Meeuwen op je bedrijfsterrein? Wegjagen is niet de oplossing

Wie in de haven werkt, kent ze. De meeuwen die pal naast de airco een nest bouwen, zodat de monteur er niet meer bij kan. De kolonie op het dak van de loods, recht boven de portiersloge. En die ene moedermeeuw die fel op iedereen afloopt die te dicht bij haar jongen komt. 

"Eerlijk, meeuwen kunnen irritant zijn, zeker als ze overlast veroorzaken op je bedrijfsterrein," zegt Robbert Wolf, adviseur natuur bij Havenbedrijf Rotterdam. Toch kan hij de meeuw wel waarderen. “Ze zijn ook superslim. Hoe ze hun veilige plekjes uitkiezen en hun kuikens beschermen.”

In het Rotterdamse havengebied broeden zo'n 15.000 paar meeuwen, vooral kleine mantelmeeuwen en zilvermeeuwen. Daarmee herbergt de haven een van de grootste populaties in West-Europa. Tegelijkertijd is dit een gebied waar voortdurend wordt gebouwd en ontwikkeld.

Vogelbescherming werkt in de Zuidwestelijke Delta samen met havens, natuurorganisaties en bedrijven aan veilige broedplekken en praktische oplossingen voor bedrijven die last ervaren van meeuwen. Havenbedrijf Rotterdam is hierin een belangrijke partner. Waarom kiest het Havenbedrijf ervoor om juist hier ruimte te maken voor meeuwen?

Meeuwen broeden vaak op de plek waar hun ouders hebben gebroed en keren daar ieder jaar terug om zelf een nest te bouwen. Wordt zo'n terrein uitgegeven, dan zoeken ze in de buurt een nieuwe plek, bijvoorbeeld tussen de installaties van een bedrijf. Robbert Wolf: "Daar zijn bedrijven nooit zo blij mee."

Pogingen om meeuwen naar andere plekken te lokken, hebben tot nu toe weinig opgeleverd. Neem de Slufterdijk. In de plannen was dat ooit dé plek voor meeuwen, maar de vogels dachten daar zelf anders over. "Áls ik een meeuw was, zou ik hier zeker gaan zitten," zegt Wolf, uitkijkend over de Slufter.

Ook wegjagen biedt geen blijvende oplossing. De meeuwen verplaatsen zich naar het volgende dak en keren het jaar erop gewoon terug. Bovendien zijn meeuwen en hun nesten beschermd. Een nest weghalen mag alleen met toestemming. "Je kunt zeggen: het is mijn probleem niet. Maar de meeuwen zitten toch op je terrein en als je niets doet, dan ga je er echt last van krijgen."

Wat kun je als bedrijf wel doen als je last hebt van meeuwen? In plaats van ze weg te jagen, kun je proberen te sturen waar ze op je terrein gaan zitten. Denk aan een stukje braakliggend gebied, of het dak van een loods waar weinig personeel komt. Meeuwen zijn slimme dieren en zoeken binnen hun broedgebied zelf naar veilige plekken met voldoende beschutting. Met meeuwenhubs kun je zo'n aantrekkelijke plek creëren op een deel van het terrein waar ze minder overlast veroorzaken.

Het Havenbedrijf testte deze aanpak afgelopen voorjaar samen met een containerterminal op de Maasvlakte en meeuwenecoloog Roland-Jan Buijs. Op daken en oude containers werden vijftig hubs geplaatst: houten bakken met een laagje grind, waarin meeuwen een nestkuiltje kunnen maken en kuikens beschutting vinden tegen de zon. Bovendien zijn ze hier veilig voor de vos. "Ik dacht eigenlijk dat we te laat waren," zegt Wolf. “Toch werden de hubs gebruikt als broedplaats. Dit is een belangrijk deel van de oplossing.”

Last van meeuwen? Vraag een gratis adviesgesprek aan

Robbert Wolf werkt al dertien jaar in de haven. “Wat mij het meest fascineert is de grootte. De haven is natuurlijk geen natuurgebied, maar vanwege die schaal en relatieve rust is er uiteindelijk nog best veel mogelijk voor flora en fauna."

Op de grond die het Havenbedrijf beheert, neemt het drie concrete maatregelen:

• Rasters plaatsen rond bestaande kolonies om meeuwen en kuikens tegen vossen te beschermen. Dat werkt: binnen de hekken gaat het broedsucces richting één jong per paar. Het enige nadeel: rasters zijn kostbaar en niet overal toepasbaar.
• Ontwikkelingen faseren. De Kop van de Beer, de grootste kolonie van de haven, wordt na het broedseizoen van 2027 in delen en over meerdere jaren ontwikkeld. Zo krijgen de meeuwen geleidelijk de kans om zich te verplaatsen.
• Plekken reserveren waar meeuwen ook op de lange termijn kunnen blijven. Het Havenbedrijf brengt die locaties in kaart en legt ze vast. "Zodat iedereen ook weet: hier moet je echt vanaf blijven."

Voor het Havenbedrijf zijn er twee redenen om in meeuwenbeheer te investeren.

De eerste is een maatschappelijke verantwoordelijkheid. In de Natuurvisie die het Havenbedrijf in oktober 2025 samen met Naturalis publiceerde, is ‘broedgelegenheid voor grote meeuwen’ expliciet als doel opgenomen voor het duinlandschap in het westen van de haven. "Grote meeuwen zijn hier gewoon een belangrijk onderdeel van," zegt Wolf.

De tweede reden is zekerheid voor de ontwikkeling van de haven. Projecten kunnen vertraging oplopen als je geen rekening hebt gehouden met broedende meeuwen, die wettelijk beschermd zijn. "Je wilt niet dat dit soort ontwikkelingen uiteindelijk stil komen te liggen, omdat je het niet goed geregeld hebt."

Toen Wolf begon, voelde hij zich af en toe ‘de eenzame natuurman’ binnen zijn afdeling. "Als ik probeerde wat meer te doen, werd ik vaak meewarig aangekeken." Inmiddels is dat veranderd. “En als je de wind mee hebt, dan kun je juist bij zo'n groot bedrijf als het Havenbedrijf echt wat voor elkaar krijgen."

En dat is fijn, want er is nog genoeg te doen. Volgens Wolf is er vooral behoefte aan:

• Meer plekken binnen rasters. "Je merkt gewoon dat dat echt effectief werkt."
• Bedrijven bij de oplossing betrekken. Met alleen openbaar gebied komen we er niet. Daarom is het belangrijk dat bedrijven ook broedplekken voor meeuwen beschikbaar stellen. “Dat helpt ook om overlast op hun eigen terrein te beperken.”
• Meer bewijs dat zonnepanelen en meeuwen samengaan. Nu wordt het vaak nog gezien als een tegenstelling, alsof bedrijven geen plek hebben voor meeuwenhubs vanwege zonnepanelen. "Ik denk dat deze twee maatregelen naast elkaar kunnen bestaan.”
• Meer kennis over natuurinclusieve daken en terreinen. Meeuwenhubs zijn een van de maatregelen, maar het Havenbedrijf wil bedrijven stimuleren om ook op andere manieren ruimte te maken voor natuur. 

Over de Natuurvisie is hij hoopvol en nuchter tegelijk. "Ik kom vooral enthousiasme tegen en weinig scepsis. Het is natuurlijk altijd de vraag wat er overblijft van het enthousiasme als zoiets concreet wordt."

• Overlast van meeuwen? Werk mee aan een oplossing voor natuur én haven