Ekster

Magpie, Pica pica - Kraaien (Corvidae)

Eksters zijn intelligente vogels met een fascinerende leefwijze. Tot hun derde levensjaar leven eksters in 'jeugdbendes', daarin doen ze de ervaring op die een ekster nodig heeft om jongen groot te kunnen brengen. Eksters eten ze wat kunnen vinden: het grootste deel van hun menu bestaat uit emelten, kevers, regenwormen en menselijk afval als patat en brood. Vooral in het broedseizoen, wanneer de eksters zelf jongen hebben, aangevuld met eitjes van andere vogels en soms ook jonge vogels. De ogenschijnlijk zwart-wit gekleurde vogel blijkt bij beter kijken een bont palet aan metallic-kleuren te vertonen. Eksters staan er in de volksmond om bekend glimmende voorwerpen als sierraden en zilveren theelepeltjes te 'stelen' en naar het nest te brengen. Dit gedrag komt voort uit de onverzadigbare nieuwsgierigheid van eksters; alles dat er 'anders' uitziet, wordt onderzocht en eventueel begraven onder enkele bladeren voor later gebruik.

Herkenning

Onmiskenbaar, met zwart-wit verenkleed en lange staart. Vaak rumoerig. Zwarte vogel met witte buik, witte schoudervlekken en bijna geheel witte handvleugel (zichtbaar in vlucht). Het zwart van het verenkleed is voorzien van een groen, paars of blauwe glanslaag. Stevige donkere snavel en donkere poten.

Geluid

Grote variatie aan krassende en schorre geluiden. Kan ook zacht zingen en andere vogels imiteren.


46-50 cm, spanwijdte 52-60 cm


Deze soort lijkt op:

Meer dan 55 soorten nestkasten

Hang een nestkast op en geniet van vogels in de tuin. Ruime sortering van verantwoorde nestkasten en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

Meer over nestkasten

Leefwijze

Broeden

Eileg eind maart tot in juni, vooral april. Eén broedsel per jaar, meestal 5-7 eieren. Broedduur 17-24 dagen. Eksters zijn meestal monogaam en trouw voor het leven. Maar niet altijd. Een vreemd vrouwtje kan het hof worden gemaakt. Met agressieve confrontaties tot gevolg als de huidige partner het merkt. Eksternesten zijn groot en worden (meestal) in de vork van een tak van een hoge boom gebouwd. Ze zijn ook van boven overdekt tegen predatoren. Verder heeft het nest een verborgen ingang. De takken worden versterkt met aarde en klei en gevoerd met dunne wortels. Eksters kunnen meerdere nesten maken waarbij er slechts één wordt bewoond. De jongen zitten 22-30 dagen op het nest en blijven na uitvliegen ongeveer 6 weken in de buurt van de ouders.

Leefgebied

Eksters leven in een veelheid van open gebieden, liefst met verspreid staande bomen. Mijdt boomloos gebied en dichte bossen. Sinds enkele decennia houden eksters zich graag op in de nabijheid van mensen: tuinen, stadsparken, landbouwgebied zijn omgevingen waar eksters bijna altijd te vinden zijn. Ze profiteren in steden van het extra voedselaanbod dat mensen (afval) opleveren. Buiten de broedtijd leven eksters vaak in groepsverband.

Voedsel

Eksters zijn jager-verzamelaars. Het menu bestaat (in meer natuurlijke leefgebieden) uit een groot aandeel kevers en andere insecten. Eet ook kleine zoogdieren (muizen), eieren van kleinere vogelsoorten en jonge vogels, hagedissen en alles wat ze te pakken krijgen. Paartjes zoeken in de vroege ochtend langs wegen naar nachtelijke verkeersslachtoffers. Eten ook bessen en zaden als die voorhanden zijn. Eksters zoeken hun voedsel bijna altijd op de grond. Zit ook regelmatig op schapen en koeien om parasieten van deze dieren te pikken. Om prooien te vangen maken eksters sprongen opzij. In stedelijk gebied maken eksters gebruik van (bedoeld en onbedoeld) voedselaanbod door mensen. Vuilniszakken worden opengepikt en langs de routes naar school worden brood- en andere etensresten gretig benut.

Vogeltrek

Standvogels. Uit ringonderzoek blijkt dat vogels zelden verder dan 30 kilometer van de plek waar zij geringd zijn, worden aangetroffen. Alleen eksters uit het uiterste noorden van Europa trekken zuidelijker als winterse omstandigheden dat noodzakelijk maken.

Gratis magazine Vogels Dichterbij

Leer de bekendste tuinvogels beter kennen met Vogels Dichterbij. Dit gratis magazine staat boordevol mooie foto’s over vogels kijken en met veel praktische tips over vogels voeren, nestkastjes en vogelvriendelijke tuinen. Bestel Vogels dichterbij meteen en ontvang aantrekkelijke korting op leuke producten

Bestel Vogels Dichterbij

Verspreiding en aantal

talrijke broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Het aantal eksters in Nederland is vanaf halverwege de jaren 1980 flink afgenomen. Deze afname stabiliseerde rond het jaar 2000 en sindsdien is het aantal eksters in Nederland vrijwel stabiel.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 40.000-60.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Eksters kunt u op veel plekken tegenkomen, ook bij u in de straat.

In Europa

De ekster komt voor in geheel Europa maar is zeer zeldzaam op bijvoorbeeld de Shetland Eilanden en op IJsland. Ook op de Balearische Eilanden en Corsica en Sardinië zijn eksters vrij bijzondere vogels.

Meer informatie


Bescherming

Het aanbod van insecten is afgenomen als gevolg van een 'opgeruimd' stand en land, mestinjectie in plaats van het uitrijden van mest met de gierwagen en het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw. Dat zijn mogelijke oorzaken van de achteruitgang aan het einde van de vorige eeuw. Daarnaast is er sprake van aanzienlijke interspecifieke concurrentie (concurrentie tussen verschillende soorten) tussen eksters en zwarte kraaien. Waar veel haviken voorkomen, leven weinig eksters. Daardoor leven er tegenwoordig minder eksters in de bossen en heiden op de zandgronden en in de duinen.

Wat kunt u doen

Eksters zijn opportunistisch en profiteren ook van het bijvoeren van vogels in de tuin. Broeden doen ze graag in hogere bomen.

Meer weten?

Actuele berichten


Wet- en regelgeving

De ekster is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn eksters beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de ekster is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de ekster. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten, voortplantingsplaatsen en vaste rust- en verblijfplaatsen van vogels. Deze bescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van eksters zijn niet standaard het gehele jaar beschermd. Nader onderzoek kan nodig zijn, omdat de nesten wel jaarrond bescherming genieten als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. De ekster is onder de Flora- en faunawet aangewezen als soort die in delen van het land belangrijke schade veroorzaakt en mag onder strikte voorwaarden worden bestreden op grond van een provinciale vrijstelling of ontheffing.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal