Trouwe torenvalken

Vanuit de hele wijk krijgen we updates en vragen met on de bewoners van onze torenvalknestkast. En dan popt in mijn mobieltje op: ik heb Tommy zien jagen hoor.

Een paar dagen later: Jane is weer ter plekke ze zat in de wilgen. Zelf betrappen Roy en ik ze al op 14 januari samen op en in de kast (foto). Later in het voorjaar eisen ze dus hun nestkast en territorium weer op. Ze verdedigen hun plek tegen de vele indringers: kraaien, eksters, meeuwen en blauwe reigers.

De torenvalkkast is aan een ooievaarspaal bevestigd. Met de ooievaars en ook de nijlganzen die daar geregeld op landen, lijken ze een soort pact te hebben gesloten. Zoiets als: jullie hier, wij daar en flik het niet om je te bewegen, want dan razen we over je kop.

Vrijwilligers van de lokale werkgroep uilen en roofvogels komen half april met een GoPro-cameraatje aan een lange stok in onze torenvalkkast loeren. Ik ben verrast. Heel vroeg in het seizoen (voor torenvalken) liggen er al 6 eitjes in de nestkast.

Op voorhand verwacht je het misschien niet, maar het bouwterrein blijkt een enorme natuurlijke rijkdom met zich mee te brengen. Het eentonige weiland met raaigras (dat koeien te eten te krijgen) biedt nu een weelde aan kamille, koolzaad, zuring, klaprozen. Er zijn ook geulen aanwezig met water. We zien door deze ontwikkelingen veel insecten, vlinders en bijen rondvliegen, maar ook grasmussen, rietzangers, andere kleine bruine vogels. En hazen, fazanten én ook heel veel muizen, het favoriete hapje van de torenvalk.

Dan breekt het spannende wachten aan. Totdat de jonge torenvalken uit het ei kruipen en groot genoeg zijn om over de rand te kunnen kijken. Elke dag loop of fiets ik er langs met mijn verrekijker. Eerst zie ik er een, dan twee en al gauw ook drie. Misschien vier, of toch vijf? Het blijft moeilijk om het te zien.

Op de dag dat de torenvalkjes een ringetje om hun poot krijgen voor onderzoek, zullen we het zeker weten. Door vogels te ringen kun je te weten komen hoe oud ze worden en bijvoorbeeld ook waar ze heen gaan en vaak ook waardoor ze komen te overlijden. Allemaal belangrijke informatie voor de bescherming van deze soort.

Op een woensdagmiddag gaan we met een ladder en klimgerei op pad. Aanwezig zijn ook Hans de vaste vogelringer, je moet er een vergunning voor hebben en krijgt ook een strenge opleiding en Bas de regiocoördinator. Roy klimt uiteindelijk omhoog. Hij weet als eerste wat ‘de oogst’ van dit jaar is.

Voorzichtig pakt Roy een voor een de torenvalk-jongen uit hun vertrouwde nest. Ze passen niet in een emmer. Dus twee emmers vol valken komen langs een touw omlaag om te ringen. Emmers vol dikke valken zijn het, ook al zijn ze nog geen drie weken oud. Het zijn er vijf! Slechts één eitje is niet uitgekomen. Vier ervan zijn vrouwtjes, wat vaker schijnt voor te komen in muizenrijke jaren, zegt ringer Hans.

Torenvalk Jane kijkt vanaf een hoge schietwilg toe hoe haar jongen uit het nest worden gehaald.

Beneden op de grond volgt in hoog tempo - om de vogels zo min mogelijk stress te geven - het meten, wegen en uiteindelijk het ringen. De vogels zijn dus goed gevoed en heel goed op gewicht voor hun leeftijd van 18 tot 21 dagen. Hans schrijft hun namen bij hun ringnummers in het dossier van onze regio.

Dit jaar krijgen de jonge vogels namen van vredesstichters. De grootste van het stel is Rigoberta Menchú, dan Leymah Gbowee, Martina Luther King is de derde op rij, de kleinste van de dames is Malala Yousafzai. De kleinste en laatstgeborene en de enige mannelijke torenvalk wordt Nelson Mandela gedoopt.

Torenvalk Tommy, de vader, zien we af en aan muizen brengen naar de jonge vogels. Al gauw doet moeder Jane ook mee. Ze is nooit ver weg. Als er onverwachts een reiger, een kraai of meeuw langskomt, is ze er meteen bij om de jongen te verdedigen.

Na nog een paar dagen verschijnen de jonge valken zittend op de rand. Ze zijn behoorlijk onrustig en lopen ook al vleugelklapperend in de kast heen en weer.

Dan het mooie moment dat Rigoberta uitvliegt en op dezelfde dag ook Leymah. De dag erna volgt Martina. Daar zitten Malala en Nelson nog met hun tweetjes maar niet voor lang. De dag daarna volgt Malala haar drie zussen.

Ze belanden in het erachter gelegen schietwilgenbos. Ik kan ze gemakkelijk vinden. Wanneer een van de ouders een muis brengt, verzamelen de dames zich met hun karakteristieke torenvalken-uitroepen op dezelfde tak en smikkelen er goed van.

Torenvalkje Nelson Mandela zit nog twee hele dagen alleen in de kast. Natuurlijk krijgt hij muizen van zijn trouwe ouders. En dan is ook hij uit de kast verdwenen. Nog drie hele weken kunnen we van de valken genieten. Eerst in het wilgenbosje, daarna op het bouwterrein en in de wijde omgeving. En dan komt de nacht van het onweer. De dag erna - op 28 juni - zijn ze verdwenen.

Vermoedelijk met de harde wind mee naar nieuwe oorden. Vrede met zich meenemend overal waar ze naartoe gaan.

Tekst: Kelly Kessen