Zo help je vogels bij hitte

Vogels zweten niet zoals wij. Ze koelen af door te hijgen: met open snavel laten ze vocht uit hun bek en keel verdampen. Soms spreiden ze hun vleugels, soms zien ze er juist lusteloos uit. Sommige vogels laten hun keel heel snel trillen, waardoor lucht over vochtige slijmvliezen stroomt; dat zorgt voor extra koeling. Dit is allemaal natuurlijk gedrag en betekent niet meteen dat de vogel in nood is. 

Ooievaars en gieren hebben een bizar trucje om af te koelen: ze poepen over hun poten. Vogelpoep is eigenlijk urine en poep samen, het is wit en vrij dun. Het vocht uit de vogelpoep verdampt en dat heeft een koelend effect, net als zweet bij ons. En wat op de poten achterblijft ziet wit van de poep, een kleur die zonlicht weerkaatst, waardoor ze dus minder opwarmen.

Verder is schaduw natuurlijk ook verkoelend voor vogels. Bij gebrek aan schaduw, gebruiken sommige vogelouders, visarenden bijvoorbeeld, hun vleugels als parasol voor de jongen. Maar voor veel vogels is de allerbeste manier om snel af te koelen, drinken en even badderen in vers water. En dat is waar jij om de hoek komt kijken. Zet een schaal water in je tuin, zodat vogels niet ver hoeven te vliegen om verkoeling te vinden. 

Zet een waterschaal neer

• Ververs het water elke dag en houd de schaal schoon. Zo voorkom je mogelijke verspreiding van ziektes onder vogels én krijg je geen last van extra muggen. 
• Het moet een lage schaal zijn, maximaal 5 cm diep, zodat vogels houvast hebben. Neem een platte schaal, diep bord, koekenpan of iets anders met een opstaande rand of kijk in onze webshop voor een mooie schaal.  
• Plaats de waterschaal op een veilige plek in de schaduw. Een plek waar katten en andere roofdieren niet bij kunnen, bijvoorbeeld op een verhoging.  
• Zet de schaal het liefst in de buurt van een struik, een bloembed of laag boompje, zodat vogels bij gevaar kunnen vluchten. Ze zijn namelijk extra kwetsbaar als ze nat zijn, omdat ze dan niet snel kunnen opvliegen.  
• Leg eventueel een steen of takje in de schaal als landingsplek.  

Help vogels aan voedsel

• Al na een paar dagen hitte wordt het lastiger voor vogels om eten te vinden. Insecten zijn minder actief en schuilen in de schaduw of in het groen en wormen zitten dieper in de grond, waar het koeler en natter is. Vogels moeten dus meer moeite doen om genoeg te eten te vinden, terwijl ze juist extra energie kwijt zijn aan het koel houden van hun lichaam. Houd een stuk gazon licht vochtig, zodat vogels als merels daar makkelijker voedsel kunnen vinden. Je kunt beperkt bijvoeren, het liefst eiwitrijk voer zoals meelwormen. Een stuk fruit kan ook, voor extra vocht.

Een enkele waterschaal in een versteende tuin zet niet veel zoden aan de dijk. Je helpt vogels het allerbest door je tuin groen(er) te maken. In een goede, groene tuin vinden vogels alles wat ze nodig hebben, dus ook verkoeling. De basis: vogels hebben behoefte aan voedsel, water, veilige plekken om te schuilen voor roofdieren en weersinvloeden, en geschikte plekken om te broeden. Denk als ezelsbruggetje aan de drie V's: Voedsel, Veiligheid en Voortplanting. 

In de gratis special Maak van je tuin een vogelparadijs vind je een uitgebreid stappenplan om jouw tuin om te toveren tot een groen en vogelvriendelijk walhalla. Hier vind je alvast een paar eerste tips:

1. Vervang tegels door groen. Een versteende tuin wordt bloedheet en biedt weinig leven. Inheemse planten trekken insecten aan, bieden schaduw én voedsel voor vogels. Groen zorgt voor verkoeling (ook voor jou). 
2. Denk in laagjes, van bodem tot boom. In een gevarieerde tuin met bodembedekkers, bloeiende planten, struiken en bomen vinden vogels wat ze nodig hebben. Kies verschillende bloeiers zodat je van het voorjaar tot en met het najaar kleur in je tuin hebt – en vogels insecten, bessen en zaden.  
3. Kies inheemse bloemen, kruiden, bollen, struiken, heggen en bomen. Die zijn gewend in ons klimaat en hebben weinig zorg nodig. Als je al een bestaande tuin hebt: zet er dan nog wat bij of wissel wat om. Inheemse planten en struiken zoals meidoorn, vlier en lijsterbes trekken insecten en leveren zaden. Top voor vogels dus. Voor tips over welke planten je het beste kunt kiezen, kijk je op vogelrijkestad.nl. Heb je een kleine tuin? Ook een geveltuin of een grote pot met een klimplant helpt!  
4. Koop biologische planten en gebruik geen gif in je tuin. In de reguliere teelt worden pesticiden gebruikt om ervoor te zorgen dat de plant er puntgaaf uitziet, zonder bruine randjes of plekjes en beestjes. Maar ze doden ook insecten en diertjes die gebruik maken van de plant. Een dooie boel dus, terwijl wilde bijen en andere insecten alle hulp kunnen gebruiken. Neem een kijkje in onze webshop voor planten waar vogels en insecten dol op zijn.  
5. Ga ook voor gras. Vogels zijn blij met ieder stukje gras, hoe klein ook. En het is sowieso beter dan tegels, helemaal als je de natuur een beetje haar gang laat gaan. Dat kan heel makkelijk door gewoon minder te maaien. Zo krijg je een veldje of strook vol bloemen waar merels dikke wormen uit de grond sleuren, putters graszaden vinden en bijen nectar slurpen. 
6. De laatste stap: hang een nestkastje op. Veel vogels, waaronder huismussen, koolmezen en spreeuwen broeden er graag in en in de winter biedt een nestkast een slaapplaats. Hang een nestkastje op een rustige plek, minimaal twee meter hoog - en heel belangrijk - niet in zon. Dus niet op het zuiden, maar het liefst op het noordoosten.