Steenarend

Golden Eagle, Aquila chrysaetos - Sperwers (Accipitridae)

De steenarend is een zeer zeldzame soort die slechts een aantal keer in Nederland is vastgesteld, gemiddeld eens in de vier jaar, met de nadruk op de wintermaanden. Het is een echte typische arend: groot, bruin en hoog cirkelend op zoek naar een prooi. Het is een van de meest algemene arendsoorten in Europa, voor veel Nederlanders bekend van vakantie in bijvoorbeeld de Alpen, Spanje of Scandinavië.

Herkenning

Grote arend met lange vleugels en opvallend lange staart. Vleugels zijn aan de basis versmald. Donkerbruin kleed met een licht- of roodbruin achterhoofd. Adulte vogels hebben grijze staart- en slagpennen met enkele donkere banden en zwarte toppen. Op de bovenvleugel loopt vaak een lichte band. Onvolwassen vogels hebben een grote witte vlek op de ondervleugel en een witte staartbasis.

Geluid

Buiten broedgebied zwijgzaam. Zang een serie van stijgende "kjie-kjie-kjie"-klanken. Roep vaak een enkele versie daarvan, ook heser.


66-9o cm, spanwijdte 180-234 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Begint in maart-april met broeden. Heeft 1 legsel met 1-3 eieren. Broedduur 41-45 dagen. Vrijwel alleen het vrouwtje broedt. Groot nest van stokken en takken en bekleed met green bij voorkeur op rotswand, maar soms ook in de kruin van een boom. Het nest wordt vaak hergebruikt en kan dan steeds hoger worden. Jongste kuiken valt vaak ten prooi aan de oudere jongen. Jonge vogels vliegvlug na 65-80 dagen.

Leefgebied

Grote, open of halfopen onaangetaste gebieden met grote bomen of kliffen voor nestgelegenheid.

Voedsel

Vogels en zoogdieren, variërend van muizen tot steenbokken en herten. Steenarenden eten daarnaast ook soms aas.

Vogeltrek

Sommige populaties zijn standvogel, met name de noordelijke populaties in Amerika trekken vanwege de afnemende hoeveelheid voedsel. Trek begint doorgaans in september - oktober en vogels keren al terug in januari - februari voor het verdedigen van territorium. Arenden zijn dagtrekkers en vliegen vaak alleen, soms op grote hoogte.

Gratis magazine Vogels Dichterbij

Leer de bekendste tuinvogels beter kennen met Vogels Dichterbij. Dit gratis magazine staat boordevol mooie foto’s over vogels kijken en met veel praktische tips over vogels voeren, nestkastjes en vogelvriendelijke tuinen. Bestel Vogels dichterbij meteen en ontvang aantrekkelijke korting op leuke producten

Bestel Vogels Dichterbij

Verspreiding en aantal

Populaties in Europa zijn stabiel, maar op sommige plekken (Schotland) worden arenden bejaagd vanwege de druk op jachtwild (hoenders).

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Vaak worden buizerds verward met diverse soorten arenden. Arenden zijn echter enórm groot, en zelfs als je er vrij zeker van bent een arend op de foto te hebben, dan is het handiger om goed op de kenmerken te letten: inschatten van grootte kan vaak erg bedrieglijk zijn.

In Europa

Schotland, Scandinavië, Noord-Rusland, de Baltische staten, het Iberisch schiereiland, Corsica, Sardinië, Italië, de Balkan, de Alpen, de Karpaten, Griekenland en de Kaukasus.

Meer informatie


Bescherming

De steenarend geldt niet als bedreigd. De soort heeft wel te lijden onder (illegale) jacht, vergiftiging en minder prooidieren zoals konijnen. In Spanje gaat de soort achteruit. Recent is het in Spanje ook toegestaan dat vee preventief Diclofenac krijgt, een ontstekingsremmer. Net als voor gieren is het eten van zulke kadavers dodelijk. In Noorwegen wordt de steenarend verantwoordelijk gehouden voor het doden van vee en is de jacht op de soort in bepaalde weer geopend.

Wat wij doen

Vogelbescherming zet zich in BirdLife-verband in voor de Europese natuur. Dat betekent onder meer inzet tegen het illegaal doden van vogels.

Wat kunt u doen

In Europees verband kan de Nederlands overheid zich veel sterker maken voor de natuur. Onder meer door andere landen te wijzen op hun verplichtingen en het beter uitvoeren van de Vogel- en Habitatrichtlijn.

Meer weten?

Actuele berichten


Wet- en regelgeving

De steenarend is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn steenarenden beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de steenarend is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal