Veelgestelde vragen Beleef de Lente

Pa, de ooievaar die jarenlang dit nest claimt, heeft een tweede nest gebouwd in een boom. Maar hij wil ook dit paalnest houden en jaagt andere ooievaars weg. Geen broedende ooievaars voor de camera dus, helaas. Je kunt de ooievaars nog wel zien in de filmpjes. Meer informatie in dit weblog: https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/ooievaar-uit-de-lucht Info over de eerdere broedseizoenen 2023, 2024 en 2025 vind je bij Veelgestelde Vragen over de ooievaar.

In februari kwam Pa, de ooievaar die jaar na jaar dit nest heeft geclaimd, terug op het nest. Na wat gescharrel met passerende vrouwen zagen we een paarband ontstaan met een ongeringde ooievaar. We weten niet zeker of dit de ongeringde Ma is uit het broedseizoen 2024.

Pa begon in maart opeens een nieuw nest te bouwen. In een boom dichtbij - maar te ver van de camera. Ma volgde hem naar dat boomnest. Pa verdedigde ook nog zijn oude paalnest en verjoeg alle andere ooievaars die dat misschien wel wilden hebben. Mooi te zien in dit filmpje:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/vreemden-krijgen-geen-kans

Helaas in 2025 dus geen broedende ooievaars voor de camera bij Beleef de Lente. Onze clipmaker maakte een afsluitend filmpje met toch mooie momenten en bijzondere voorbijgangers:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/jaaroverzicht-2025

Wil je meer informatie en ook beelden zien van Pa en Ma op hun nieuwe boomnest? Kijk dan onderaan de weblogs, daar staat vaak een filmpje. Bijvoorbeeld in dit weblog:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/uit-het-oog-maar-niet-uit-het-hart-1

Wat gebeurde in de broedseizoenen 2023 en 2024 vind je elders bij de veelgestelde vragen over de ooievaar.

Het broedseizoen begon laat in het seizoen nadat Pa ging broeden met een nieuwe vrouw, Ma2.

Het eerste ei werd gelegd op 10 april om 23:04 uur. Het tweede op 12 april om 22:38 uur, nummer drie op 14 april om 21:55 uur en het vierde op 17 april om 01:42 uur.

Het broeden begon na het leggen van het tweede ei, op 12 april.

Een van de twee eieren die als eerste gelegd zijn kwam niet uit. Het eerste kuiken, K1, was zichtbaar op 15 mei, 13:10 uur. Op 18 mei kwam K2 om 06:46 uur uit zijn ei en K3 om 08:32.

Helaas was het broedseizoen verder niet succesvol. Op 27 mei overleed het kleinste kuiken, op 29 mei de andere twee. We denken dat onderkoeling als gevolg van de aanhoudende regen hen fataal werd. Mogelijk in combinatie met een jonge onervaren moeder.

Wat op dit nest gebeurde in het broedseizoen 2023 (Pa samen met de vorige Ma) en in het broedseizoen 2025 vind je elders bij de veelgestelde vragen over de ooievaar.

Ooievaars zijn grote vogels: ze kunnen meer dan een meter hoog worden, 100-115 cm.
Hoe groot is dat?
Stel je eens voor dat je zit op een stoel met een gemiddelde zithoogte 45 cm., en hoe hoog de ooievaar dan komt.
Stel je ook nog eens voor dat deze ooievaar de vleugels helemaal zijwaarts uitvouwt. De afstand tussen de uiteinden van de beide vleugels noemen we spanwijdte. Die is soms wel twee meter of meer, 180-218 cm.

We kijken naar een paalnest in een natuurgebied in Friesland, de Rottige Meente.
Als je even naar beneden scrollt op de pagina met de live beelden vind je een informatievak met informatie over het nest, de locatie en de ooievaar.

Pa en Ma kregen twee jonge ooievaars groot: de jongen die als eersten uit het ei kwamen op 30 april. Ze vlogen uit op 4 juli om 09:49 uur.

Ma legde vijf eieren en die kwamen allemaal uit. Helaas overleed het jongste kuiken in de nacht van 9 op 10 mei en in de loop van de dag overleden nog twee jongen. We denken dat aanhoudend nat weer hen fataal is geworden en ze door onderkoeling gestorven zijn.

Het eerste jong kroop op 30 april om 04:56 uur uit het ei, het tweede om 16:47 uur en het derde op 2 mei, 04:46 uur. Het vierde kuiken - na lang worstelen om de halve dop helemaal van zich af te krijgen - op 4 mei 06:06 uur. En tenslotte kwam het vijfde jong op 5 mei om 06:46 uur.

Pa en Ma gingen broeden vanaf 28 maart. De eieren zijn gelegd op 26 maart 23:47; 28 maart 23:35; 30 maart 21:52; 1 april 22:15; 4 april 00:42 uur.

Wat gebeurde op dit nest in het broedseizoen 2024 en in 2025 vind je elders bij de veelgestelde vragen over de ooievaar.

1) In het informatievak rechtsonder op de pagina van de ooievaar. Info over soort, nest, voedsel en locatie. 2) In de weblogs en filmpjes. 3) In de antwoorden bij de veelgestelde vragen over de ooievaar, ga naar: https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/veelgesteldevragen/?&vogel=158 4) In de Vogelgids, ga naar: https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/ooievaar 5) Kijk vooral ook op de site van STORK: ooievaars.eu Veel succes!

