Toon alle berichten

Door Jeanet van Zoelen
Medewerker Vogelbescherming Nederland

Wie hoort de eerste tjiftjaf?

Geplaatst op 12 maart 2018

Hoort of ziet ú de eerste? De eerste tjiftjaf van het jaar? Of de eerste zwartkop? Ze kunnen namelijk ieder moment terugkomen uit het zuiden. Deze soorten trekken niet erg ver weg of blijven zelfs hangen, dus zijn vroeg in het jaar weer present.

Een korte-afstandtrekker heeft niets met een tractor te maken, zoals Google doet vermoeden. Het is een trekvogel die niet erg ver weg trekt (Zuid-Europa of Noord-Afrika), zoals de tjiftjaf of zwartkop. Daarom zijn ze natuurlijk ook de eersten die weer terug zijn in Nederland. Gaan trekvogels verder weg (tropisch Afrika), zoals gekraagde roodstaart, wielewaal of nachtegaal, dan heten ze lange-afstandtrekkers.

Startschot voor de lente

Een tjiftjaf is belachelijk makkelijk te herkennen. Niet aan zijn uiterlijk, want het is een ondefinieerbaar grijs-bruin-groenachtig vogeltje. Wél aan zijn zang, ook voor iedereen die nog nooit naar een vogel heeft geluisterd. Hij roept namelijk: tjíp-tjap-tjíp-tjap-tjíp-tjap. Houd uw oren dus vanaf half maart open voor de allereerste tjiftjaf van het jaar. Een startschot voor de lente.

Zang van de tjiftjaf

Tuin als minibos

Misschien verwacht u het niet, maar de tjiftjaf broedt ook vaak in tuinen. Het zijn van oorsprong bosvogels, maar ze komen al in de tuin als er een meidoorn staat, wat struikjes en bodembedekkers. Voor hen is uw tuin een minibos. (Daar houdt de zwartkop trouwens ook van, liefst nog met een vlier of braam erbij.)

Het vrouwtje ploetert

Niet alle tjiftjafmannen vinden een vrouw, dus dat tjíp-tjap gaat de hele zomer door. De aanhouder wint tenslotte. En terwijl die mannen bovenin de boom zingen en insecten zoeken, zijn de vrouwtjes beneden in de struiken aan het ploeteren. Zij bouwen het nest: een onvindbaar klein bolletje, laag bij de grond. Daarna broeden ze de eieren uit. En daarna, als de jongen zijn uitgekomen, komt dat mannetje eindelijk eens naar beneden om te helpen voeren.

Nest in de ochtendzon

Bij de zwartkop gaat dat anders. Het nest zit meestal aan de kant waar de zon opkomt, maximaal anderhalve meter boven de grond. Zo wordt ieder straaltje warmte van de ochtendzon benut. De zwartkopman is meer betrokken bij zijn gezinsleven dan de tjiftjaf. Hij bouwt verschillende platforms en het vrouwtje mag kiezen waar ze het nest wil. Samen bouwen ze dat dan verder af.

Zwartkop en bruinkop

Het zwartkopvrouwtje is éigenlijk een bruinkop, aangezien zij helemaal bruingrijs is met een bruine pet. Het mannetje is helemaal grijs met een zwarte pet, dat klopt dan weer wel. Ze zijn goed te herkennen, maar je moet even bij een bosje blijven staan turen. De kans dat u er één ziet wordt overigens wel steeds groter, want het gaat erg goed met zwartkoppen in Nederland.

Online vogelgids

Ontdek meer dan driehonderd vogelsoorten in één online vogelgids met: vogelgeluiden, tekeningen, foto's, vogelaantallen en meer. In de online vogelgids van Vogelbescherming vindt u vogels die in Nederland voorkomen.  

naar de vogelgids

Gratis magazine Vogels dichterbij

Maak van uw tuin een vogelparadijs. Dit magazine staat boordevol mooie foto’s over vogels kijken en met veel praktische tips over vogels voeren, nestkastjes en vogelvriendelijke tuinen.

Bestel Vogels dichterbij

Meer over

voorjaar jeanetvanzoelen zwartkop tjiftjaf

Deel dit bericht

Gerelateerde items

Populair