Gezonde natuur begint buiten natuurgebieden
Geplaatst op 20 oktober 2026
De natuur buiten de officiële natuurgebieden verkeert in zwaar weer. Zo zijn algemene vogelsoorten als weide- en akkervogels sterk in aantal achteruit gegaan. Om daar iets aan te doen ontwikkelde Vogelbescherming het concept Basiskwaliteit Natuur. Als je die op orde hebt, kunnen algemene soorten ook daadwerkelijk weer algemeen worden. Sinds de start van dit gedachtegoed kregen we veel steun. En vragen, zoals hoe doe je dat dan? Een nieuw rapport geeft overheden en beheerders nu hele concrete handvatten voor natuurherstel in het landelijk gebied. Onmisbaar voor iedereen die betrokken is bij de Omgevingswet, de Kaderrichtlijn Water en de Natuurherstelverordening.
SoortenNL, Sovon en Vogelbescherming hebben met een breed consortium van natuur- en kennisorganisaties een nieuw rapport gepubliceerd: 'Basiskwaliteit Natuur in het landelijk gebied: een uitwerking van condities per landschapstype'.
Het rapport biedt professionals bij provincies, gemeenten en waterschappen concrete handvatten om natuur in het landelijk gebied duurzaam te versterken. Juist in het landelijk gebied komen veel van de huidige, complexe opgaven van Nederland samen.
De gedachte achter Basiskwaliteit Natuur is eenvoudig: natuurherstel begint bij meetbare basisvoorwaarden, zoals een gezonde bodem, schoon en voldoende water en geschikte leefgebieden voor planten en dieren. Beschermde natuurgebieden alleen zijn daarvoor niet genoeg. Basiskwaliteit Natuur richt zich juist op de natuur van alledag: algemene soorten die ooit nog vanzelfsprekend waren verdwijnen steeds vaker, zoals de veldleeuwerik en argusvlinder. Ook natuurgebieden en kwetsbare soorten profiteren van natuurherstel buiten die natuurgebieden.
Droogte en extreem weer
Nederland bestaat voor ruim de helft uit landbouwgebied. Juist hier ligt een grote opgave om problemen zoals verdroging, verontreiniging en versnippering terug te dringen en de randvoorwaarden voor biodiversiteit te herstellen en te versterken. Steeds duidelijker wordt ook dat de vele 'drukfactoren' niet los van elkaar kunnen worden opgelost.
Basiskwaliteit Natuur biedt een praktische basis om deze opgaven in samenhang aan te pakken. Zo houdt een gezonde bodem beter water vast en zijn gevarieerde graslanden beter bestand tegen droogte en extreem weer. Basiskwaliteit Natuur draagt daarmee niet alleen bij aan biodiversiteit, maar ook aan een klimaatbestendige leefomgeving.
Concrete handvatten voor professionals
Voor overheden en beheerders die bijvoorbeeld werken aan de Natuurherstelverordening, de Kaderrichtlijn Water (KRW) of de Omgevingswet biedt Basiskwaliteit Natuur een praktische basis. Het rapport helpt inzichtelijk te maken of maatregelen zowel effectief zijn voor biodiversiteit als passend zijn binnen gebieden waar ook wordt gewoond, gerecreëerd en gewerkt.
Het rapport geeft ons als gemeente een waardevol inzicht in de condities die nodig zijn voor een sterke basiskwaliteit van de natuur. Voor Hardenberg biedt dit een mooi vertrekpunt om integraal te werken en samen met publieke en private partners Basiskwaliteit Natuur te verbinden aan onze Groene en Gezonde Maatlat, en zo biodiversiteit structureel te versterken.
Richtinggevende advieswaarden
Het rapport beschrijft welke basisvoorwaarden de algemene planten- en diersoorten nodig hebben om gezond en duurzaam te kunnen voorkomen in het landelijk gebied. Daarbij biedt het richtinggevende advieswaarden die professionals kunnen gebruiken bij omgevingsbeleid, gebiedsplannen en beheerplannen. Die kunnen helpen bij stellen van prioriteiten.
Ook biedt het rapport een gedeeld vertrekpunt voor partijen die vanuit verschillende opgaven samenwerken in een gebied.
Kennisprogramma Basiskwaliteit Natuur
Dit rapport is een initiatief van Kennisprogramma Basiskwaliteit Natuur, een samenwerking van Naturalis, Wageningen University & Research, SoortenNL, IUCN NL, Stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel en Vogelbescherming.
Weidevogels in de klas
Ontdek ons aanbod van digitale lessen over weidevogels! Daarnaast staan honderden andere kant-en-klare lessen over vogels en natuur gratis voor je klaar. Geschikt voor alle groepen van het primair onderwijs.
Basiskwaliteit Natuur
Om algemene soorten zoals merel en wilde eend algemeen te houden, is het noodzakelijk dat de kwaliteit van de totale leefomgeving op orde komt. En niet alleen die van natuurgebieden. Om daar voor te zorgen heeft Vogelbescherming het concept Basiskwaliteit Natuur ontwikkeld.
