Even voorstellen: de bontbekplevier

Nest een kuiltje in de grond, bekleed met wat steentjes, schelpjes of plantenmateriaal. Legtijd van eind maart, maar meestal van half april tot half juli. Eén tot twee, soms zelfs drie broedsels, meestal 2-4 eieren. Broedduur 21-27 dagen. Jongen zijn nestvlieders; vliegvlug na ca. 24 dagen.

De bontbekplevier eet allerlei ongewervelde dieren die op de grond of in slik leven: garnalen, wormpjes, slakjes (bijvoorbeeld wadslakjes), insecten en hun larven (waaronder kevers, vliegen, muggen), spinnen en andere geleedpotigen. De bontbekplevier zoekt zijn voedsel niet op de tast maar op het oog, op kenmerkende plevierenmanier: lopen-stoppen-pikken etc.

Over de locatie van de camera
Voor het broedseizoen hebben boswachters en onderzoekers de locatie bepaald van de camera voor dit bijzondere project. Gaat het lukken om een broedseizoen in beeld te brengen van de bontbekplevier? Dat wordt spannend! De camera staat op een stille locatie tussen wat grotere kiezels, stenen en grove zandkorrels op de zogenaamde strandhaak. Naast de haak heb je enerzijds een lagune waar zoet water vanaf Texel wordt uitgelaten de Waddenzee in. Anderzijds is er de Waddenzee. De oevers van de lagune zijn intergetijden. Dat betekent tweemaal daags op een neergaand water. Daarbij vallen de oevers droog en is deze slikkige zone een belangrijke rust en foerageerplaats voor tal van vogels. Dat geldt zeker ook voor bontbekplevieren.

De camera op de lagune staat noordelijk gericht, de camera bij de potentiële nestlocatie staat iets meer noordoostelijk gericht. Tijdens monitoringsrondes zal gekeken worden waar het paartje bontbekplevieren daadwerkelijk zal gaan broeden, de camera hoeft er dan alleen nog maar bij gericht te worden.

Over het gebied
Sinds 2019 is er een uniek natuur- en waterveiligheidsproject gerealiseerd aan de zuidoostkant van het eiland Texel. De Prins Hendrik Zanddijk is een jong gecreëerd landschap wat een alternatief is voor het eerdere voornemen om de dijk te verzwaren. Er is gekozen voor een ontwikkeling van duinen, kwelders en intergetijdengebied die ook op lange termijn moet zorgen voor droge voeten van de inwoners van Texel. Het gebied is eigendom van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en Staatsbosbeheer voert het terreinbeheer, toezicht, voorlichting en monitoring uit.

De schaal en strategische ligging hebben vanaf het eerste jaar vogels gelokt en getrokken. Het wordt gebruikt als broed-, rust- en foerageergebied voor tal van wadvogels. Met name in deze fase is het erg in trek bij pioniers. Het kale zandige landschap is aantrekkelijk broedgebied voor plevieren en sterns. Bovendien komen er op bijna het gehele gebied geen mensen. Er is een strandje voor publiek richting Oudeschild, maar het grootste stuk is afgesloten strandreservaat. Met drie kilometer aan lengte direct het grootste stille groene strand van Texel.

Meer informatie over de aanleg en het project

Stil strandreservaat
In heel Nederland hebben strandbroedvogels het moeilijk. Hun leefgebied staat onder druk en hun broedstrategie is kwetsbaar. In de open dynamische landschappen hebben ze in het broedseizoen te maken met hoge tijen water, opstuivend zand en predatie van meeuwen en roofdieren. Bovendien is het meeste strand, broedgebied van plevieren en sterns, in gebruik door de mens. Juist in het voorjaar intensiever dan andere momenten in het jaar. Vele stukken strand kennen een gigantische recreatiedruk. De activiteiten zijn uiteenlopend. Strandsport met kite-buggies, halve marathons en paragliding komen allemaal voor. Sommige stukken strand zijn in Nederland overlopen met wandelaars en loslopende honden.

Het is bijzonder dat op Texel dit project in deze fase zo bijdraagt aan rust en broedgelegenheid voor verschillende soorten strandbroedvogels. Sinds 2019 hebben er vele tientallen nestjes bontbekplevier gezorgd voor jonge pullen. Ieder jaar zijn er, met wisselend succes, broedpogingen van dwergsterns en de afgelopen jaren werd er zelfs een kolonie grote sterns gesticht. De vogels kunnen broeden op de hoge zandige en schelpenrijke strandhaak en foerageren in de slikkige oevers en ondiepe lagunes in de omgeving. Een formule die aanslaat.

Voedsel
Dat het goed toeven is voor bontbekplevieren blijkt de afgelopen jaren. Niet alleen wordt er goed gebroed de afgelopen jaren, ook tijdens de trektijd en gedurende de winter zitten er grote groepen bontbekplevieren. Afgelopen januari werden tijdens de wadvogeltellingen in samenwerking met Vogelwerkgroep Texel bijna 200 bontbekplevieren geteld. Het is echt de hotspot van Texel. Tussen al deze bontbekplevieren bevond zich ook een strandplevier. Deze vogel met kleurringen bleek geringd te zijn op de Markerwadden en nu dus te overwinteren op dit nieuwe natuurgebied.

Voor veel wadvogels belangrijk
Op de Prins Hendrik Zanddijk zitten altijd veel wadvogels. Tot half mei komen er groepen rotganzen slapen en zitten er grote rustende groepen scholeksters en wulpen.  Hele grote groepen eidereenden (tot 700 exemplaren) hangen baltsend rondom de zandige lob en haak. Er wordt af en toe ook al gebroed in het duingebied van de Prins Hendrik Zanddijk. Gedurende trektijd zijn zo’n beetje alle wadvogels te verwachten in dit gebied. Lepelaars zijn later in de zomer in groepen aan het jagen in de geul waar zoetwater vanaf het eiland het zout water bereikt. Dat zijn aantrekkelijke kraamkamers voor jonge vis. Steltlopers als kanoet, bonte strandloper en zilverplevier zitten soms in mooie aantallen in het gebied. In de wat diepere geul kun je met goed zoeken soms een geoorde fuut of een middelste zaagbek ontdekken.

Kijkpunten
Het gebied is redelijk goed te overzien vanaf het fietspad en het vogelkijkpunt. Langs het fietspad is het feestelijk met de nodige gele kwikstaarten die zingend op de weidepaaltjes waarneembaar zijn. Het uitkijkpunt ligt centraal aan de westkant en is bereikbaar via een schelpenpaadje. Er staat een vaste telescoop waardoor je het gebied goed kan overzien. In de ochtend is dit sfeervol, maar niet goed te doen in verband met tegenlicht. Later op de dag tot in de middag wordt dat steeds beter. Lichtcondities worden dan goed en vogels zijn dan beter te determineren. https://www.birdingplaces.eu/nl/birdingplaces/netherlands/prins-hendrikzanddijk

Strandvogelwerkgroep Vogelwerkgroep Texel
De afgelopen jaren is er door verschillende initiatieven van Vogelbescherming Nederland en Stichting Vogeleiland Texel meer aandacht en bescherming gegenereerd voor strandbroedvogels. Met voorlichting & educatie, maar ook gerichte beschermingsmaatregelen en monitoring willen we voor deze groep vogels in kwetsbaar broeddomein iets extra’s doen. Ben je regelmatig op Texel of woon je op het vogeleiland? De Vogelwerkgroep Texel zoekt altijd naar hulp voor tellingen en projecten in de toekomst. Neem een kijkje of zoek contact

Op het eerste gezicht lijkt het strand leeg. Op het zand liggen talloze schelpen en her en der een takje of steentje. Maar wie goed kijkt, ziet een ondiep kuiltje, met daarin de eitjes van de bontbekplevier. Vier eieren, perfect gecamoufleerd tussen de schelpen, steentjes en het zand. 

