Gierzwaluwen scheren door hartje Nijmegen

Vogelbescherming zet zich al jaren in voor verbetering van de natuur in steden en dorpen en streeft daarbij naar een Basiskwaliteit Natuur. Eind 2025 lanceerden Vogelbescherming vogelrijkestad.nl. Die website helpt gemeentes bij de keuze van planten die vogels voedsel, veiligheid en nestplekken bieden. Daarnaast zetten bijna 30 vrijwillige Stadsvogeladviseurs van Vogelbescherming zich met hart en ziel in voor de bescherming van stadsvogels.

Jochem Kühnen is zo’n Stadsvogeladviseur. Hij is actief in Nijmegen en de omliggende dorpen. Vooral gierzwaluwen hebben zijn speciale aandacht. Jochem zet zich al meer dan twintig jaar in voor deze bijzondere soort. “Als Stadvogeladviseur probeer ik bij te dragen aan de bescherming van alle vogels in de stad, maar de gierzwaluw heeft een speciaal plekje in mijn hart. Ik hou een vinger aan de pols bij renovaties en let op of er geen nestplekken per ongeluk worden vernield. Ik adviseer aannemers hoe ze nestplekken die toch verloren gaan, kunnen compenseren met kunstnesten.

Bij nieuwbouwprojecten probeer ik zo vroeg mogelijk in het proces aan te schuiven bij projectontwikkelaars en architecten zodat ik kan meedenken en adviseren over het opnemen van nieuwe nestgelegenheid in het ontwerp. Dat werkt vaak heel goed. Zo hebben we in Nijmegen de afgelopen jaren al meer dan 300 nestplekken voor gierzwaluwen erbij gekregen.”

We gaan met Jochem op pad in Nijmegen. Hij wil ons tijdens een wandeling in het centrum van de stad laten zien hoeveel vogels er te ontdekken zijn. Al snel zien we stadsduiven. Maar het duurt niet lang of we zien ook huismussen, kauwen, kokmeeuwen, Turkse tortels, koolmezen, pimpelmezen en merels. Zeldzamere vogels zijn ook in het centrum van Nijmegen te vinden. Bovenin de kerktoren van de Sint Steven zit een slechtvalk en op de gevel van een pand in een drukke winkelstraat ontdekken we een zwarte roodstaart.

Maar de sterren van de show zijn de gierzwaluwen. Jochem: “Gierzwaluwen kunnen ronduit spectaculair zijn om te bekijken, zeker als ze in groepen door de straten gieren. Ze zijn zo snel en wendbaar. Maar om gierzwaluwen te zien is timing wel heel belangrijk. Ze arriveren pas eind april uit Afrika en vertrekken alweer vanaf eind juli. Het echte spektakel begint vaak als vanaf half juni de eerstejaars en tweedejaars vogels in Nederland erbij komen. Die arriveren dus een stuk later uit Afrika dan de volwassen vogels. Die jonge vogels zorgen voor een sterk verhoogde activiteit en zichtbaarheid van rondvliegende groepen vogels.”

“Een andere leuke periode is van half juli tot eind juli als je jonge gierzwaluwen vanuit de nestopeningen naar buiten kunt zien kijken. Maar misschiennog wel het meest belangrijk om de gierzwaluwen goed te zien is het moment van de dag. Vanaf ongeveer twee uur voor zonsondergang zijn ze veruit het meest actief en zichtbaar. Dat is het moment waarop je groepen gierzwaluwen spectaculair door de straten kunt zien scheren. Een van de mooiste natuurervaringen die je in een stad kunt hebben!”

Ontdek nog veel meer prachtige vogelgebieden in eigen land én heel Europa via Birdingplaces.eu.