Zet vogels op het geld van Europa

De echte waarde van vogels is natuurlijk niet uit te drukken in geld. Onze beschermers vertellen je waarom deze zes vogels een podium verdienen op de Europese bankbiljetten én een plek in de harten van alle Europeanen. 

 Op het eerste gezicht een efficiënt grijs vogeltje, maar wie een rotskruiper aan het baltsen ziet, ziet een ander beest: tegen de rotswand geklemd spreidt hij fladderend zijn vleugels en toont ineens verrassend felroze en rode vlekken. Met zijn sterke grip klimt en daalt hij moeiteloos langs steile rotswanden hoog in de bergen, van de Alpen tot de Pyreneeën. 

Rotskruipers zijn echte bikkels: ze leven op één van de weinige plekken waar de natuur nog echt de dienst uitmaakt. En ze trekken niet weg 's winters, maar blijven op hun kale rots naar insecten zoeken. Juist omdat wij mensen die bergwanden niet kunnen bebouwen, hebben ze rust om zich heen. De rotskruiper is al generaties lang een geliefde vogel op postzegels – en straks misschien ook op het vijf-eurobiljet! 

Je hoort hem meestal eerder dan dat je hem ziet: een hoge, doordringende fluittoon, vaak in de buurt van een beekje of sloot. En dan schiet hij voorbij. Een felblauwe flits. Knipper met je ogen en je mist hem. IJsvogels zijn snel, maar wie straks een tientje op zak heeft, kan hem rustig bekijken. 

Achter die spectaculaire verschijning schuilt een kwetsbare, maar veerkrachtige vogel. In strenge winters overleeft een groot deel van de ijsvogels het niet, maar mede dankzij mildere winters en extra aandacht voor broedplekken gaat het ijsvogels in Nederland en grote delen van Europa weer voor de wind. Een klein, felgekleurd bewijs dat de natuur terug kan knokken als je haar de kans geeft. 

"De ijsvogel is een toonbeeld van de veerkracht van de natuur: in strenge winters legt hij massaal het loodje, maar na een goed broedseizoen krabbelt hij er weer razendsnel bovenop." 
- Bernard de Jong, Vogelbeschermer

  Felle kleuren, een onmiskenbaar geluid en een postuur dat groter is dan je zou verwachten: bijeneters ogen bijna te exotisch voor Europa. Toch broeden deze kleurrijke verwanten van de ijsvogel gewoon in ons continent. Meestal in het zuiden, soms in Nederland. Net als de ijsvogel graven ze hun nest in leemwanden en oevers. 

Zoals de naam al verraadt, jagen bijeneters op bijen en wespen, die ze in de lucht vangen en vervolgens doodslaan. Hun snavel is lang, zodat ze niet gestoken worden. Het zijn sociale vogels met sterke familiebanden, in kolonies in Griekenland kunnen honderden bijeneters tegelijk bijeenkomen - een adembenemend spektakel. 

"Je kunt van vogels houden of niet, maar de schoonheid van de bijeneter kun je niet ontkennen." — Timo Roeke 

Klepperend op een schoorsteen, statig stappend door een weiland op zoek naar regenwormen of met tientallen tegelijk op een rij lantaarnpalen tijdens de trek: de ooievaar is een vogel die indruk maakt. Met een spanwijdte tot ruim twee meter is het een van de meest imposante vogels van Europa. Die verdient een plek op het vijftig eurobiljet! 

Ooievaars vormen doorgaans een paar voor het leven en het karakteristieke klepperen is hun manier om die band steeds opnieuw te bevestigen. Volgens sommige theorieën betekent ooievaar 'geluksbrenger'. Een mooi symbool voor een vogel die moeiteloos heel Europa doorkruist.

Zwart-wit, sierlijk en met een kenmerkende, licht opwippende snavel — de kluut is een van de meest herkenbare vogels langs onze kust. Zeker in de vlucht, als een groep met de rug naar je toe tegen een blauwe lucht wegtrekt, is het een prachtig gezicht. Met die fijne snavel zeeft de kluut zijn voedsel — kleine waterdiertjes — uit ondiep, slikkig water. 

Kluten zijn bovendien echte pioniers. Ze broeden het liefst op kale grond langs de Waddenzee en de Zuidwestelijke Delta, maar durven van het ene op het andere jaar zomaar honderden kilometers verderop te gaan broeden. Soms zelfs in Frankrijk. En de kuikens moeten meteen op eigen benen staan: ze worden niet gevoerd, maar scharrelen vanaf dag één zelf hun eten bij elkaar.

"Een onvergetelijke, opvallende verschijning en echt een vogel met lef; dat is de kluut.” — Sonja Weeda, Vogelbeschermer

Met snelheden tot 100 kilometer per uur stort de jan-van-gent zich in het diepe water om vis te vangen. Een spectaculair jachttafereel, ook te zien aan de Nederlandse kust. Toch kennen maar weinig Nederlanders deze vogel goed. 

Jan-van-genten broeden op steile kliffen, zoals in Schotland, waar ze in grote kolonies op de rotsen prijken. Ze brengen het grootste deel van hun leven op zee door en vliegen met gemak via het Kanaal tot voor de kust van West-Afrika. Zeevogels als deze laten zien dat de zee ook bij Europa hoort — juist daarom verdient de jan-van-gent een plek op het eurobiljet.