De natuur is van jou

Als oprichter van de Queer Bird Club in Nederland herken ik me in het verhaal van Ollie Olanipekun en Nadeem Perera en hun belangrijkste boodschap: you are nature, nature is you. Mijn eigen interesse in vogels begon zonder voorbeelden of gemeenschap om me heen. Ik wist het verschil nog niet eens tussen een ekster en een pimpelmees, totdat in 2022 de zang van de tjiftjaf mijn interesse wekte. Moest ik daar echt eerst 31 voor worden?

Vanuit de behoefte om samen met gelijkgestemden de natuur in te gaan - en je daarin veilig en gezien te voelen - richtte ik toen de Queer Bird Club op. Van lieverlee sloten steeds meer mensen zich aan bij de community. Juist daarom voelt dit boek van Ollie Olanipekun en Nadeem Perera voor mij als een spiegel én een aanmoediging.

Beide auteurs van Outsiders zijn de oprichters van Flock Together, dat als motto heeft to bird is to visit all the world, without vision of borders. Wat in 2020 begon als een vogelaarscollectief voor mensen van kleur, is inmiddels uitgegroeid tot een bredere internationale beweging die als doel heeft onze kijk op natuur te herdefiniëren - veel verder dan alleen vogels kijken.

Outsiders is dan ook geen klassiek vogelboek. Wie op zoek is naar soortbeschrijvingen of een praktische veldgids, zal dat hier niet vinden. In plaats daarvan bieden Olanipekun en Perera een persoonlijk en maatschappelijk verhaal, opgebouwd uit hun eigen ervaringen en reflecties. Ze delen hoe ze zich eerst buitenstaanders voelden in de natuur, en hoe ze gaandeweg ontdekten wat diezelfde natuur hen juist kon brengen: rust, ruimte en mentaal welzijn.

Hun toevallige online ontmoeting vormde het begin van Flock Together: een initiatief dat niet alleen draait om samen vogels kijken, maar ook om het opeisen van een plek in de natuur, juist als die plek niet vanzelfsprekend voor je lijkt.

Wat Outsiders sterk maakt, is de combinatie van kwetsbaarheid en activisme. Het gaat enerzijds over tekenende momenten van uitsluiting: Flock Together ontstond tijdens het hoogtepunt van de Black Lives Matter-beweging en onder meer dit Central Park birdwatching-incident maakt pijnlijk duidelijk dat buiten zijn niet voor iedereen vanzelfsprekend veilig voelt of is.

Maar het boek gaat ook over de kracht van gemeenschap. Over hoe samen vogels kijken meer kan zijn dan een hobby: het wordt een manier om verbinding te maken, met elkaar én met de natuur.

Die boodschap resoneert sterk met het ontstaan van de Queer Bird Club. Vogels kijken heeft toch nog vaak een cliché-imago. Denk aan witte ANWB-koppels of groepjes oude mannen met baard en grote telescoop. Begrijp me niet verkeerd, ik kijk nog steeds erg graag afleveringen van de Baardmannetjes terug!

Maar achter dat cliché schuilt een realiteit. Hoewel de natuur in Nederland in principe voor iedereen toegankelijk is (alhoewel, ook dat geldt lang niet overal voor mensen met een beperking), betekent dat nog niet dat iedereen zich aangesproken of uitgenodigd voelt om mee te doen. Juist in de georganiseerde, gezamenlijke vormen van natuurbeleving - zoals excursies, bezoekerscentra en bij natuurorganisaties - ontbreekt het soms aan vertegenwoordiging en dus herkenning. 

Queer Bird Club probeert daar iets in te betekenen: ik hoop dat door een initiatief als dit de natuur wat inclusiever aanvoelt. Daarin zijn we gelukkig niet de enige in Nederland, zie bijvoorbeeld ook Hiking Queers NL, The Wnderers en Stichting Groene Moslims. We staan nog helemaal aan het begin van onze reis, maar voelen ons al gesteund door o.a. de betrokkenheid van Vogelbescherming en de leenkijkers die de organisatie beschikbaar stelt voor onze excursies.

Voor iedereen die van natuur houdt, maar ook voor wie zich weleens heeft afgevraagd of die er wel echt bij hoorde of mocht zijn - of je nu alleen op pad was of in een groep. Voor vogelaars die hun blik willen verbreden, en voor organisaties die hun verantwoordelijkheid willen nemen in het toegankelijk maken en openstellen van de natuur voor iedereen. Misschien juist ook voor mensen die denken dat dit thema hen niet aangaat.

Het boek is een uitnodiging om na te denken over wie er buiten de boot valt en wat we daaraan kunnen doen. En misschien nog wel belangrijker: het is een aansporing om je plek in de natuur op te eisen. Want de natuur ís van ons allemaal.

Kartika Sidabutar, Queer Bird Club