Rietzanger

Sedge Warbler, Acrocephalus schoenobaenus - Zangers (Sylviidae)

De rietzanger is een vogel van rietlanden en andere oevervegetaties en bouwt zijn nest meestal in landriet. Zijn ideale leefomgeving bestaat uit een combinatie van jong en overjarig riet en een dichte, deels hoog opschietende kruidlaag. Hij eet insecten die hij laag in de dichte vegetatie verzamelt. De rietzanger is een trekvogel en overwintert ten zuiden van de Sahel. Rietzangers laten zich goed zien tijdens het zingen. De mannetjes klimmen tot in de top van een rietstengel en voeren vaak een korte zangvlucht uit, waarna ze als een parachuutje weer neerdalen.

Herkenning

De rietzanger is een beweeglijke vogel. Hij is niet schuw en daardoor meestal goed te zien. Heeft een geelbruin verenkleed met een opvallende lichte wenkbrauwstreep en donker gestreepte kop en rug. In uiterlijk daardoor goed te onderscheiden van de kleine karekiet. Borst, flanken en stuit zijn niet gestreept. Zingt vanuit de vegetatie en tijdens zijn vlucht laag boven het riet.

Geluid

De rietzanger heeft een wilde zang vol imitaties van andere vogels, maar altijd herkenbaar aan het krassende karakter. Heel anders dan het ritmische staccato van de kleine karekiet. Begin mei zingen rietzangers vrijwel de hele dag onvermoeibaar door. Later in de maand verstomt de zang als de vogels druk zijn met broeden. In juni leeft de zang even op.


13 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedperiode ligt tussen eind april en begin juni. Heeft één, soms twee broedsels per jaar en legt meestal 4 tot 7 eieren die het vrouwtje in 13 tot 15 dagen uitbroedt. Beide ouders voeren de jongen. De rietzanger heeft een nest laag boven de grond in het riet. Het nest hangt niet tussen het riet zoals bij de kleine karekiet. De jongen zitten 10-13 dagen op het nest en zijn drie weken na uitvliegen zelfstandig.

Leefgebied

De rietzanger heeft een vrij gevarieerd leefgebied bij het water zoals laagveenmoerassen met overjarig riet, rietruigtes op opgespoten terreinen, oevervegetaties met veel overjarig riet, veenmosrietlanden en vochtige, ruige duinvalleien.

Voedsel

Eet insecten, spinnen en andere ongewervelden zoals kleine slakken, wormen. Buiten het broedseizoen eet hij soms plantmateriaal (zaad van zeggen o.a.)

Vogeltrek

Trekt vanaf begin augustus tot eind september naar het zuiden en overwintert ten zuiden van de Sahara, waar de gehele populatie van rietzangers verblijft. Vliegt waarschijnlijk over zeer grote afstanden van de ene naar de andere tussenstop. Trekt tussen april en eind mei weer terug naar het broedgebied.


Verspreiding en aantal

talrijke broedvogel | wegtrekkend | doortrekker in vrij klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Na een dip in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw nam het aantal weer toe in de jaren negentig. Het aantal hangt mede af van de neerslag in Afrika. Flinke regenval in de Sahel betekent veel rietzangers in Nederland.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 20.000-25.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Moerasgebieden zoals Nationaal Park De Biesbosch en Nationaal Park Lauwersmeer. Komt meer in West- dan in Oost-Nederland voor.

In Europa

Rietzangers broeden in grote delen van Europa en Azië. Alle gebieden waar rietmoerassen op laagveen voorkomen, voldoen aan de eisen van de rietzanger.

Meer informatie


Bescherming

De teloorgang van de rietzanger in de jaren zeven en tachtig is ten dele een internationaal probleem. Een combinatie van jarenlange droogte in de Sahel en het gebruik aldaar van - in Europa inmiddels verboden - bestrijdingsmiddelen leidde tot sterfte in het winterhalfjaar. Vooral de link met de regenval in West-Afrika is na recent onderzoek zonneklaar: Na jaren met veel regenval dáár broeden er meer rietzangers híer. De toename vanaf midden jaren negentig in Nederland is te zien als een herstel van de eerdere inzinking.

Wat wij doen

Vogelbescherming heeft jarenlang gelobbyd voor een beter natuurbeleid in Nederland op het gebied van moerassen. Dat leidde in 2000 tot het Beschermingsplan Moerasvogels. Vogelbescherming was nauw betrokken bij het opstellen van het rapport en het uitvoeren ervan. De rietzanger profiteert van gezonde moerassen. Ook maakt Vogelbescherming zich sterk voor leefgebiedherstel in het voornaamste overwinteringsgebied van de rietzanger: de Sahel.

Wat kunt u doen

Terreinbeherende organisaties en overheden kunnen zorgen voor voldoende omvang van ongemaaide rietlanden, zodat ook de rietzanger een broedplek heeft. Gemeenten moeten tijdens het broedseizoen rietkragen in parken, woonwijken etc. met rust laten.

Meer weten?

Downloads


Wet- en regelgeving

De rietzanger is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn rietzangers beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de rietzanger is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet en een deel van hun leefgebieden wordt beschermd via de Natuurbeschermingswet 1998.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de rietzanger. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt gedurende het broedseizoen bescherming in heel Nederland aan de nesten van de rietzanger, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. Verschillende broedgebieden van de rietzanger zijn aangewezen en beschermd op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal