Wat is er allemaal aan de hand?

Ronald van Harxen, STONE | donderdag 2 april 2026 | Vind ik leuk | Bewaar deze blog | 32x | 793x

De feiten

Eerst even kort de feiten op een rij: op zaterdag 28 maart om half twee ’s middags legt vrouw haar eerste ei. Zoals normaal bij steenuilen begint ze niet direct met broeden en verlaat ze ’s avonds de kast. Zo ook op 30 maart. Man verschijnt even kort in beeld met een lekker hapje, maar omdat ze niet thuis is, vertrekt hij weer. Waarschijnlijk treffen ze elkaar buiten het zicht van de camera. De volgende ochtend komt man niet opdagen, iets dat de dagen daarvoor wel steeds het geval was. Ook de rest van de dag en ’s avonds zien we hem niet. Als hij ook de dag erna niet verschijnt lijkt de conclusie terecht dat hij van de aardbodem is verdwenen. Oorzaak onbekend. ’s Avonds zit vrouw diverse malen op de tak, luidkeels roepend. Maar geen man te bekennen. In de nacht van 31 maart op 1 april verschijnt er plotseling een man. Niet de oude, maar een nieuwe. Hij is geringd, dat was de oude niet. Lief en leed liggen dicht bij elkaar bij steenuilen en nog dezelfde nacht vindt de eerste paring plaats. Vrouw doet verwoede pogingen hem naar binnen te lokken, maar verder dan gluren door de sluis gaat hij vooralsnog niet. Kwestie van tijd.

Paarvorming

Waar we feitelijk getuige van zijn is van paarvorming, een proces dat zich normaliter ergens in het najaar afspeelt en zich aan onze waarneming onttrekt.  Boeiend om te zien hoe zoiets verloopt. Het feit dat er zomaar een ‘vrije man’ rondvliegt, zal sommigen van jullie wellicht verbazen, maar is niet ongewoon. Een deel van de jongen die het jaar ervoor zijn geboren, slaagt er niet direct in het eerste broedseizoen een territorium en een partner te vinden. Ze worden in de literatuur met een Engelse term ‘floaters’ genoemd. Waar ze dan precies uithangen – zwerven ze wat rond of blijven ze in de buurt van een bezet territorium? – is niet precies bekend. Feit is wel dat ze in staat zijn heel snel een vrijgevallen plek in te nemen. We zagen dat in Henxel in 2017 toen het vrouwtje buiten de kast door een marter werd gegrepen en nu hier met een man. Voor de populatie als geheel is dat voordelig, omdat er dan toch nog kans bestaat op nieuwe aanwas. Om die reden wordt zo’n groep ‘rondzwevende’ dieren ook wel een surplus-populatie genoemd. In 2017 was het daar te laat in het seizoen voor, maar nu zijn we nog maar amper begonnen. Sterker nog, de meeste steenuilen moeten nog met de eileg beginnen. We hebben dan ook alle hoop op een positief vervolg.

Waar komt de man vandaan?

Het is nog niet mogelijk om met zekerheid te zeggen waar de nieuwe man vandaan komt en hoe oud hij is. Daarvoor is het volledige ringnummer nodig. De drie cijfers die we nu met zekerheid hebben kunnen lezen, zouden kunnen duiden op een jong van vorig jaar, afkomstig van een kilometer verderop geplaatste nestkast. Met voorbehoud dus!

Het ei

En ja, dan ligt er al een ei. Met zekerheid bevrucht door de verdwenen man. Dat ei is nog amper bebroed, dus zal zeker geen door afkoeling afgestorven embryo bevatten. Steenuileieren blijven immers altijd nagenoeg onbebroed totdat het legsel volledig is. Ik schat in dat dit ei zeker nog levenskansen heeft. Een en ander is wel afhankelijk van hoe snel er bij gelegd gaat worden, en hoelang het duurt voordat de vrouw echt gaat broeden. Als dat nog weken op zich laat, nemen de overlevingskansen van het ei af.

Het kan snel gaan

In vergelijkbare situaties kunnen we aan de hand van nestbezoeken afleiden dat het soms heel snel kan gaan. In 2004 bijvoorbeeld werd de man op 20 april dood gevonden en werd het eerste ei met een nieuwe man rond 6 mei gelegd. Hoe het hier gaat, zullen we moeten afwachten. In elk geval heel bijzonder om mee te maken.

Steenuilenoverleg Nederland (STONE) is een landelijke werkgroep die steenuilenbescherming en -onderzoek coördineert, stimuleert en faciliteert. Daartoe wordt samengewerkt met relevante binnen- en buitenlandse, professionele en vrijwilligersorganisaties. STONE is een vrijwilligersorganisatie, zonder betaalde krachten. Bezoek de website van STONE

Vind ik leuk
Bewaar deze blog

Meer over