nederland toe als broedvogel. In het verleden leed de soort aan vergiftiging, bejaging en vervuiling van het water met pesticiden en andere chemicaliën. Sterfte door eten van vergiftigde karkassen en watervervuiling op veel plaatsen nog steeds een bedreiging. Is wellicht kwetsbaar voor windmolenparken.

Wat kunt u doen

Vermoedt u een broedgeval van de zwarte wouw in Nederland, neem dan contact op met de Werkgroep Roofvogels Nederland.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De zwarte wouw is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn zwarte wouwen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de zwarte wouw is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de zwarte wouw. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De  Flora- en faunawet biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten, voortplantingsplaatsen en vaste rust- en verblijfplaatsen van vogels. Deze bescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van zwarte wouwen zijn het gehele jaar beschermd, omdat zij jaar in jaar uit gebruik maken van hetzelfde nest. De nesten zijn daarom, voor zover ze niet permanent verlaten zijn, jaarrond beschermd. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998, omdat de soort slechts in beperkte mate in Nederland voorkomt.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal