Natuurorganisaties naar de rechter vanwege vergunning voor garnalenvisserij
Geplaatst op 5 november 2026
Vier natuurorganisaties – Vogelbescherming Nederland, de Waddenvereniging, Vereniging Natuurmonumenten en Stichting de Noordzee - tekenden vorig jaar beroep aan tegen de vergunningen voor garnalenvisserij in beschermde natuurgebieden in de komende 20 jaar. Op maandag 9 november a.s. staan zij tegenover de Nederlandse Staat in de Rechtbank in Groningen.
Vergunning met uitzonderlijke lange looptijd
Voor de zomer van 2025 verleende toenmalig LVVN-staatssecretaris Rummenie vergunningen met een uitzonderlijk lange looptijd van 20,5 jaar voor de bodemberoerende garnalenvisserij in Natura 2000-gebieden langs de gehele Nederlandse kust (Waddenzee, Noordzeekustzone, Voordelta, Westerschelde & Saeftinghe, Oosterschelde, Vlakte van de Raan).
Ten tijde van de vergunningverlening waren de natuurorganisaties nog in gesprek met het ministerie van LVVN en de garnalensector over de aanvullende voorwaarden voor een toekomstbestendige garnalenvisserij. Door de publicatie van de langjarige vergunningen werden zij onaangenaam verrast. Naast de ongebruikelijk lange looptijd ontbraken aanvullende beschermingsmaatregelen om de verstoring van bodemleven en vogels te verminderen.
Kwetsbare stukken zeebodem moeten ontzien
De kern van de zaak is de vraag of de vergunningen voldoende waarborgen bieden om de natuurwaarden in Werelderfgoed Waddenzee, Noordzeekustzone en andere Natura 2000-gebieden langs de Nederlandse kust te beschermen. De garnalenvisserij moet volgens diverse onderzoeken en de evaluaties van de Natura 2000 Beheerplannen beter in balans worden gebracht met de beschermde status van deze gebieden.
Jorien Bakker van Natuurmonumenten: “Garnalenvisserij in Nederlandse kustwateren is goed mogelijk. Maar daarbij moeten de kwetsbare stukken zeebodem wel worden ontzien, bekende foerageergebieden van vogels worden gemeden en de intensiteit van het vissen omlaag gebracht. Het wordt tijd voor vergunningen die recht doen aan de wetenschappelijke onderzoeken en analyses over de effecten van garnalenvisserij. En die ervoor zorgt dat kwetsbare natuurgebieden worden ontzien zodat natuurherstel echt een kans krijgt.”
Vergunning schiet tekort
De natuurorganisaties vinden dat de vergunningen voor de bodemberoerende garnalenvisserij in natuurgebieden tekortschieten op de volgende vier punten:
- Kwetsbare delen van de zeebodem worden onvoldoende ontzien. Garnalenvisserij met bodemberoerende vistuigen beïnvloedt het bodemleven. Juist in de minder dynamische delen van de Waddenzee bevinden zich kwetsbare natuurwaarden die onvoldoende bestand zijn tegen voortdurende verstoring.
- De garnalenvisserij kent een gemiddeld bijvangstpercentage van bijna 70%. Vooral jonge platvis, zeesterren, krabben en ondermaatse garnalen. Een groot deel van wat wordt gevangen, overleeft het weer overboord zetten niet. De natuurorganisaties vinden dat de vergunningen onvoldoende maatregelen bevatten om de bijvangst terug te dringen.
- De huidige intensieve, jaarrond aanwezige visserij verstoort vogels zoals de zwarte zee-eend, en zeehonden. De gebieden waarin wordt gevist zijn voor deze soorten van groot belang als foerageer- en rustgebied, mede daarom zijn ze in het verleden aangewezen als Natura2000-gebied.
- De huidige visserijdruk in beschermde natuurgebieden is te hoog. Uit onderzoek blijkt dat minder intensief vissen niet noodzakelijk tot minder economische opbrengst hoeft te leiden. Een lagere visserijdruk kan juist bijdragen aan een betere visserij-economie én aan minder druk op het ecosysteem.
Toekomst voor garnalenvisserij in Nederland
Concreet gaat het de natuurorganisaties dus om de twee belangrijkste uitgangspunten:
- Kwetsbare en ecologisch belangrijke gebieden moeten worden ontzien.
- Het aantal visuren moet afgestemd zijn op wat de natuurgebieden ecologisch kunnen dragen. En dat vraagt om frequente tussentijdse monitoring en evaluaties.
Uit onderzoek blijkt overigens dat minder intensief vissen niet noodzakelijk tot minder economische opbrengst hoeft te leiden. Een lagere visserijdruk kan juist bijdragen aan een betere visserij-economie én aan minder druk op het ecosysteem.
De uitspraak van de rechter wordt over enkele maanden verwacht.
Gratis app Wadvogels
Miljoenen vogels maken gebruik van het Waddengebied. Maar hoe weet je waar de vogels het best te zien zijn, wanneer het hoogwater is en hoe herken je ze? Onze gratis app Wadvogels lost die problemen in één keer op.
Podcasts van Vogelbescherming
Vogels kijken doe je ook met je oren! Vogelbescherming heeft een paar mooie podcastseries gemaakt. Luister naar de Vogelboekenpodkast, van gruwelmode tot grutto of de Vogelspotcast.
