Van Gruwelmode tot Grutto (5)
Geplaatst op 4 maart 2026
Van Gruwelmode tot Grutto is een onregelmatig verschijnende podcast over de recente geschiedenis van vogels beschermen in Nederland. Timo Roeke en Arjan Berben blikken terug met oudgedienden van Vogelbescherming Nederland. In deze aflevering is Frans van Alebeek onze gast. Hij ging na een dienstverband van zo'n tien jaar onlangs met pensioen.
Patrijzen
Frans van Alebeek werkte bij Vogelbescherming als projectleider van het internationale project PARTRIDGE, bedoeld om gedurende een aantal jaren maatregelen te testen waar patrijzen wat aan zouden kunnen hebben. De patrijs is een soort die zwaar in de verdrukking zit in Nederland. Sinds ongeveer 1975 daalde het aantal patrijzen met meer dan 90%. Het project haalde het NOS Journaal, was succesvol en kreeg ook navolging, maar de patrijs zelf liet in de demonstratiegebieden geen enorme toename zien, wat we natuurlijk wel hadden gehoopt. Frans weet goed uit te leggen waarom dat waarschijnlijk zo was.
Pesticiden
Uit liefde voor vlinders en insecten toog Frans van Alebeek ooit naar Wageningen University & Research om daar te gaan studeren. Een van de eerste dingen die hij leerde was: hoe spuit je ze dood. “Dat was een teleurstelling”, zegt hij in deze podcast met gevoel voor understatement. Na zijn studie heeft Frans het onderwerp pesticiden lang van zich af gehouden, maar bij Vogelbescherming kwam het ‘als een boemerang’ weer terug.
In deze podcast staan we dus stil bij de rol die pesticiden spelen in ons land. Een onderwerp ook om ontzettend boos over te worden. Hoe overheden en bedrijfsleven niet ons aller belang voor ogen lijken te hebben, maar slechts deelbelangen dienen. Frans noemde het eerder een ‘herhaling van tragedies en te weinig geleerde lessen’. Ook over wat dat met Frans deed, komen we te spreken.
Ook te beluisteren via...
Van Gruwelmode tot Grutto is ook te beluisteren via Spotify en Apple Podcasts.
De makers
Redactie en interviews: Arjan Berben & Timo Roeke
Productie en advies: Gaudío Stories: Gus Maussen
Opname: Rudmer Visser
Eindmontage en sound design: Thomas van Remmerden
Tunes ingesproken door: Jeannine Valeriano
Logo: Donald Roos
Van gruwelmode tot grutto
Wat een aparte naam voor jullie podcast! Dat horen we nog wel ’s. Het zit zo. In 1899 begon de geschiedenis van Vogelbescherming. De maatschappelijk betrokken freule Cecile de Jong van Beek en Donk had samen met haar zus en haar moeder de Bond ter bestrijding eener gruwelmode opgericht. Zij waren verontwaardigd over het doden van vele, vele vogels om hun veren. Die kwamen dan terecht op dameshoedjes. Toen zij fuseerden met de Bond ter bestrijding van de vogelmoord was Vogelbescherming een feit. De strijd tegen deze mode hebben ze gewonnen!
Vele bedreigingen voor vogels heeft Vogelbescherming sinds die tijd weten te keren. Maar er kwamen ook altijd weer nieuwe bij. Vooral de intensivering van de landbouw heeft gedurende vele decennia een zware tol getrokken op de Nederlandse vogelstand: weidevogels, akkervogels, ze zitten veelal zwaar in de min. Ook onze nationale vogel, de grutto, heeft er tot op de dag van vandaag zwaar onder te lijden en is misschien de vogel waar Vogelbescherming de meeste tijd aan heeft besteed.
Vandaar de naam, van gruwelmode tot grutto. Veel luisterplezier!
Alles over akkervogels
Vogelbescherming stelde factsheets samen op basis van alle onderzoeken in binnen- en buitenland. Gratis, voor iedereen die betrokken is of meer wil weten over akkervogels.
Geef voor vogels
Vogels zijn er altijd en bijna overal. Ze bezorgen ons plezier en blijven ons verwonderen. Toch is de aanwezigheid van vogels niet vanzelfsprekend. Veel vogels hebben het moeilijk of dreigen zelfs uit ons land te verdwijnen. Help ook mee.
