Elke dag telt

Peter de Vries, NIOO | dinsdag 28 april 2026 | Vind ik leuk | Bewaar deze blog | 10x | 67x

Laten we een beetje tellen: we weten dat er op 22 april in totaal 10 eitjes in het nest lagen. Met dit gegeven kunnen we de legdatum van het eerste ei uitrekenen. Als we ervan uitgaan dat het vrouwtje elke dag één ei heeft gelegd en daarbij geen legpauzes heeft ingelast dan komt de legdatum van het eerste ei uit op 13 april. Vanaf dat moment is het legsel dus in tien dagen compleet geworden.

Vervolgens is de vraag wanneer het daadwerkelijke broeden is begonnen. Bij de Koolmees start het vrouwtje meestal pas serieus met broeden wanneer het legsel compleet (of bijna compleet) is. Als we aannemen dat dat rond 22 april is gebeurd, dan kunnen we ook een goede inschatting maken van het moment van uitkomen van de tien eitjes.

Koolmezen hebben een gemiddelde broedduur van ongeveer 13 dagen. Tel je die periode op bij 22 april, dan kom je uit op 5 mei als verwachte datum waarop de eerste kuikens uit het ei kruipen. Daarbij is het goed om in gedachten te houden dat de natuur zich niet altijd exact aan dit protocol houdt: afhankelijk van factoren zoals temperatuur en broedintensiteit kunnen de eieren een dag eerder of juist iets later uitkomen.

Alles bij elkaar betekent dit dat begin mei een spannende periode wordt. Rond 5 mei mogen we de volgende grote stap verwachten: het moment waarop het nest ineens gevuld is met hongerige, piepende kuikens.

En dan is er natuurlijk nog de vroegste Koolmees ooit binnen het langjarige onderzoek van het NIOO: kast 138. Daar zijn de eieren al op 22 april uitgekomen, opvallend vroeg in het seizoen. Interessant is dat er ook legsels zijn waarbij het vrouwtje later begon met leggen, maar waarbij de eieren toch eerder uitkwamen dan in kast 138. Dat laat zien dat niet alleen de start van het leggen, maar ook het moment waarop het echte broeden begint en de omstandigheden tijdens het broeden een belangrijke rol spelen.

Misschien herinner je je nog het wat vreemd langwerpige ei in dit legsel. Volgens mijn contactpersoon is dit ei niet uitgekomen en lag het vorige week nog tussen de kuikentjes. Ook dat hoort bij de natuur: niet alle eieren zijn bevrucht of ontwikkelen zich succesvol, en het komt af en toe voor dat een deel van het legsel niet uitkomt.

De jongen van dit bijzondere en vroege legsel ontwikkelen zich ondertussen verder en zullen naar verwachting rond 11 mei uitvliegen. Of dat inderdaad zo uitkomt, en hoe het met ze blijft gaan, lees je natuurlijk in dit blog. So stay tuned!

Hier kast 138 op vrijdag 24 april, hier zijn de jongen 2 dagen oud.

Het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) doet fundamenteel en strategisch ecologisch onderzoek. Met meer dan 300 onderzoekers en studenten is het NIOO één van de grootste onderzoeksinstituten van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). De NIOO-ers bestuderen organismen, populaties, levensgemeenschappen en ecosystemen. Samen onderzoeken ze de volle breedte van planten-, dier- en microbiële ecologie, zowel op het land als in het water. Bezoek de website van NIOO

Vind ik leuk
Bewaar deze blog

Meer over