Noordse kwikstaart

Grey-headed Wagtail, Motacilla thunbergi - Kwikstaarten (Motacillidae)

De noordse kwikstaart broedt in Scandinavië en passeert Nederland op weg naar Afrika. Tijdens de trekperiodes zijn ze te zien in Nederland. Let dus goed op groepen kwikstaarten, want er is een goede kans dat er een noordse kwikstaart tussen loopt. In het najaar zijn noordse kwikstaarten wat moeilijker te onderscheiden van gele kwikstaarten maar in het voorjaar valt de geheel donker kop van de mannetjes goed op.

Herkenning

Uiterlijk als gele kwikstaart met gele borst (bij vrouwelijke vogels wat valer geel) en olijfbruine bovendelen, maar met geheel donker blauwgrijze kop en nog donkerdere oorstreek bij de mannetjes. Geen wenkbrauwstreep zoals de Engelse kwikstaart en gele kwikstaart. Onvolwassen vogels hebben in het najaar een beigewitte onderzijde met alleen een gelige tint onder de staart. Heeft een diep golvende vlucht.

Geluid

Als gele kwikstaart. Roep hoog "twsié", zang eenvoudig, met herhaalde trillers.


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt in juni en heeft 1 legsel met 4-6 eieren. Broedduur 11-13 dagen. Het nest wordt in een kuiltje gebouwd van gras, stengels en wortels, bekleed met haar. Beide ouders brengen de jongen groot, vliegen na 11-14 dagen uit.

Leefgebied

In Nederland zijn de vogels te zien tijdens het doortrekken op weilanden in groepen kwikstaarten. Net als de andere kwikstaarten rent de noordse al kwikkend met zijn staart achter insecten aan. In zijn Scandinavisch broedgebied broeden noordse kwikstaarten in laaglanden op vochtige weiden en kaalslagen en in moerassen

Voedsel

De soort zoekt insecten zoals muggen en vliegen rennend en vliegend in lage vegetaties en op open plekken.

Vogeltrek

Lange afstandstrekker, overwintert in Afrika ten zuiden van de Sahara. Trekt in voorjaar later door dan gele kwikstaart,tussen eind april en eind mei. Aantallen schommelen van jaar op jaar, maar kan bij krachtige oostenwind talrijk doortrekken. Trekken gedurende de dag in groepen en zijn in Nederland vaak te zien in rivierdalen en op dijken. Trekt in het najaar oostelijker van ons land.


Verspreiding en aantal

doortrekker in vrij groot aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Het aantal doortrekkers varieert per jaar en plaats. In het voorjaar kunnen er in goede jaren meer dan 10.000 vogels passeren langs telposten langs de kust. In het najaar is de situatie minder duidelijk, omdat de vogels in winterkleed lastig te onderscheiden zijn van gele kwikstaarten

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Pleisterende vogels, soms tientallen, bij oostenwind in mei vooral op dijken langs de kust en op de waddeneilanden.

In Europa

De noordse kwikstaart broedt vanaf het midden van Scandinavië tot in Siberië.

Meer informatie


Bescherming

De noordse kwikstaart geldt niet als bedreigd.

Wat kunt u doen

Vogelaars die willen bijdragen aan de bescherming van vogels kunnen helpen met het tellen van vogels. Dat kan via telprogramma's van Sovon Vogelonderzoek Nederland.


Wet- en regelgeving

De Noordse kwikstaart is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn Noordse kwikstaarten beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de Noordse kwikstaart is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de noordse kwikstaart. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. De soort komt alleen op doortrek in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal