In de wolken met spreeuwen
Geplaatst op 8 september 2026
Spreeuwenwolken behoren tot de meest spectaculaire natuurverschijnselen in het najaar. De vogels overnachten in grote groepen en voordat ze hun slaapplaatsen bezetten, dansen ze in steeds grotere groepen door de lucht. Ga ook eens kijken naar zo’n indrukwekkende vliegshow.
Spreeuwenvolksverhuizing
In deze tijd van het jaar kent ons land een recordaantal spreeuwen. Onze ‘eigen vogels’ die bij ons hebben gebroed én hun jongen. Over enkele weken trekt een gedeelte weg om elders de winter door te brengen, zoals bijvoorbeeld in Engeland. ‘Onze spreeuwen’ krijgen op dit moment gezelschap van spreeuwen uit Scandinavië en Oost-Europa, die juist naar Nederland komen om de strenge winter in hun geboorteland te ontvluchten. Het is dus niet voor niets dat de spreeuw tijdens de zogenaamde Euro Birdwatch (een jaarlijkse, landelijke vogeltrektelling begin oktober) meestal de meest getelde soort is, met soms wel bijna 500.000 exemplaren!
Al die spreeuwen zwerven de komende maanden in kleinere groepjes door steden en over het platteland. ’s Avonds zoeken ze elkaars gezelschap op om in soms hele grote groepen te overnachten. Samen slapen is wel zo veilig.
Vliegshows
Aan het eind van de dag zoeken al die kleine clubjes spreeuwen elkaar op. Uit alle windstreken komen ze aanvliegen en vormen steeds grotere groepen. Wat er dan gebeurt is fenomenaal. Zo’n spreeuwengroep van honderden tot duizenden spreeuwen danst als een geheel door de lucht. In een perfecte choreografie voeren ze een waar spreeuwenballet op. Ze zwieren door de lucht en verplaatsen zich steeds meer richting slaapplaats. Dat kan een groep bomen zijn in een park, een hoog gebouw of een uitgestrekt rietveld. Is het eenmaal duister dan laten ze zich en masse uit de lucht vallen en bezetten de slaapplaats. Tot de volgende ochtend, wanneer ze in kleinere groepjes weer door de regio gaan zwerven.
Waarom botsen vliegende spreeuwen niet?
Hoe kan het eigenlijk dat al die honderden, duizenden spreeuwen niet tegen elkaar aan botsen als ze vliegen? Alsof ze elkaars gedachten lezen, of instructies krijgen van een leider, maar dat is natuurlijk niet zo. Het is verbazingwekkend hoe ze dat écht doen.
Met eigen ogen zien
Terecht dat zo’n schouwspel vaak veel bekijks trekt, en zeker niet alleen van vogelaars.
Zoals gezegd: zwermen doen spreeuwen vooral boven hun gezamenlijke slaapplaatsen. Deze bevinden zich vaak in rietvelden (zowel uitgestrekt als smalle rietranden), maar ook in groenblijvende heesters en bomen; zowel in dorpen en steden als in het buitengebied. In sommige steden dienen ook overkappingen van bijvoorbeeld stations wel als slaapplaats. De slaapplaatsen van spreeuwen worden soms jarenlang gebruikt.
Wil je dit najaar ook getuige zijn van een spectaculaire spreeuwenvliegshow? Op waarneming.nl vind je de meest actuele gegevens over waarnemingen van grote groepen spreeuwen.
Let op
Wil je zo’n spreeuwenslaapplaats bezoeken, houd dan rekening met het volgende:
- Vanaf eind van de middag en tijdens de avondschemering zijn de spreeuwenwolken te zien.
- Zoek een plek op met wijds uitzicht.
- Denk aan de verkeersveiligheid voor jezelf en voor een ander.
- Respecteer particuliere terreinen.
- Vliegen de spreeuwen pal boven je, dan biedt een paraplu uitkomst tegen de uitwerpselen.
- Vergeet je verrekijker niet.
- Vliegen kleine groepjes in een bepaalde richting, dan kan het lonen deze te volgen, ze leiden vaak naar een slaapplaats.
