Kleine bonte specht

Lesser Spotted Woodpecker, Dendrocopos minor - Spechten (Picidae)

De kleine bonte specht is de kleinste specht in Nederland, niet veel groter dan een huismus. Ze klimmen behendig tegen boomstammen op en neer om voedsel te zoeken. In de broedtijd (vanaf maart) maar ook in de nazomer laten ze een kenmerkend kie-kie-ki-ki-ki-ki-ki horen. Hun roffel houdt langer aan dan de grote bonte specht en klinkt meer als een naaimachine. In de rest van het jaar zijn ze zwijgzaam en lastig te vinden.

Herkenning

Kleine specht ter grootte van een mus. Zwart-witte vogel met horizontale strepen op de rug en het mannetje heeft een klein rood petje. Het vrouwtje heeft helemaal geen rood. Heeft een golvende spechtenvlucht. Roffelt langer dan een grote bonte specht, maar zachter, meer als een naaimachine. Deze specht heeft geen rode 'broek'.

Geluid

Schel, hoog en snel gekiek. Roffel lang aangehouden.


14-16 cm, spanwijdte 26 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt in april-mei. Heeft 1 legsel per jaar van 5-6 eieren. Broedduur: 10-11 dagen. Nestelt meestal in tak van een dode loofboom of een dood deel van een levende loofboom. Meeste nesten zachte bomen zoals berk, populier of wilg, maar ook wel in beuken. Maakt vrijwel steeds een nieuw hol. De nestopening is klein en precies rond. De jongen zitten 21-25 dagen op het nest. Na het uitvliegen worden de jongen zo'n 14-28 dagen begeleid door de ouders.

Leefgebied

Kleine bonte spechten hebben als broedplek een voorkeur voor loof- en gemengde bos met zachte boomsoorten (berk, wilg, els en populier) en veel dood hout. Maar ze broeden ook wel in de (harde) beuken. Zulk type bos is aan te treffen op landgoederen, in parken, natuurgebieden, maar ook in houtwallen en bij begraafplaatsen, moerasgebieden en langs rivieren. Ze broeden ook in hoogstamboomgaarden. 's Winters soms in rietkragen.

Voedsel

Kleine bonte spechten eten hoofdzakelijk insecten. Zoekt deze op stammen, maar ook takken en twijgen. 's Winters eten ze ook wel fruit.

Vogeltrek

In Nederland blijft de kleine bonte specht het hele jaar in zijn broedgebied. Zoekt in de herfst en winter buiten het eigen territorium naar voedsel, niet zelden in het gezelschap van mezen.


Verspreiding en aantal

vrij talrijke broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De kleine bonte specht neemt in aantal toe, al zijn er regio's waar het minder goed gaat. Ouder wordend bos en verbossing speelt deze soort in de kaart.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 4500-5500 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers vrij groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Een bolwerk bevindt zich in de Achterhoek. Ze zitten vaak op takken. In het voorjaar het best te vinden door zijn roep en roffel.

In Europa

Grote delen van Europa, ontbreekt in Ierland, Schotland, IJsland, en Zuid-Spanje en Portugal.

Meer informatie


Bescherming

Met spechtenstand gaat het goed in Nederland (met uitzondering van de draaihals). Dat komt vooral doordat de bossen in Nederland ouder worden. Daarnaast is er steeds meer variatie aan bomen in het bos en blijft dood hout steeds vaker liggen, waar veel bosvogels, zoals spechten van profiteren. Want op dat dode hout vinden ze insecten.

Wat kunt u doen

Zal bij strenge winters in een bosrijke omgeving zeker voederplanken kunnen bezoeken, waar ze graag zonnebloempitten eten. Zachte boomsoorten in de tuin of op erf, zoals els, berk, populier en wilg in een bosrijke omgeving kan een bezoek van de kleine bonte specht opleveren. Kleine bonte spechten broeden in hoogstamboomgaarden die alleen al daarom moeten worden gekoesterd.

Meer weten?

 


Wet- en regelgeving

De kleine bonte specht is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kleine bonte spechten beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kleine bonte specht is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de kleine bonte specht. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten, voortplantingsplaatsen en vaste rust- en verblijfplaatsen van vogels. Deze bescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van kleine bonte spechten zijn niet standaard het gehele jaar beschermd. Nader onderzoek kan nodig zijn, omdat de nesten wel jaarrond bescherming genieten als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal