Herleef de Lente: de vele hoogtepunten en drama’s van seizoen 20

Louis van Oort | donderdag 16 juli 2026 | Vind ik leuk | Bewaar deze blog | 6x | 52x

Kijk alleen al naar het recordaantal eieren dat we hebben gezien: 88! En dan reken ik de vele eieren van de lepelaar-koloniecam niet eens mee. Uiteindelijk leverden die tientallen eieren 45 uitvliegende/-lopende jongen op, een percentage dat maar net boven de 50% ligt. En dat was vorig seizoen wel anders, namelijk liefst 92%. Over een van de belangrijkste oorzaken kom ik later te spreken.

Alles in HD of Full-HD

Voordat we al die soorten stuk voor stuk langslopen eerst iets over een zeer in het oog springende verandering die we speciaal voor dit seizoen hadden doorgevoerd: alle beelden waren voor het eerst in HD-kwaliteit of zelfs Full HD, en dat was bij veel soorten een enorme kwaliteitssprong ten opzichte van voorgaande jaren. Ja, je wilt zo’n jubileum toch extra glans geven. Met Full HD waren we vorig jaar overigens al voorzichtig begonnen, maar dit seizoen brachten we van het begin af aan een aantal soorten exclusief in deze topkwaliteit. Daarvoor hoefde je alleen een account aan te maken bij Beleef de Lente. Die drempel bleek erg laag, want de kijkers tuneden massaal in op exclusieve soorten als steenuil, tapuit en zeearend. 

Zeearend heeft weer primeur

Over zeearend gesproken:  die lijkt inmiddels de vaste rol als eerste soort met ei te hebben overgenomen van de bosuilen. Net als vorig jaar waren ze er als eerste bij. Wat dat betreft leek het sowieso een knip-en-plakseizoen bij deze kolossen, want ook nu werden drie eieren gelegd waarvan er twee uitkwamen. En ook nu groeiden die donskuikens uit tot twee machtige gevederde Friezen. Het waren respectievelijk jong 17 en 18 die uitvlogen in de tien seizoenen dat dit stel in de Alde Feanen broedt. De volle vierenhalve maand van Beleef de Lente hebben we weer kunnen genieten van de zeearenden, die hierdoor ook weer een van de grootste publieksfavorieten waren!

Succesvol kasthoppen bij bosuil

Bij de bosuilen zijn we de laatste jaren een beetje aan het kasthoppen. Jarenlang volgden we de succesvolle legsels in de kast van Jan en Thea in het Limburgse Vlodrop. Maar net als vorig jaar was de lokale woningmarkt blijkbaar niet krap genoeg, want de kast bleef leeg. Gelukkig konden we weer schakelen naar de Eeserhoek in Drenthe, waar inmiddels een leuk kerngezin was ontstaan van moeder, vader en uiteindelijk vier kuikens (door Beleef de Lente-fans liefkozend ‘kuuks’ genoemd. Zou dat woord ooit door onze chatters bedacht zijn? Ik zeg: hup in de Van Dale ermee!). Het kroost groeide voorspoedig en in de periode 8-10 mei verlieten ze alle vier de kast.

Torenvalk: kortste seizoen ooit

Dat de bosuiljongen zo voorspoedig groeiden, was te danken aan de enorme jachtskills van de ouders. En dat hebben we geweten. Toen de jongen eenmaal het huis uit waren, moesten ze nog een tijdje worden gevoerd voordat ze echt op eigen poten konden staan. En daarin was ma bosuil nietsontziend. Zegge en schrijven anderhalve dag hadden we de camera live staan bij de torenvalkkast elders op het terrein, of ze greep de vier uitgekomen jongen. Einde oefening voor het torenvalkgezin en het kortste seizoen ooit voor welke soort dan ook bij Beleef de Lente. Maar de jonge bosuilen kregen weer een extra zetje op weg naar volwassenheid.

Bontbekplevier vs stormmeeuw

Niet alles ging dus goed dit seizoen. En dat is logisch. Het is natuur hè, en die laat zich niet regisseren als een doorsnee feelgood movie. Nu werd bij het torenvalkdrama het menselijk inlevingsvermogen wel tot het uiterste beproefd, maar ook bij de bontbekplevier hadden de weekhartigen het bijzonder moeilijk. Was er eindelijk zicht op een nestje met vier eieren, besloot een sneaky stormmeeuw het als omelet te beschouwen.  Geen broedsel dus, maar gelukkig wel zicht op de fraaie lagune langs de Prins Hendrik Zanddijk op Texel.

Voldemarter en de lepelaars

Over eierroof gesproken: nog nooit hebben we voor de camera’s een grotere eierrover gezien dan de boommarter in de lepelaarkolonie bij Lelystad. En een totaal onverwachte ook. Tot ieders stomme verbazing dook dit fraaie dier op voor de camera’s, terwijl de kolonie op een dam broedt die niet met het vasteland verbonden is. De marter heeft dus zeker 100 meter moeten zwemmen voordat hij in Luilekkerland aankwam. En een Luilekkerland was het! Zeker in het begin was dagelijks te zien hoe hij eieren uit de nesten jatte. Voldemarter, werd hij gedoopt door de chatters. De lepelaars zijn nogal bange poeperds, dus die deden weinig of niks. We waren dan ook serieus bang dat deze marter het broedseizoen van de complete kolonie naar de vergetelheid zou knagen. Maar blijkbaar kan je ook te veel eieren hebben, want hoewel de boommarter tot het eind van het seizoen regelmatig opdook, liet ‘ie de eieren en later de uitgekomen jongen steeds vaker met rust. Zodoende hebben we flink wat lepelaars zien opgroeien. En dat niet alleen: in de kolonie kwam ook een kleine zilverreiger tot broeden, na een eerste poging die verstoord werd door… een lepelaar.

Slechtvalk en ooievaar slaan nóg een jaar over

Er hoeft niet altijd een marter aan te pas te komen om het broedproces te verstoren. Bij de slechtvalken op de Mortel blijft het probleem dat de vrouw des huizes waarschijnlijk onvruchtbaar is. Dus ook nu weer geen legsel in de toren die zo’n beetje aan het begin stond van het project Beleef de Lente.

En bij de ooievaar koos het stel dat eerder trouw was aan het webcamnest opnieuw voor een boomnest in de nabijheid. Lekker dan, zitten wij weer wekenlang tegen een leeg plateau te kijken. In HD-kwaliteit, dat dan weer wel, maar we hadden er graag wat pixels voor op willen geven om jonge ooitjes te kunnen zien.

Koolmees levert wél

Gelukkig is daar altijd nog de koolmees, die eventuele eierschaarste goed weet te dempen. Tien stuks legde mevrouw er liefst, waarvan er negen uitkwamen. Dankzij de kwaliteitsslag die we hebben gemaakt met de camera’s leverde dat echt weergaloze beelden op, van deze doodgewone vogel die in zoveel Nederlandse tuinen broedt.

De grote vijf bij de boerenlandvogels

Andere betrouwbare leveranciers van eieren en kuikens waren de boerenlandvogels. Na een aantal succesvolle jaren in de Eempolder verlegden we nu de blik naar een veel noordelijker gebied: naar de weilanden van Agrarisch collectief BoerenNatuur Groningen West. En wat we hier te zien kregen, leek wel estafettebroeden!

Het begon met de kievit, die vier kuikens uitbroedde, waarvan de laatste onverwacht lang in het ei bleef (zie: https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/vroeg-vertrek). Vervolgens was het de beurt aan onze nationale vogel de grutto om ook vier jongen uit te broeden, waarna het estafettestokje werd overgegeven aan de tureluur. Hier ging het helaas mis, want een zwarte kraai had trek in wat Groningse eierballen en gebruikte daar het tureluurlegsel voor.

Dan maar door naar een soort die het wél weer tot een goed einde bracht: de prachtige kluut. Blijkbaar was er een afspraak dat er dit seizoen op het boerenland per nest precies vier eieren gelegd moesten worden, want ook de kluut zorgde voor vier jongen uit vier eieren.

De slotloper in estafetteteam Boerenlandvogels was de scholekster. Die legde – jawel – vier eieren. Maar hiervan kwam er eentje niet uit. De drie wel uitgekomen kuikens werden liefdevol gevoerd en begeleid, een onzekere toekomst tegemoet.

