Navigatie overslaan
Kauw / Shutterstock Alle berichten

Kauw / Shutterstock Rene de Vos

Door René de Vos
Journalist en redacteur Vogels

Boekentip: Nabije vogels; lol en leed in close-up

Geplaatst op 25 maart 2021

Vroeger had je in het circus een act waarbij een hond op een dravend paard zat. Gedragsbioloog, schrijver en wetenschapsjournalist Frans van der Helm had iets nóg mooiers: een merel die op de rug van een dravende hond meereed. De merel was een wilde: niet gedresseerd. De hond was dat wel. Door de merel. Het is een bizarre, maar verrukkelijke geschiedenis. Een van de 67 staaltjes van scherp waargenomen én verklaard vogelgedrag die Van der Helm tot een boek bundelde: Nabije Vogels.

Een Circusmerel, een van die nabije vogels, is mijn absolute favoriet binnen korte dierenverhalen. Al vijftien jaar lang; toen verscheen hij als een aflevering in de rubriek Bijzonder Alledaags in ons magazine vogels. Een aflevering in een lange reeks scherp gestoken close-ups van vogelleed en vogellol, klein en groot. Als je een verhaaltje van Frans had gelezen, keek je nooit meer op dezelfde manier naar die prutsende tortels in je conifeer, het naïeve mussenjong op de terrastafel of de rellende kauwenpubers.

Huismus / Shutterstock

Niets ontgaat Frans

De verhaaltjes gaan vooral over vogels die iedereen in zijn directe omgeving heeft – of kan hebben. Niet toevallig is het deel Tuin het best gevuld – nabijer kan het niet – maar Stad, Dorp, Bos, Wei, Stroom, Zilt en Zwerk sluiten eigenlijk naadloos aan. Al die vogels maken iets vreemds, iets lolligs, iets bedreigends mee. Iets wat de nabije mens doorgaans ontgaat, maar dat er nogal eens inhakt bij de hoofdrolspelers.

Gelukkig hebben wij Frans, die als gedragsbioloog steeds de sluier voor ons oplicht. Dan zien ook wij kraaien die als in een arena de doodsworsteling van een kauw beschouwen. Een verdwaalde kip – ja, een kip! – die haar natuurlijke staat van boshoen niet kwijt is, de legbatterij ten spijt. Een piepjonge winterkoning die de lezer-in-de-tuin uitkiest als landingsplaats en slaapplek, omdat een mens hem nog niks zegt. Veertien boomklevers op een kluit die een thermische natuurwet demonstreren.

Grauwe vliegenvanger tekening / Elwin van der Kolk

Al die loepzuivere waarnemingen zijn in het boek opgetuigd met tientallen snelle schetsen van die andere kunstenaar van de waarneming: Elwin van der Kolk. Frans en Elwin; voor lezers van vogels jarenlang een vertrouwde combinatie. Nu weer samen op het podium. Een gouden greep.

Oh, en die merel had niet alleen de hond, maar ook Frans zelf gedresseerd, of toch zeker geconditioneerd. Als er gevaar dreigde bij haar nest met jonkies, vloog zij alarm! krijsend naar de achterdeur. Dan sloegen de honden als idioten aan: kat in de tuin! En draafde Frans op om de deur te openen. Jonkies veilig.

Nabije vogels is een heerlijk boek om elke avond voor het slapen gaan één, of vooruit: twee inkijkjes in de belevingswereld van vogels tot je te nemen. Uiterst onderhoudend én verhelderend. Soort van spelend leren. Net als alle jonge vogels doen.

Tekening winterkoning / Elwin van der Kolk

ISBN 978 90 5615 545 2

Uitgeverij Noordboek

Pagina’s 160

Met bijna 100 schetsen van Elwin van der Kolk

Prijs Є 17.50

Bestellen

 

Meer over

boeken fransvanderhelm tijdschriftvogels elwinvanderkolk renedevos

Deel dit bericht