Een leeg strand tref je in de lente en zomer in ons land niet zo snel aan. Mensen wandelen, kinderen spelen in de branding en bouwen zandkastelen, kitesurfers vliegen in de lucht en honden snuffelen in het rond. Wat voor ons een heerlijk dagje naar het strand is, is voor de bontbekplevier een mijnenveld. Want één voetstap op de verkeerde plek of één hond die afwijkt van het pad en de stress voor dit pleviertje is compleet. Een beetje theatraal zijn ze dan wel. De ouders vliegen op en trekken de aandacht door te doen alsof ze gewond zijn. Alles om de indringers bij het nest weg te lokken. Dat helpt vaak, maar ondertussen liggen de eieren onbeschermd, open en bloot, te wachten tot de ouders terugkomen. 

Als de jongen uit het ei kruipen, begint pas het echte gevaar. De kleine bolletjes dons strekken direct hun lange poten uit en gaan zelf op zoek naar voedsel. Zo schattig als ze zijn, zo onzichtbaar zijn ze ook voor de mensen en honden met wie ze het strand delen. Probeer dan maar eens op te groeien. Dat is ook de reden dat de bontbekplevier, met iets meer dan 400 paartjes in ons land, op de Rode Lijst staat. Maar gelukkig kunnen we dit pleviertje goed helpen! Door stukken van het strand tijdens het broedseizoen af te schermen. Door recreanten te vertellen wat ze kunnen doen om het strand ook voor de vogels veilig te houden. En door nesten te beschermen. 

In 2018 is Vogelbescherming gestart met het werven van vrijwillige strandwachten in de Zeeuwse Delta, die de nesten van de vogels op het strand beschermen en bezoekers tekst en uitleg geven. Met succes! Het aantal paartjes van de bontbekplevier neemt in hier toe. 

Het kan anders  

De bontbekplevier laat zien hoe snel het mis kan gaan tijdens het broedseizoen. Maar ook hoe weinig er nodig is om de vogels op het strand te kunnen beschermen. De bontbekplevier is geholpen met: 

• Het beschermen en afzetten van de gebieden op het strand waar ze broeden; 
• Voorlichting aan strandbezoekers over kwetsbare nesten op het strand;
• Inzetten van strandwachten die nesten opsporen en beschermen; 
• Samenwerken met gemeenten, beheerders en vrijwilligers om rustplekken langs de kust te realiseren. 

Wat doet Vogelbescherming? 

De parels van de Nederlandse natuur liggen langs onze kust en in de waterrijke gebieden van ons land. Denk aan de Wadden, de Zeeuwse Delta en het IJsselmeergebied, gebieden waar jaarlijks miljoenen vogels op afkomen. Juist hier kan Vogelbescherming het verschil maken voor soorten als de bontbekplevier.   

• Om deze kwetsbare vogels te beschermen doet Vogelbescherming regelmatig onderzoek naar de effecten van verstoring door recreatie. Zo zien we welke recreatie impact hebben en hoe we het strand en de waterrijke gebieden leefbaar kunnen houden voor vogels en mensen. 
• Sinds 2018 werft en traint Vogelbescherming vrijwillige strandwachten in Zeeland en Zuid-Holland, die de nesten opsporen en beschermen. Vanaf 2020 is dit overgegaan in het project ‘Het Groene strand’, waarin Vogelbescherming met vrijwilligers, beheerders en gemeenten samenwerkt aan de bescherming van alle strandbroeders. Met succes. In delen van de Zeeuwse Delta zien we de aantallen bontbekplevieren toenemen.  
• In het Waddengebied is Vogelbescherming actief als partner binnen Wij&Wadvogels. Met de campagne 'Bescherm wat je bewondert’ informeren we bewoners en bezoekers van de Wadden over de strandbroeders, zoals de bontbekplevier. 
• Vogelbescherming zet zich in voor betere bescherming door inspraak bij provincies en gemeenten. Zo heeft gemeente Schouwen-Duiveland na advies van Vogelbescherming een plan ontwikkeld om de vogels op het strand beter te beschermen. Dit plan wordt nu al een aantal jaar met succes uitgevoerd.