Op grote afstand zullen ooievaars elkaar herkennen als de eigen soort, van dichtbij als individu. Het nest helpt ze erbij omdat een vreemde ooievaar zich daar wat anders zal gedragen. En verder herkennen ze elkaar aan gedrag dat wij als mens niet of minder goed zien. Zoals geluiden (klepperen en sissen) en houding.

Meer informatie over hoe ooievaars met elkaar omgaan vind je in dit weblog:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/in-de-groep-of-daarbuiten

Sommige vogels zijn holenbroeders, zoals mezen en steenuilen, en nestelen graag in een holle boom, in een konijnenhol of in een nestkast. Het hol - of de nestkast - houdt eieren en jongen wat uit het zicht van nestrovers.

Ooievaars zijn net als bijvoorbeeld arenden geen holenbroeders. Ze hebben een nest nodig met open uitzicht en vrije aanvliegroutes. Het zijn grote vogels, die veel ruimte moeten hebben om ongehinderd te kunnen landen en op te stijgen. Daarom bouwen ooievaars nesten bovenin bomen of op daken en op andere hooggelegen plekken zoals hoogspanningsmasten, verkeersborden en nestpalen.

Dat ze dan niet beschut zitten nemen ze voor lief. Een nestkast of overkapping past niet bij wat deze soort nodig heeft en ze zouden het dus ook niet accepteren.

Vanuit Spanje en Frankrijk krijgen we - niet vaak - terugmeldingen van hier geringde ooievaars die daar zijn gaan broeden. Vermoedelijk is dat in drassige gebieden, want daar houden ooievaars van. Vanuit Afrika hebben we geen terugmelding gehad. Of hier geboren overwinteraars ook daar blijven en gaan broeden weten we dus niet.
Hier vind je informatie over het aantal ooievaars dat wegtrekt of hier overwintert:
https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/winter-3

Soms niet heel hoog, op een dak van een laag gebouw. Maar meestal is het nest hoog in een boom of op een andere hoge plek. Zoals een kerktoren of het dak van een hoge flat. Ook in hoogspanningsmasten, bovenleidingen bij spoorwegen, verkeersborden over snelwegen of zelfs in een paal van een luchtalarmsirene.

Het paalnest in de Rottige Meente, waar we nu naar kijken, is zo'n 6 meter hoog.

Ooievaars houden dus van nesten op hoogte. Ze willen ook graag vrij uitzicht en genoeg ruimte om het nest heen, om ongestoord te kunnen opstijgen en te landen.

Vanaf 2015 was er ononderbroken een koppel samen op dit nest, Pa en Ma. Ze hebben heel wat jonge ooievaars gezond laten uitvliegen.

In het seizoen 2024 kwam een nieuwe Ma op dit nest. Pa heeft haar geaccepteerd nadat de vorige Ma wel terugkwam na de winter maar niet koos voor dit nest.

Pa kwam in februari 2025 terug naar dit nest. Maar ... in maart begon hij opeens een nieuw nest te bouwen. In een boom dichtbij zijn oude paalnest maar buiten het zicht van de camera. Mogelijk is zijn broedpartner dit jaar opnieuw de ongeringde Ma uit 2024. We hebben haar te weinig gezien voor de camera om dat met zekerheid te kunnen zeggen.

Pa en Ma kozen voor het zelfgebouwde nieuwe nest in de boom. Ze verdedigden ook het oude paalnest tegen andere ooievaars. In het seizoen 2025 kregen die hierdoor geen kans om te gaan broeden op het nest waar de camera van Beleef de Lente op is gericht.

Ooievaars trekken overdag. We gaan ervanuit dat ze hun route kiezen door bijvoorbeeld kustlijnen en de loop van een rivier te volgen.

In dit weblog vind je een kaartje van trekroutes - onze Nederlandse ooievaars volgen vermoedelijk de westelijke route:
https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/een-kwestie-van-timing

Ja, die noemen we eenlingen. Vrijgezellen, zeg maar.

Als er te weinig nesten en broedpartners zijn zien we die eenlingen langskomen op het nest bij Beleef de Lente. Dat geeft trammelant want ooievaars zullen hun nest verdedigen.

De 'eigenaren' van het nest proberen de niet uitgenodigde gast weg te jagen. Soms ontstaan zo felle gevechten, waarbij ze elkaar met hun snavels diepe wonden kunnen toebrengen.

Filmpjes:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/pa-doet-het-toch-weer

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/pa-op-ramkoers

De soort is al sinds de beginjaren van Beleef de Lente te zien. Een overzicht van alle locaties:

2023-2026 Rottige Meente;

2015-2022 Gennep;

2013-2014 Ankeveen;

2011-2012 Gorssel;

2009 Den Haag;

2007-2008 Schoonrewoerd.

Ooievaars beginnen vanaf half tot eind maart met de leg. Soms ook later, dat zagen we in 2024 op dit nest waar het eerste ei pas op 10 april werd gelegd.

Meestal zijn er vier tot zes eieren, soms minder of - heel zelden - wat meer. Tussen het leggen van elk ei zit zo'n 48 uur.

Beide ouders broeden en beginnen daarmee vanaf het tweede ei. Een jong kruipt uit zijn ei na ongeveer 33 dagen broeden.