Van al die prachtige soorten zagen we jongen terug bij de plasdrascamera. Die camera leverde trouwens constant schitterende beelden op. Ook van bijvoorbeeld kemphanen in broedkleed, en zelfs van de zeldzame Temmincks strandloper.

Voor het eerst in Zeeland

Een andere camera die vogels bij water in beeld brengt, is natuurlijk de vijvercam. Na jaren genieten van een Veluwse bosvijver, moest we dit jaar uitwijken naar een andere locatie. Daar hebben we een echte kijkersactie van gemaakt: wie een leuke tuinvijver had, kon zich opgeven. Het leidde tot een primeur:  we kozen voor een vijver in ’s Heer Arendskerke en dat betekende dat we voor het eerst in de geschiedenis van Beleef de Lente een vijver in Zeeland hadden! In de in de tuin van Miranda, Marco en Bram Engels konden we zien dat je ook in een tuin in een woonwijkje een prachtige vijver kunt aanleggen waar vogels in kunnen badderen en uit kunnen drinken. Met waaromheen inheemse planten en struiken waarin ze kunnen foerageren en schuilen.

Gierzwaluwen aan huis

En dan hadden we nog wat soorten waarvan we twee nestkasten volgden. Bijvoorbeeld de gierzwaluwen, die in enkele van de vele nestkasten broeden aan het woonhuis van blogger Jochem Kühnen in Berg en Dal. Keurig genummerd, zodat de kijkers niet in de war raakten als ze weer een cliptip wilden doorgeven. In beide kasten werden twee eieren gelegd, in allebei kwam er maar één jong uit. Die jongen hadden het moeilijk met de extreme hitte in hun laatste weken in de kast, maar ze groeiden als kool. Dat hele  opgroeiproces konden we in de kastjes van Jochem fantastisch volgen, compleet met fascinerende beelden van push-ups en wandhangen. 

Uniek: volledig broedseizoen tapuiten

Bij de tapuiten op Texel volgden we strikt genomen maar één nest van a tot z, maar kregen we in de laatste weken van het seizoen nog wel de uitgang van een ander nest in beeld. Daarin lagen vijf eieren en we hoopten dan ook na verloop van tijd de uithuppelende jongen te kunnen bekijken. Dat was helaas buiten een bruine rat gerekend die de nestpijp inkroop en de eieren soldaat maakte.

Maar het was hoe dan ook uniek dat we bij het eerste nest het complete broedseizoen van een tapuitenpaar hebben kunnen volgen. Dat is nog nooit ergens gebeurd. Van het baltsende mannetje dat met zijn ondergronds merkwaardig klinkende zang het vrouwtje naar binnen wist te lokken – in een oude ijsvogelkast! – tot het bouwen van het fraaie nestje en het af-en-aanvliegen met voer toen de zes kuikens eenmaal uit het ei waren. De spannende, voorzichtige pogingen van de jongen om de buitenwereld in te gaan, waren ronduit grappig en aandoenlijk. Wat een fantastische aanwinst zijn de tapuiten toch voor Beleef de Lente!

Dikke plottwist bij de steenuilen

Een derde tweenestkastensoort vormden de steenuilen. En die maakten er een echte soapstory van. Eerst ging het allemaal crescendo in Lichtenvoorde, waar al rap een eerste ei lag. Maar toen sloeg – blijkbaar – het noodlot toe. De man werd op een gegeven moment niet meer gezien en daarmee was het ei – en dus het broedseizoen – in Lichtenvoorde verloren. Althans, dat dáchten we…

Daarom schakelden we naar een kast in het Drentse Haarle, waar een stel op vier eieren zat. Daarvan kwamen er drie uit en dat werden stuk voor stuk prachtige jonge steenuiltjes.  We zaten al na te denken over het eind van het seizoen toen – dikke plottwist! – uit Lichtenvoorde het bericht kwam dat de vrouw aldaar een nieuwe vrijer had opgedoken en hem zelf als zo ver had gekregen aan een familie te beginnen. Wat een heerlijke verrassing, want zo hadden we nog heel laat in het seizoen steenuileieren. Lichtenvoorde 2.0 leverde drie eieren op, waarvan er slechts eentje uitkwam. Dat werd natuurlijk een door en door verwend jong. Tijdens de krankzinnig hete week van eind juni leek deze mini-muppet nog even het loodje te leggen, maar hij redde het toch en begon snel te groeien. Binnen no time, en op de valreep van het Beleef de Lente-seizoen,  werd dit sterke kleintje toch nog een takkeling.

Op de valreep een nieuw soort: de grauwe vliegenvanger

Maar de échte valreep was gereserveerd voor een  voor velen onbekende zangvogel. Bij het opruimen van de camera bij de koolmeeskast naast zijn huis, viel het oog van onze nieuwe cameraman Lennart Suselbeek op het kunstzwaluwnest dat al jaren ongebruikt onder de rieten dakrand van zijn woonboerderij in Drenthe hing. Daar stak een spichtig gestreept kopje over de rand. Het bleek een vrouwtje grauwe vliegenvanger, een soort die we in die 20 seizoenen nog nooit broedend voor de camera hadden gehad. Een buitenkansje dus! Lennart hing de koolmeescam erbij en binnen enkele dagen konden de vele bezoekers van Beleef de Lente genieten van dit fraaie vogeltje, dat op vijf eieren zat. Maar helaas hadden we ook met deze blessuretijdsoort te maken met wat we op andere plekken zagen gebeuren: predatie. Een gaai ontdekte het nestje en nam de vijf jongen één voor één mee. Sneu om te zien, maar ook dit hoort erbij: de gaai moet immers ook zijn jongen voeden

Succes kent vele ouders

Eindigen met een succesvol broedsel van een totaal onverwachte nieuwe soort: veel mooier had het niet kunnen worden. Dus ja, de vogels werkten uitstekend mee om dit tot een van de beste seizoen in de geschiedenis van Beleef de Lente te maken!

Daarbij werden zij ondersteund door het fantastische team van ruim 80 vrijwilligers, dat bijna een half jaar dagelijks in touw was. De bloggers die in hun belangrijke blogs duiden wat we allemaal zien. De clipmakers die zich soms bewusteloos zitten te editen om het publiek de vele hoogtepunten te kunnen voorschotelen. Het team achter Beleef de Lente In de klas, dat uit de vele clips een mooie selectie maakt voor het jongere publiek. En natuurlijk de moderators, die de chats begeleiden en vragen beantwoorden. Zij hadden het dit jaar extra moeilijk, omdat de chats drukker waren dan ooit. Als je weleens meechat, denk dan af en toe aan die moderators. Die zitten daar niet voor hun eigen lol, maar om het voor iedereen zo gezellig mogelijk te maken en om de vele kijkers zo goed mogelijk te informeren. 

Dus hulde en veel dank aan al die fantastische vrijwilligers!

Overigens zou ik nog twee pagina’s kunnen vullen met iedereen die ik wil bedanken voor de totstandkoming van Beleef de Lente. Maar dit blog is al zo lang, dus ik hou het bij: Iedereen die ook maar iets heeft betekend voor het succes van seizoen 20 van Beleef de Lente: BEDANKT! (Ja, jij ook dus.)

Tot slot: uit dit seizoensoverzicht en alle beelden die we gezien hebben, blijkt eens te meer dat het voor onze vogels vaak niet meevalt om een nestje groot te brengen. Vogels hebben het moeilijk in Nederland en ze hebben jouw hulp dan ook hard nodig. Je kunt gelukkig op verschillende manieren helpen, kijk hier hoe. 

Echt doen hè! Want in een land waarin je de lente écht wilt beleven, waarin je de lente écht wilt vieren, horen vogels alle ruimte en mogelijkheden te krijgen die ze verdienen. Alleen op die manier kunnen we ook de 25 - wat zeg ik - de 50 jaar Beleef de Lente volmaken. Met die prachtige verscheidenheid aan vogelsoorten die de Nederlandse natuur nog biedt.

Louis van Oort

Louis.vanoort@vogelbescherming.nl 

De vogels hebben jou hard nodig 

In Nederland is bijna de helft van alle broedvogels bedreigd. Er is steeds minder eten en steeds minder plek om te broeden en veilig op te groeien. Vecht mee voor vogels, word nu lid van Vogelbescherming Nederland. 

IK WORD LID

Vind ik leuk
Bewaar deze blog

Meer over