Zoals jullie weten, zitten de tapuitjes waar we naar kijken, niet in een natuurlijk konijnenhol, maar in een ingegraven nestkast. En dat maakt voor de tapuit niet uit. Maar voor het ringen van de kuikens maakt het wel uit, want de arm van ringer Frank is breder dan de gang naar de nestkast..
Aanbrengen ring bij gekraagde roodstaart door Merel Zweemer
Metalen ring of kleurring?
Frank kan er niet bij, dus onze tapuitjes krijgen geen ring. Maar veel andere legsels worden wel geringd. Waarom gebeurt dat eigenlijk? Vogels die voor wetenschappelijk onderzoek worden geringd, krijgen altijd een metalen ring met een unieke code. Zo zijn deze vogels de rest van hun leven individueel herkenbaar. Maar bij projecten waarbij men graag meer terugmeldingen wil ontvangen, worden aanvullend ook nog kleurringen gebruikt. Het is namelijk erg moeilijk om een metalen ring af te lezen in het veld. Dan moet je hoog resolutie foto’s maken of een telescoop hebben, en dat kan alleen als de vogel stil zit en jou dichtbij laat komen. Niet heel realistisch. Maar een kleurring combinatie is vrij makkelijk af te lezen, en dan krijgt een ringer ook snel meer terugmeldingen, uit binnen- en buitenland. En daar wordt veel informatie uit gehaald.
Wat leren we ervan?
Door vogels individueel herkenbaar te maken, leren we veel over de soort en over de individuele vogels. Zo kun je vaststellen hoe oud ze worden, en op basis van de terugmeldingen krijg je een idee van waar ze heen gaan. Als je veel dieren ringt, krijg je zicht in waar de trekroutes lopen, en daarmee ook inzicht in de gebieden die de vogels aandoen of oversteken, en welke gevaren ze daarbij lopen. Voor het beschermen van een vogelsoort is dat soort informatie cruciaal. Ook kun je de effecten van klimaatverandering zien, sommige vogelsoorten verleggen hun trekroutes omdat bijvoorbeeld wetlands die ze altijd aandeden, opdrogen. In een steeds veranderend milieu blijft het ringwerk belangrijk, om ook de veranderingen te kunnen meten.
Hoe werkt ringen?
Bij een ringactie wordt een vogel gevangen. Met een speciale ringtang wordt de ring aangedrukt tot deze mooi dicht is. De ring knelt niet, de diameter van de ring is altijd iets breder dan de dikte van de poot. Dan wordt bepaald welke soort het is, wat het geslacht is en de leeftijd. Nou in het geval van een nestringactie bij de tapuiten zijn dat eerste kalenderjaar vogels. Een beetje saai dat we een boekhoudkundige term gebruiken voor de vogels, maar het telt wel makkelijk. Mocht er nou in oktober een vogel worden gevangen, dan weet je natuurlijk niet of deze in de zomer geboren is, of al ouder is. Gelukkig is daar literatuur over. Waar een ringer bijvoorbeeld naar kijkt, is of er veren missen in de vleugel (rui). Of er wordt in de bek gekeken. Is de binnenkant van de bovensnavel geel of zwart met geel, dan is het een eerstejaars vogel. Is het zwart, dan is het een tweedejaars vogel of ouder. Vervolgens wordt de vleugel opgemeten en de vogel gewogen.
Wat doen we met die gegevens?
Al deze gegevens worden genoteerd en opgeslagen in een online systeem. En alle data bij elkaar, wordt bijvoorbeeld gebruikt als de input van een website als Vogeltrekatlas. Maar ook Sovon maakt gebruik van ringdata om te bepalen hoe het met een soort gaat. Klik maar eens op het kopje broedsucces en overleving. Die grafiek kan alleen worden gemaakt met data uit nestonderzoek waarbij vogels geringd worden.
Vleugel opmeten en leeftijd bepalen ijsvogel door Merel Zweemer
Vogelbescherming Nederland - Samen voor vogels en natuur
