Vogelweetje voor in de les

Drie keer succesvol

Het aantal ijsvogels in Nederland kan sterk afnemen door strenge winters. Maar ze kunnen zoveel jongen per jaar grootbrengen dat hun aantal weer snel op peil is.


Een goed voorbeeld is het seizoen 2016 bij Beleef de lente. Dat jaar hadden we voor het eerst livebeelden uit een ijsvogelnest. Zo konden we zien hoe zeven jongen opgroeiden en succesvol uitvlogen.

Al bijna meteen erna begonnen pa en ma ijsvogel aan het volgende nest. Ook dat konden we helemaal volgen. Het was voor de eerste keer in de geschiedenis van Beleef de lente dat we een tweede legsel in beeld hadden. Van welke soort dan ook.

Zelfs toen het seizoen van Beleef de lente was afgelopen gingen pa en ma ijsvogel gewoon door. Er kwam  een derde legsel, óók al succesvol. In totaal vlogen alleen al van dit paar ruim 20 jongen uit. Dan gaat het natuurlijk hard!


Ontdek meer over de ijsvogel op de speciale ijsvogelpagina.

Poetswas uit de rug

Voor een vogel is zijn verenpak van levensbelang. De ooievaar heeft een speciaal middeltje om die veren goed te verzorgen.

Onderaan zijn rug heeft hij een vetklier (of stuitklier) zitten. Als hij daar met zijn snavel overheen wrijft, komt er vettig spul uit. Dat gebruikt de ooievaar als poetswas. Hij smeert uit over zijn hele verenkleed, zodat alle veren goed worden ingevet.

Dit werkt geweldig, want de ingevette veren laten geen water meer door. Als het dan gaat regenen, vallen de meeste druppel zo van het verenpak. De ooievaar blijft op die manier lekker droog en warm onder de veren.

Lees hier meer over ooievaars.

Grote verspreiding

De bosuil kun je bijna overal in Europa tegenkomen. Alleen in IJsland, Ierland en in Noord-Europa ontbreekt hij. In Nederland komt hij veel voor in Gelderland, Overijssel en Utrecht. In het noorden van het land is hij zeldzamer en hij ontbreekt op de Waddeneilanden.

 

Bosuilen passen zich gemakkelijk aan. Ze eten bijvoorbeeld heel gevarieerd: van vogels en zoogdieren, tot slakken en wormen.

Maar ook zijn ze flexibel wat betreft broedplekken. Normaal broeden ze in holle bomen, maar als die er niet genoeg zijn, wordt gebroed in oude nesten, nestkasten en in gebouwen.

Hoewel veel bosuilen doodgaan door botsingen met auto’s, neemt hun aantal in Nederland toe.

Meer over de verspreiding van de bosuil n Nederland is te vinden op https://www.sovon.nl/nl/bosuil

Nog meer interessante informatie over de bosuil is hier te vinden.

Wijs uiltje

De wetenschappelijke naam van de steenuil is Athene noctua. Dat verwijst naar Pallas Athene, de Griekse godin van de wijsheid.  De mensen vonden uilen wijze dieren.


Steenuiltjes worden al heel lang als wijze vogels gezien. Op munten van 2500 jaar oud uit Griekenland, stond op de ene kant een afbeelding van een steenuil. Aan de andere zijde godin Athena.

Het mooie is dat op Griekse munten van 1 euro ook nu nog een steenuil staat!

Meer over de steenuilen is te vinden op deze pagina en op www.steenuil.nl

 

Dag gif, hallo slechtvalk!

Nog niet zo lang geleden waren er bijna geen slechtvalken meer in Nederland. Het ging pas weer goed toen bepaalde soorten landbouwgif werden verboden.

Tot 1960 kwamen in de winter veel slechtvalken voor in Nederland. Dat waren overwinterende vogels uit Noord-Europa. Door het gebruik van een gevaarlijk landbouwgif als DDT namen de aantallen van alle roofvogels sterk af. Het gif hoopte zich namelijk op in de prooidieren voor de roofvogels, die op die manier heel veel binnen kregen. Dat was slecht voor hun gezondheid. Ze gingen eerder dood en brachten steeds minder jongen groot.

Zeldzaamheid

De slechtvalk werd zelfs een echte zeldzaamheid. Na het verbod op DDT kwamen er langzaam maar zeker steeds meer overwinterende slechtvalken.

Ook gingen er meer slechtvalken in Nederland broeden. Tot 1990 gebeurde het maar heel af en toe dat een slechtvalk hier een nest maakte. Inmiddels gaat het weer goed met de slechtvalk. Er broeden in Nederland  150 tot 170 paar en in de winter vliegen hier rond de 500 slechtvalken rond.

Ontdek hier meer over de slechtvalk.

 

Killer koolmees

Koolmezen lijken van die leuke, lieve tuinvogels. Maar soms veranderen ze in echte killers.

Als er bijvoorbeeld een pimpelmees of een bonte vliegenvanger in hun nestkast zit, vallen ze aan. Ze kunnen deze vogeltjes dan zelfs doodpikken door op hun achterhoofd te hameren. Onderzoekers maken dat elk jaar wel een paar keer meer in de groep vogels die ze onderzoeken. Zo lief zijn die koolmezen dan dus niet. Maar ze doen het natuurlijk puur om hun eigen nest te beschermen.

Heel soms gedraagt een koolmees zich echt als een mini-roofvogel. Er is bijvoorbeeld een filmpje over een koolmees die een barmsijs keihard aanvalt op een voedertafel. De barmsijs wordt zelfs doodgemaakt en voor een deel opgegeten.

Let op: het zijn niet zulke leuke beelden, maar het gebeurt nu eenmaal soms in het leven van een koolmees.

In de buurt blijven

Jonge vogels trekken over het algemeen graag de wijde wereld in. Soms wel honderden kilometers verderop. De jongen van de bosuil hebben daar geen trek in.

In Nederland heb je veel soorten standvogels. Dat zijn vogels die het hele jaar in ons land blijven. Maar bosuilen zijn extreme standvogels. Zelfs de jongen blijven normaal gesproken binnen 10 kilometer van de geboorteplaats. Waarnemingen op grote afstand van hun broedgebieden, zoals op de Waddeneilanden, zijn dan ook zeer zeldzaam.

Meer over de verspreiding van de bosuil in Nederland is te vinden bij Sovon.

Nog meer interessante informatie over de bosuil staat hier.

Holle bolle Gijs

De blauwe reiger lijkt af en toe wel een holle bolle Gijs. Hij eet werkelijk van alles! Niet alleen vis en kikkers, maar ook insecten, zoogdieren en zelfs op de grond gevallen friet.

Je kunt het zo gek niet bedenken of een blauwe reiger eet het. Favoriet zijn vissen van 10 tot 16 centimeter groot. Daarom zie je hem vaak doodstil staan wachten op een prooi in sloten en vijvers.

Maar hij is ook vaak in weilanden te vinden. Op zoek naar bijvoorbeeld mollen, muizen en regenwormen.  Als hij de kans krijgt, pakt hij zelfs wel eens een jong konijntje.

Verder staan op het menu slakken, reptielen (zoals ringslangen),  rivierkreeften en jonge vogels.  

In de stad kunnen reigers zich als echte straatschoffies gedragen. Dan pikken ze afvalzakken kapot en bedelen ze zelfs bij mensen om eten. 

Meer weten over de blauwe reiger? Kijk hier