Een vliegende start

Veel chatters zijn het erover eens dat de naam ‘grauw’ eigenlijk niet op deze mooie vogeltjes past. Maar over het tweede deel van de naam kunnen we het unaniem eens zijn: vliegenvangers zijn het zeker! Snavels vol vliegende beestjes worden naar de piepjonge kuikentjes gebracht.

Vrouw grauwe vliegenvanger werkt een smakelijke daas weg

Alles wat vliegt

Nu eet de grauwe vliegenvanger natuurlijk niet alleen vliegen. Alle vliegende insecten komen in aanmerking: vliegen, muggen, vliegende mieren, motjes, kevers enzovoort. Dat kunnen soms nog best grote insecten zijn ook, zo bracht man tijdens de broedperiode bijvoorbeeld een daas naar het nest. Die zijn velen liever kwijt dan rijk! De insecten in kwestie worden met acrobatische vluchten uit de lucht geplukt, een prachtig schouwspel om te zien. Helaas is het wel een schouwspel wat we steeds minder vaak zien: de grauwe vliegenvanger heeft het moeilijk.

De Rode Lijst

De Europese populatie van grauwe vliegenvangers is sinds de jaren ’80 gehalveerd. Ook in Nederland is de soort flink in aantal afgenomen. Het is lastig om precieze oorzaken aan te wijzen voor de afnames en voor een deel liggen die waarschijnlijk in de Afrikaanse overwinteringsgebieden van de soort. Echter weten we ook wel degelijk dat factoren in Nederland een rol kunnen spelen. Onderzoek heeft aangetoond dat insectenetende vogels harder in aantal afnemen in gebieden waar veel pesticiden worden aangetroffen*. Pesticiden zorgen ervoor dat insectenpopulaties instorten en bovendien kunnen de bestrijdingsmiddelen zich vervolgens ophopen in dieren die de insecten eten. Het moge duidelijk zijn dat dit een enorm probleem is voor dieren die bijna uitsluitend insecten eten, zoals onze vliegenvangers.

Wat kunnen we doen?

Insecten klinken voor veel mensen misschien als vervelende beestjes, maar de afname van insecten is een groot probleem dat ons allemaal, mens en dier, flink raakt. Om dit te verbeteren zouden er veel strengere regulaties op het gebruik van bestrijdingsmiddelen moeten komen. Maar in tussentijd kunnen we zelf ook iets doen. Of eigenlijk, iets níet doen. Vermijdt te allen tijde het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen! Er zijn eigenlijk altijd biologische alternatieven beschikbaar en vaak is het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de tuin überhaupt niet nodig. Niks mis met een paar bladluizen, als je tuin divers genoeg is, zijn er genoeg roofdieren om de luizen te eten zodat je geen plaag krijgt. Het hóeft niet allemaal perfect.

In de supermarkt

Ook in de supermarkt kun je iets doen: kies ervoor om zoveel mogelijk biologisch te kopen. Het label ‘biologisch’ is aan strenge voorwaarden verbonden, bijvoorbeeld op het gebied van bestrijdingsmiddelen. Bij biologische groenten en fruit worden er geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt, maar natuurlijke alternatieven die zich niet in het hele ecosysteem doorwerken. Zo kun je, ook als je geen tuin hebt, met jouw keuzes in de supermarkt het leven makkelijker maken voor insecten én vogels. Iedereen kan iets doen om de grauwe vliegenvanger, en alle andere insectenetende vogels, in Nederland te behouden!

* Artikel (engelstalig): Declines in insectivorous birds are associated with
high neonicotinoid concentrations