Woudaap

Little Bittern, Ixobrychus minutus - Reigers (Ardeidae)

Rode lijst

Woudapen zijn kleine moerasvogels die leven van visjes, amfibieën en insecten. Ze broeden in dichte rietkragen en ruigtes met wilgen en biezen, en zijn daarin moeilijk waar te nemen. Woudapen leiden een zeer verborgen leven. Een ontmoeting met een woudaap is een zeldzame aangelegenheid. In vlucht is met name een mannetje woudaap opvallend: ee zwarte rug en vleugels met blonde lichtgele dekveren zijn zeer karakteristiek en verwarring met een andere soort dan ook vrijwel uitgesloten.

Herkenning

Zeer kleine reiger die erg verborgen leeft. In het voorjaar is met enig geduld de 'zang' te horen. Klautert door het riet en kruipt bij onraad terug het riet in. Vliegt met snelle, rukkende vleugelslagen. Adult mannetje in voorjaar bont gekleurd met zwarte kruin, rug en slagpennen, blonde dekveren die grote vleugelvlek vormen in zit, oranje borst met brede lichtgele strepen en grijze oorstreek en zijhals. Felrode snavel in baltskleed. Vrouwtje zelfde patroon, maar egalere bruine kleuren en zwarte veren met dunne lichte randen. Jonge vogels bruin gestreept met lichtbruine vleugels, zwarte kruin en geelbruine snavel.

Geluid

Baltsroep een vérdragend, bedompt “wróh”, lijkt op het blaffen van een grote hond in de verte.


27-38 cm, spanwijdte 40-58 cm


Deze soort lijkt op:

Vogelbescherming-optiek en andere topmerken

Ruime sortering, hoge kwaliteit in alle prijsklassen, 40 jaar expertise en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Ons enthousiaste en deskundige winkelteam demonstreert graag de verschillende modellen en mogelijkheden, zodat u zelf kunt vergelijken en uw keuze op uw gemak kunt maken. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

bekijk ons ruime assortiment in onze webshop

Leefwijze

Broeden

Nestelt van mei - juli, doorgaans alleen maar soms bij elkaar in de buurt (30 - 100 m afstand) in geschikt habitat. Nest met 2 - 9 eieren wordt gebouwd in rietachtige vegetatie. Jongen worden na 16 - 21 dagen geboren en zijn na 25 - 30 dagen vliegvlug.

Leefgebied

Woudapen leven in dichte riet-, lissen- en lisdoddevegetaties, die de overgang vormen van min of meer open water naar verlandingsmoeras.

Voedsel

Bestaat in Nederland voornamelijk uit waterinsecten (kevers, wantsen, libellenlarven), maar eet ook kikkers, salamanders, spinnen, wormen en kleine vissen.

Vogeltrek

Trekt naar zuidelijke helft van Afrika, terwijl sommige populaties in Noord-Afrika en het Midden-Oosten zeer weinig trekken. Vliegt normaliter 's nachts, in groepen tot 150 vogels, maar ook enkele keren massale trek waargenomen in Noord-Sinaï van 1000-en vogels. Vliegt Arabië en de Sahara over in een breed front. Terugtrek begint in maart en komt aan in Nederland eind april - begin mei.


Verspreiding en aantal

uiterst schaarse broedvogel | wegtrekkend

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Tot de jaren vijftig in ieder geval honderden broedparen, maar sindsdien flink hard achteruit gegaan, tot 1990. Sindsdien stabiel aantal broedparen waardoor de soort in zeer laag aantal stand houdt in Nederland.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 30-60 (in 2011)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers aantal onbekend

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

In Europa

Lepelaarsplassen, Flevoland

Meer informatie


Bescherming

De afname van de woudaap heeft onder andere te maken met verdwijnen en door recreatie en watervervuiling ongeschikt raken van het broedbiotoop. Toch is dit niet de belangrijkste reden; die is gelegen in lange periodes van droogte in de Sahara en Oost-Afrika. Mocht de situatie in Afrika verbeteren, dan zal voldoende geschikt broedbiotoop in onze streken aanwezig moeten zijn. De aantallen woudapen fluctueren met de hoeveelheid neerslag in het overwinterings- en broedgebied. Eutrofiëring, tegennatuurlijk peilverloop en gebrek aan dynamiek zorgen voor onvoldoende ontwikkeling van jonge verlandingsvegetaties in moerassen en verandering in voedselaanbod.


Wet- en regelgeving

De woudaap is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn woudapen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de woudaap is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Verschillende broedgebieden van de woudaap zijn aangewezen en beschermd als Natura 2000-gebied op grond van hoofdstuk 2 van de Wet natuurbescherming. Het gaat om Oostelijke Vechtplassen, Oostvaardersplassen, Rijntakken en Strabrechtse Heide & Beuven. Voor deze gebieden gelden strenge regels voor alle plannen, projecten en andere handelingen die mogelijk significante negatieve effecten kunnen hebben op de natuurwaarden waarvoor het gebied is aangewezen. De betreffende gebieden zijn te vinden in onderstaande database van het Ministerie van Economische Zaken.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal