Hittestress

Ook bij de gierzwaluw doen we nog even een duit in het zakje: wat was het ontzettend heet afgelopen week. En dat was goed te merken. Wat doet hitte zoal met gierzwaluwen?

Deze jonge gierzwaluw werd afgelopen week slachtoffer van de hitte. Fotograaf: Iris Niemeijer

Het was vorige week goed te zien bij Beleef de Lente: een vogel in beeld die met z'n snavel wijdopengespert snel in- en uitademt. Vogels kunnen, net als diverse andere dieren, niet zweten. Ze moeten dus andere manieren verzinnen om hun hitte kwijt te raken. Door te hijgen bijvoorbeeld, zo hopen ze hun overtollige warmte kwijt te raken. Helaas lukt dat niet altijd even goed.

Te vroeg uit de kast

Niet alleen in Nederland, maar op veel plekken in Europa werden hitterecords gebroken. En dat doet wat met broedende vogels en kuikens. Sommige kasten worden zo heet dat de vogels levend verbrandden. En als het te heet wordt in de nestkast en ook het hijgen niet voor de gewenste en noodzakelijke verkoeling zorgt, zien sommige jonge dieren nog maar één optie: naar buiten. Ook jongen die eigenlijk nog te jong zijn, nog afhankelijk zijn van de ouders en nog niet kunnen vliegen wagen onder druk van de hittestress een sprong buiten de kast en overleven dit vaak niet.

Tijdens een hittegolf in het broedseizoen zien vogelopvangen in binnen- en buitenland het aantal jonge binnengebrachte gierzwaluwen toenemen. Foto's met honderden opvangen gierzwaluwen in Zuid-Frankrijk, 11 gierzwaluwen die in Engeland de hitte tenauwernood overleefden, de afgelopen week zagen we veel berichten van jonge gierzwaluwen die door de hitte te vroeg hun nest hebben verlaten. Vogelopvang Utrecht ving vorige zomer 62 gierzwaluwen op die slachtoffer waren van de hitte, en riep daarom recent mensen op om gevonden jonge gierzwaluwen zo snel mogelijk naar de opvang te brengen. Buiten de kast zijn de overlevingskansen voor te jong uitgevlogen gierzwaluwen nihil.

Kranige kuuks

Geen leuk nieuws dus, en spannende tijden in gierzwaluwland. Gelukkig kunnen we toch met een positieve noot afsluiten. "Onze" jonge gierzwaluwen zijn de afgelopen week gelukkig goed doorgekomen. Beide jongen lijken zich goed te ontwikkelen en er wordt zelfs al druk getraind met de vleugels. Hopelijk blijven de temperaturen de komende weken een beetje óke en is de kasttemperatuur aangenaam genoeg dat ze kunnen wachten met uitvliegen tot ze volledig volgroeid zijn.

Mocht de temperatuur toch weer flink gaan stijgen, dan herhaal ik graag de oproep van Vogelopvang Utrecht: let goed op of je jonge gierzwaluwen buiten de kast ziet en breng ze zo snel mogelijk naar de opvang.