Niet minder ganzen, maar minder schade. Dáár moeten we ons op richten

Kun je je voorstellen dat de grauwe gans 40 jaar geleden bijna was verdwenen uit ons land? Dat het intussen zo goed gaat met ganzen, heeft voor een belangrijk deel te maken met veranderingen in ons landschap. De intensivering van de landbouw heeft geleid tot uitgestrekte, eiwitrijke graslanden met hoofdzakelijk of zelfs uitsluitend één soort gras, het Engels raaigras. Die vormen voor ganzen, net als voor koeien waar het voor is bedoeld, een rijke voedselbron gedurende een groot deel van het jaar.

Een meer gevarieerde landbouw met kruidenrijke graslanden biedt voor de lange termijn het beste uitzicht op een betere manier van samenleven tussen mensen en dieren op het platteland. Als we de huidige schade willen verminderen, moeten we dus niet zozeer kijken naar de vogels, maar naar de omstandigheden die schade veroorzaken. Voor individuele boeren biedt zo'n andere visie en inrichting van het Nederlandse platteland op de korte termijn geen oplossing. Daarvoor zijn andere maatregelen nodig. 

We weten inmiddels uit jarenlange ervaring dat het grootschalig afschieten van ganzen in ieder geval géén effectieve oplossing is. Sterker nog, uit onderzoek is gebleken dat grootschalige afschot (het gaat om miljoenen ganzen) niet heeft geleid tot blijvend minder ganzen.

Bovendien veroorzaken deze praktijken veel dierenleed: niet alle dieren sterven direct en veel ganzen (1 op de 5) dragen hagel in hun lichaam. Daarnaast zorgt verstoring ervoor dat ganzen extra energie verbruiken en vervolgens meer moeten eten, wat de schade aan percelen juist weer kan vergroten. Verder is het schieten op ganzen zeer verstorend voor andere vogelsoorten, waaronder kwetsbare en bedreigde weidevogels.

Daarom is het tijd om onze energie en middelen te richten op niet-dodelijke maatregelen om de schade te voorkomen en beperken. 
Dat vraagt om verschillende maatregelen. Zo moeten er voldoende plekken (van voldoende omvang) zijn waar ganzen ongestoord kunnen eten en rusten en moet kwetsbare landbouwgrond gericht worden beschermd. Boeren moeten vooral ook een eerlijke vergoeding krijgen voor aantoonbare schade.

Ook is het belangrijk te investeren in nieuwe, diervriendelijke manieren om schade te voorkomen.

Ook moeten we, op de langere termijn, kijken naar de inrichting van ons landschap. Hoe komt het dat onze percelen zo aantrekkelijk zijn voor ganzen, en wat kunnen we daaraan doen? Denk aan variatie in waterstanden, kruidenrijke graslanden en andere soorten gewassen te verbouwen.

Geen enkele aanpak is kosteloos. Ook het grootschalig afschieten van ganzen kost veel geld en heeft tot nu toe geen duurzame oplossing gebracht.  

Niet de gans moet het doelwit zijn. Het verminderen van schade moet het doel zijn. Daar willen we samen met boeren, overheid en andere betrokken partijen aan werken door ons in te zetten voor natuurinclusieve landbouw.