Gezocht: een thuis voor de gierzwaluw

Gierzwaluwen zijn supersnelle vliegers. Van het voorjaar tot in de zomer kunnen we genieten van hun acrobatische vluchten boven de stad, op jacht naar insecten. Op de grond zul je ze niet vaak zien: eten, paren, slapen – alles gebeurt in de lucht. Landen doen ze alleen om te broeden. Als holenbroeder maken ze dan een nest in gaten en spleten in huizen, kantoren, kerken en andere gebouwen. Je ziet ze bijvoorbeeld onder een dakgoot, in een gat in de muur of in een neststeen.

Liefst nemen ze hun intrek in hetzelfde nest als vorig jaar. Want ze zijn opvallend nesttrouw, blijkt ook weer uit nieuw onderzoek van onze Britse partnerorganisatie RSPB: ruim 9 van de 10 gierzwaluwen komen terug naar hun oude plek. Maar die nestplaatsen staan onder druk. Door isolatie en moderne bouwmethoden hebben gebouwen steeds minder kieren en gaten waarin de gierzwaluw een plekje kan vinden. In het Verenigd Koninkrijk is mede daardoor al 70% van de gierzwaluwen verdwenen in de afgelopen 30 jaar. Voor Nederland is dat cijfer niet bekend, maar duidelijk is dat de aantallen afnemen in wijken en gebouwen die ingrijpend zijn gerenoveerd.

Gelukkig is de gierzwaluw in Nederland, zoals alle inheemse vogels, wettelijk beschermd. Maar dat niet alleen, hun nesten zijn ook jaarrond beschermd; ze mogen niet worden verwijderd. Veel gemeenten hebben de nesten op een aparte digitale kaart ingetekend staan, dan weten huiseigenaren waar ze aan toe zijn.

Bij (grootschalige) renovatie mogen soms buiten het broedseizoen nesten wel worden verwijderd als daar een vergunning voor is gegeven. Dan moeten ze worden vervangen door nieuwe nestplekken. Daar zijn kant-en-klare oplossingen voor, zoals neststenen die worden ingemetseld of daksystemen waarin nestkasten standaard zijn opgenomen.

Maar Vogelbescherming wil graag méér doen. Wij pleiten ervoor om bij elke nieuwbouw of renovatie standaard nestvoorzieningen in te bouwen voor gierzwaluwen en andere holenbroeders. Niet alleen ter vervanging van de oude, maar ook als extra nestplekken om de soort te ondersteunen.

Ook als particulier kun je de gierzwaluw een handje helpen: door nestkasten op te hangen onder de goot, of aan de gevel van jouw huis. Liefst zo hoog mogelijk, met de opening op het noorden of oosten (anders wordt het te warm) en een vrije invliegroute.

Gierzwaluwen doen er soms lang over om een nieuwe nestplek te ontdekken maar hoe meer mogelijkheden er zijn, hoe beter. En dan kan zomaar zijn dat er volgend voorjaar in jouw nestkast een gierzwaluwpaartje landt dat – na duizenden kilometers vliegen – op zoek is naar een plekje om jongen groot te brengen.