Zanglijster

Song Thrush, Turdus philomelos - Vliegenvangers (Muscicapidae)

De zanglijster is een algemene broedvogel in tuinen, parken en bossen. Een bekende eigenschap van de zanglijster is het stukslaan van slakkenhuisjes op stenen en tegels, maar ook takken, zodat zij bij het vlees kunnen komen. De zanglijster zingt uitbundig, met gevarieerde strofen maar met een kenmerkende herhaling van meestal driemaal hetzelfde geluid.

Herkenning

De zanglijster heeft egaal bruine bovendelen, en een lichte borst met pijlpuntige vlekken. Deze vlekken zijn een belangrijk verschil met de grote lijster, waarvan de vlekken ronder zijn. Zanglijsters beginnen al in januari uitbundig te zingen, vanaf een uitkijkpunt, de nok van het dak of in het topje van een boom. Aanwezigheid van zanglijsters is ook af te leiden uit de aanwezigheid van een ‘smidse’: een steen met daaromheen stukgeslagen slakkenhuisjes.

Geluid

Luide, trage zang met veel pauzes en herhalingen. Meest kenmerkende roep is een hoog, scherp "tsip".


20-22 cm


Deze soort lijkt op:

Kijk live naar vogels in hun nesten

De webcams van ‘Beleef de Lente’ van Vogelbescherming staan aan. Meer dan een miljoen unieke bezoekers volgen elk jaar het liefdesleven in 9 vogelnesten. Alles gebeurt live voor de camera’s. Dit jaar zijn de lenzen gericht op de bosuil, kerkuil, steenuil, slechtvalk, ooievaar, gierzwaluw, ijsvogel, koolmees en voor de allereerste keer de blauwe reiger.

Bekijk de vogels van Beleef de Lente

Leefwijze

Broeden

De zanglijster broedt van eind maart tot in juli. Ze kunnen tot drie legsels per jaar hebben met elk 3-6 eieren. Broedduur 12-14 dagen. Het nest wordt gemaakt op een slecht zichtbare plek laag in struiken en bomen. Het bestaat uit takjes en vermolmd hout dat bekleedt is met mos en/of gras; van binnen glad bepleisterd met modder. De jongen zitten 13-14 dagen op het nest. Na het uitvliegen van de jongen worden ze ca. 2 weken gevoerd door de ouders.

Leefgebied

Struikgewas, grasvelden, open plekken in bossen en op paden, dat is waar zanglijsters hun voedsel zoeken. Het nest wordt verscholen in een dichte struik of in een boom: hoe onopvallender hoe liever het de zanglijster is. Dichte vochtige bossen, zoals rabattenbossen en elzenhakhoutpercelen, zijn favoriet. Bossen op droge zandgronden huisvesten veel minder zanglijsters, waarschijnlijk speelt kalkgebrek door verzuring van de bossen hier, net als bij mezen, een grote rol.

Voedsel

Het voedsel van de zanglijster bestaat uit regenwormen, insecten, duizendpoten, pissebedden en slakken. Foerageert vaak rennend en springend op gras. De huisjes van slakken breken ze op vaste plekken open, de 'smidse'. Eet ook fruit zoals appels en bessen.

Vogeltrek

De meeste in Nederland broedende zanglijsters trekken vanaf september richting Frankrijk, Spanje en Zuid-Engeland. Daar worden zij vergezeld door grote groepen door Nederland trekkende zanglijsters uit Scandinavië. Een deel van de doortrekkers overwintert in Nederland, met name in het westen en uiterste zuiden van ons land. Vanaf eind februari vindt de trek in omgekeerde richting plaats.

Gratis magazine Vogels Dichterbij

Leer de bekendste tuinvogels beter kennen met Vogels Dichterbij. Dit gratis magazine staat boordevol mooie foto’s over vogels kijken en met veel praktische tips over vogels voeren, nestkastjes en vogelvriendelijke tuinen. Bestel Vogels dichterbij meteen en ontvang aantrekkelijke korting op leuke producten

Bestel Vogels Dichterbij

Verspreiding en aantal

zeer talrijke broedvogel | wegtrekkend | doortrekker en wintergast in groot aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Over een langere periode bezien zijn de aantallen broedende zanglijsters in Nederland toegenomen, op de hogere zandgronden is het aantal echter afgenomen. Strenge winters zorgen voor inzinkingen in de trend, die na enkele jaren met zachtere winters weer herstelt.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 120.000-160.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Zanglijsters zijn in het hele land te zien. De zang is een van de vroegste voorjaarsbodes, zingt dan vanuit boomtoppen.

In Europa

De zanglijster komt voor in geheel Europa, met uitzondering van boomloze gebieden.

Meer informatie


Bescherming

De zanglijster is geen bedreigde soort, wisselingen in de aantallen worden vooral veroorzaakt door strenge winters in de overwinteringsgebieden. Toch neemt de zanglijster in de steden wel in aantal af.

Wat wij doen

Vogelbescherming promoot het vogelvriendelijk inrichten van tuinen, want in een tuin met enkel tegels en schuttingen kunnen zanglijsters (en andere tuinvogels) niet terecht. Hiervoor onderhouden wij onder meer ook een netwerk van vrijwillige Tuinvogelconsulenten, die een persoonlijk advies op maat kunnen geven om uw tuin nog vogelvriendelijker te maken.

Wat kunt u doen

Een tuin die rijk is aan bomen en struiken én een gazon heeft, zal zeker aantrekkingskracht uitoefenen op zanglijsters. Het zijn uitstekende slakkenverdelgers. Wanneer u voor enkele platte stenen zorgt in beschutte hoekjes van de tuin, kunnen de vogels die gebruiken om de slakken op stuk te slaan. De zanglijster is niet een algemene gast op een voedertafel, hoewel hij soms wel een graantje mee pikt. Zoekt het liefst zijn voedsel op de grond. Met fruit doe je hem het meeste plezier. Zanglijsters broeden niet in nestkasten, maar het liefst in een dichte struik of boom in een boom- en struikrijke tuin.

Meer weten?

Actuele berichten

Downloads


Wet- en regelgeving

De zanglijster is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn zanglijsters beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de zanglijster is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

De Wet natuurbescherming biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten en rustplaatsen van vogels. De nestbescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van de zanglijster zijn alleen gedurende het broedseizoen beschermd. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal