Spreeuwen / Shutterstock
Miljoenen trekvogels verstoord door lichtvervuiling
Geplaatst op 22 oktober 2026
Nederland behoort tot de meest verlichte landen ter wereld. De overvloed aan kunstlicht heeft niet alleen gevolgen voor mensen, maar vormt ook een groeiende bedreiging voor vogels. Vooral tijdens de vogeltrek raken jaarlijks miljoenen vogels verstoord door lichtvervuiling. Dat leidt waarschijnlijk tot grote aantallen slachtoffers. Vogelbescherming Nederland roept daarom op om bewuster om te gaan met verlichting: donker waar het kan, licht waar het moet.
Trekvogels gebruiken ’s nachts sterren- en maanlicht om hun weg te vinden. Kunstlicht van gebouwen, wegen, kassen en booreilanden verstoort die natuurlijke oriëntatie. Vogels raken uit koers, botsen tegen verlichte objecten of cirkelen er urenlang omheen totdat ze uitgeput raken. Zo werden eens circa 100.000 koperwieken geteld rond een olieplatform. Sommige vogels mijden kunstlicht, terwijl andere er juist op afkomen, waardoor hun trekroute wordt verstoord.
Verstoord dag- en nachtritme
De impact van kunstlicht beperkt zich niet tot de vogeltrek. Onderzoek laat zien dat verlichting het natuurlijke dag- en nachtritme van vogels verstoort. Soorten als koolmezen, merels en houtduiven zijn in verlichte gebieden 's nachts actiever en slapen minder. Ook beginnen veel vogels eerder op de dag, luider én eerder in het voorjaar met zingen. Dat kost allemaal energie.
Nacht van de Nacht
Tijdens de Nacht van de Nacht, een initiatief van Natuur- en Milieufederaties, doven op zaterdag 24 oktober in heel Nederland honderden bedrijven en gemeenten hun lichten. Vogelbescherming roept iedereen op om onnodige verlichting uit te schakelen. Met iedere lamp die uitgaat, wordt de nacht veiliger voor vogels. Ze kunnen beter navigeren, vinden meer rust en verspillen minder kostbare energie. Juist tijdens de vogeltrek is dat cruciaal, want voor vogels op reis telt iedere gram lichaamsgewicht.
Lichtvervuiling: onderschatte drukfactor
Lichtvervuiling wordt vaak onderschat als bedreiging voor de natuur. Niet alleen vogels hebben er last van; ook vissen, planten, insecten en nachtdieren zoals nachtvlinders en vleermuizen worden door kunstlicht verstoord. Tegelijkertijd heeft een teveel aan licht ook invloed op mensen. Het kan het natuurlijke bioritme verstoren, de slaapkwaliteit verminderen en gevolgen hebben voor de gezondheid. Hoewel het bewustzijn rond lichtvervuiling groeit, wordt de wereld nog altijd ieder jaar verder verlicht. Ledverlichting is duurzamer, maar doordat verlichting goedkoper is geworden, blijft licht vaker onnodig branden.
Een boom uitlichten of het hele jaar sfeerverlichting laten branden lijkt onschuldig, maar voor veel dieren maakt dat een groot verschil. Iedereen kan bijdragen aan een donkere nacht.
Slimmer verlichten
Eenvoudige maatregelen zijn vaak al effectief. Verlichting die niet nodig is, kan uit. Waar licht wel noodzakelijk is, kan slimmer worden verlicht door lampen te dimmen, tijdschakelaars of bewegingssensoren te gebruiken, verlichting naar beneden te richten in plaats van naar boven en te kiezen voor warmgekleurd licht. Door tuinverlichting uit te schakelen wanneer die niet nodig is, geen bomen of gevels onnodig te belichten kan de omgeving een stuk donkerder worden.
Help jij trekvogels op weg?
Een trekvogel heeft bescherming nodig, van broedgebied tot overwinteringsplek. Samen zorgen we voor veilige plekken langs de hele trekroute.
Volg de vogeltrek live
Ontvang meldingen over de massatrek van kraanvogels, spectaculaire spreeuwenwolken of duizenden kolganzen die overkomen. Onze vogelexperts laten je de magie van de vogeltrek meebeleven.
