Een nieuw gevaar

Bernice Goffin | woensdag 8 april 2026 | Vind ik leuk | Bewaar deze blog | 15x | 513x

Foto Jelle de Jong

De mens als boosdoener

Ik heb het over een virus, en dan specifiek het vogelgriepvirus. Het komt tegenwoordig regelmatig in het nieuws voorbij. Soms krijgen trekvogels ‘de schuld’ voor het verspreiden van dit levensgevaarlijke virus naar Nederland. Maar de mens is de echte boosdoener: het virus was waarschijnlijk nooit naar zo een gevaarlijke variant gemuteerd als het geen kant en klare broeiplaatsen had gehad. En die broeiplaatsen bieden wij in de vorm van bio-industrie, waar het virus zich onder duizenden opgepakte kippen tegelijk kan verspreiden en zo enorm snel kan muteren.

Van prooi naar roofdier

Toen het virus in Nederland aankwam werden aanvankelijk vooral eenden en ganzen getroffen. Recent worden echter steeds meer soorten getroffen door het virus, dat inmiddels ook jaarrond in Nederland aanwezig is. En daar ontstaat een probleem voor de slechtvalken. Zoals we ook op onze beelden zien, zijn slechtvalken echte vogeleters en weinig kieskeurig in wélke vogelsoort ze eten. Als de slechtvalk een besmette vogel eet, wordt de valk zelf ook besmet met het virus. En daarmee gaat de slechtvalk zijn besmette prooi achterna. Het dieet van allerlei vogelsoorten stelde de slechtvalk in staat om bijna de hele wereld te veroveren. Maar nu levert het een nieuw gevaar op.

Slachtoffers

Het virus maakt veel slachtoffers. Inmiddels lijdt ook de landelijke stand van slechtvalken eronder. Waar er in 2021 naar schatting nog 225 broedparen van slechtvalk in Nederland broedde, ging het in 2024 om 162 paren. Een flinke afname in een paar jaar. Overwinterende slechtvalken zijn nóg harder getroffen door het virus: de aantallen van overwinterende slechtvalken zijn sinds 2013 grofweg gehalveerd.

Bescherming creëert weerbaarheid

Is het nu dan allemaal kommer en kwel? Gaat deze afname door tot alle slechtvalken uit Nederland zijn verdwenen? Dat is gelukkig onwaarschijnlijk. Vogelziektes hebben een flinke impact op populaties, maar vaak blijken er toch ook vogels tussen te zitten die bestand zijn tegen het virus. Als deze vogels jongen krijgen, brengen ze deze waardevolle weerstand over naar hun nakomelingen. Een sterke populatie is daarmee in staat om ziektes te doorstaan en langzaam op te krabbelen. Wij kunnen de slechtvalk en andere vogels helpen door andere problemen weg te nemen, zodat de populatie sterk genoeg is om ziektes te overleven. In deze voor vogels zeer onzekere tijden blijft bescherming daarmee onmisbaar.

Trend van broedende slechtvalken in Nederland. Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland.

Vind ik leuk
Bewaar deze blog

Meer over