Ruigpootbuizerd

Rough-legged Buzzard, Buteo lagopus - Sperwers (Accipitridae)

De ruigpootbuizerd is de buizerd van het noorden, die leeft van lemmingen en woelmuizen. Een echte trekvogel die bij ons van oktober tot april wordt gezien in open land. Hij is behoorlijk zeldzaam en pas op: buizerds met kleur en tekening die lijken op die van de ruigpoot zijn algemeen en worden vaak aangezien voor ruigpootbuizerd.

Herkenning

De ruigpootbuizerd heeft lange vleugels en vliegt met soepele, trage vleugelslag. Heel anders dan buizerd met zijn stijve, snellere vleugelslag. De staart heeft een witte basis en een of meer zwarte banden. Onder de vleugels zitten grote zwarte polsvlekken en de meeste ruigpoten hebben een zwart buikschild. Van dichtbij is het bevederde loopbeen te zien. Bidden doen zowel buizerds als ruigpootbuizerds. Maar de ruigpoot doet dat wel vaker.

Geluid

Miauwende roep, lijkt op die van buizerd. Niet in Nederland te horen.


45-63 cm, spanwijdte 120–153 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Paren zijn territoriaal. Baltsvluchten om territorium te markeren. Bouwt nest gewoonlijk op de grond, op een rotsrichel, heel soms in een lage boom. Broedtijd mei-juni. Eén legsel, aantal eieren sterk afhankelijk van hoeveelheid voedsel. In jaren met weinig voedsel 2-3 eieren, als er veel voedsel is wel 5-7. Broedduur 28-31 dagen, begint na leggen eerste ei. Jongen vliegvlug na 34-45 dagen. Worden nog 3-5 weken gevoerd.

Leefgebied

In open duin, grote heidevelden en hoogvenen, ook wel akkers, weilanden en jonge bosaanplant. Op trek ook in andere landschappen. Broedt op toendra's, in open taiga en in bergachtige gebieden en hoogvlaktes.

Voedsel

Kleine zoogdieren: vrijwel uitsluitend woelmuizen en in het broedgebied lemmingen. Zelden grotere prooien en dan alleen als er gebrek is aan kleine zoogdieren. Jaagt veel vanuit de lucht, in rustige glijvlucht, vaak onderbroken door langdurig bidden. Ook wel vanuit zit, een paaltje, lage boom of vanaf de grond.

Vogeltrek

Verlaat de noordelijke broedgebieden geheel en trekt in Europa vanuit Scandinavië vooral zuid- en zuidoostelijk weg, naar Midden en Oost-Europa, zuidelijk tot in de Balkan en Noord-Griekenland. In Nederland te zien vanaf oktober tot in april. In jaren met een goed broedsucces, veel oostenwind in de trektijd of veel sneeuw zijn er bij ons meer dan in andere jaren.


Verspreiding en aantal

wintergast in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Neemt sinds 1980 af als wintervogel; de aantallen in de laatste tien jaar zijn te laag om een trend te berekenen. In sommige jaren invasies, zoals in de herfst van 2011.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

In normale winters vooral in en rond de Oostvaardersplassen, in de Lauwersmeer en op de Waddeneilanden. In invasiejaren op veel meer plaatsen in open land met veel veldmuizen.

In Europa

Fenno-Scandinavië en Noord-Rusland.

Meer informatie


Bescherming

Had vroeger veel te lijden van vervolging en vergiftiging door pesticiden. Sterfte verder door verkeer, elektrocutie (hoogspanningsleidingen) en als bijvangst in vallen van pelsjagers.

Wat kunt u doen

Ruigpootbuizerds profiteren van woelmuisrijke situaties, in dynamische, natuurlijke open landschappen (duinen, kwelders) en in boerenland.
Vindt u een dode, verzwakte of gewonde ruigpootbuizerd, neem dan contact op met de Werkgroep Roofvogels Nederland.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De ruigpootbuizerd is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen is de ruigpootbuizerd beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de ruigpootbuizerd is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de ruigpootbuizerd. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. De soort komt slechts in beperkte mate op doortrek in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal