Vogels? Bekijk het maar!

Bijzonder aan Vogelbescherming is dat het niet alleen een nationale, maar ook een internationale organisatie is, onderdeel van BirdLife International, actief in 120 landen tegenwoordig. Vogels houden zich tenslotte ook niet aan de landsgrenzen, alleen daarom al is die internationale samenwerking belangrijk. In mijn tijd bij Vogelbescherming moest ik er regelmatig voor de grens over. Ik vond dat een van de leuke aspecten van mijn werk. Zo ging ik minstens één keer per jaar naar de Engelse Vogelbescherming, de RSPB, om ideeën en inspiratie op te doen.

De RSPB is vergelijkbaar met Natuurmonumenten en beheert vele natuurgebieden, verspreid over het Verenigd Koninkrijk. Tijdens een studiereis langs een aantal van hun reservaten viel me op dat ze overal ‘bird hides’ hadden gerealiseerd. Bij het reservaat Minsmere aan de Engelse westkust gingen ze nog een stapje verder. Rondom het reservaat van een paar honderd hectare had de RSPB een vijftal hutten gebouwd. In deze vogelkijkhutten waren vrijwilligers aanwezig die aan het bezoekerscentrum doorgaven welke vogels voor welke hut te zien waren. Zo kon iedereen met bepaalde ‘vogelwensen’ die kant op gaan. Je brengt zo bezoekers heel dicht bij vogels, zonder die te verstoren.

Teruggekomen stelde ik voor om ook in ons land zulke hutten te gaan bouwen. Die waren er destijds nauwelijks in ons land. Ik kreeg er niet de handen voor op elkaar. “Geen hokken in het landschap!” werd er gezegd. Maar ik bleef het idee koesteren. Een paar jaar later pakte ik het weer op en maakte er een brochure over, getiteld: Vogels….bekijk het maar!, waarin ik alle voordelen nog een keer op een rijtje zette. Dat was in 1983. Tegelijkertijd bouwden we in de achtertuin van Vogelbescherming en op onze eigen terreinen – die had Vogelbescherming toen nog – vogelkijkhutten als demonstratiemodellen.

Een zo’n vogelkijkhut bevond zich in de Ackerdijkse Plassen. Deze hut, prachtig gelegen aan een plas met rietkragen, was in 1996 mogelijk gemaakt door bijdragen van Vroege Vogels en het toenmalige Anjerfonds Zuid-Holland (tegenwoordig Cultuurfonds). Tijdens een werkbezoek aldaar zagen we aanvankelijk vanuit de hut alleen wilde eenden. Het leidde tot een meesmuilende reactie. Die kon je toch ook gewoon in elk park zien? Uit het niets streek er echter plotseling een mannetje bruine kiekendief neer, pal voor de hut, met een waterhoen in zijn klauwen. Die prooi werd voor onze ogen op het gemak opgepeuzeld en iedereen hield de adem in van verwondering.

Pleit beslecht zou je zeggen. Toch kwam het nog niet van de grond. Ook een excursie met alle directeuren van Natuurmonumenten en de Landschappen hielp niet echt. Maar toen we met de districtsbeheerders en hoofdopzichters van die organisaties in Engelse reservaten waren gaan kijken, veranderde er iets. Daarna kwamen er toch op verschillende plekken vogelkijkhutten in ons land. Zíj zagen de voordelen er wel van in: een groter draagvlak voor vogels, doordat je een breed publiek dichter bij vogels brengt, en bovendien minder verstoring.

Intussen is die visie gemeengoed geworden. Door heel Nederland zijn er sindsdien honderden vogelkijkhutten en kijkschermen bijgekomen, fantastisch. Dat niet iedereen bij de start van deze ontwikkeling zo blij was met het populariseren van vogels kijken, bleek eens te meer toen ik in een vogelkijkhut de kreet las: Nico de Haan, wat heb je gedaan!

Met dank aan Paula Huigen.