Het jaar van de eikel

Ronald van Harxen, STONE | zondag 17 mei 2026 | Vind ik leuk | Bewaar deze blog | 14x | 141x

Homoniem

Vrucht van de eik, punt van de penis en (informeel) vervelend figuur. Interessante woorden zijn dat, woorden met meer betekenissen. In de taalkunde heet zoiets een homoniem, naar de Griekse woorden homos dat hetzelfde betekent en onoma dat staat voor naam. Als je Nederlandse les geeft aan buitenlanders - iets dat ik jarenlang heb gedaan - zijn daar leuke taalspelletjes mee te doen.

Natuur

Omdat het in deze column om natuur gaat, wil ik het vooral over de eerste betekenis van eikel hebben, al wil ik zeker niet ontkennen dat de tweede betekenis ook een natuur gerelateerd randje heeft. Over de derde betekenis zou ik met gemak een column kunnen vullen, maar dat doe ik beter niet. Ik weet zeker dat u zelf ook de nodige beelden bij heeft.

Mastjaar

Het is misschien wel de belangrijkste vrucht van moeder Natuur, de eikel. Doorgaans groeien ze aan een eik(enboom). Maar hun aantal verschilt erg van jaar tot jaar. Af en toe beleven ze een topjaar. De takken buigen dan voor van de vele eikels en in het najaar ligt de bodem bezaaid met duizenden eikels. In bosbouw- (en jagers)kringen heet zoiets een mastjaar. 

Regelneef

Eikels spelen (samen met beukennoten en hazelnoten) een bijzondere rol in de natuur. Ze vormen een belangrijke voedselbron voor tal van dieren, van gaaien en boomklevers tot wilde zwijnen en bosmuizen. Als zodanig ‘sturen’ ze de populaties en het welzijn van een groot aantal dieren. Zijn er weinig eikels, lijden zwijnen honger en halen bosmuizen het einde van de winter niet. Zijn er veel dan vieren de zwijnen feest en weten de bosmuizen grote voorraden aan te leggen.

Boseikelmuizen

2025 was een meer dan uitstekend eikeljaar. Gevolg: enorme aantallen bosmuizen. Dat zien we terug in de prooiaanvoer in Haarle. Alleen de afgelopen week alleen al vijftien bosmuizen. Ook tijdens onze nestkastcontroles treffen we erg veel bosmuizen. De teller staat op 411. Gemiddeld meer dan vijf per nest. Bij één nest telden we er zelfs 22. En dat is dan alleen de voorraad die er op dat moment ligt. Het werkelijke aantal geconsumeerde bosmuizen zal vele malen hoger liggen.

Niet alleen de steenuilen profiteren ervan. Alle muizeneters beleven een topjaar, bosuilen, kerkuilen, buizerds en torenvalken om er maar eens een paar te noemen. Wat zo'n onbeduidend eikeltje allemaal wel niet teweeg kan brengen!

Steenuilenoverleg Nederland (STONE) is een landelijke werkgroep die steenuilenbescherming en -onderzoek coördineert, stimuleert en faciliteert. Daartoe wordt samengewerkt met relevante binnen- en buitenlandse, professionele en vrijwilligersorganisaties. STONE is een vrijwilligersorganisatie, zonder betaalde krachten. Bezoek de website van STONE

Vind ik leuk
Bewaar deze blog

Meer over