Veelgestelde vragen Beleef de Lente

Sommige nesten zijn genummerd om het broedproces te kunnen volgen. In de chat hebben sommige nesten ook bijnamen gekregen.

Nestcam:

Voorste nest: nestcamnest, nest van V en M, snelwegnest:

Nest linksachter: achterbuuf;

Nest rechtsachter: familie Van der Steen.

Koloniecam:

Een screenshot van de genummerde nesten bij deze camera vind je onderaan dit weblog:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/steeds-meer-eieren

Nest 2: steencirkel;

Nest 4: piramidelepelaar;

Nest 5C: vlierlepelaar;

Nest 13: chaosnest;

Nest 14: rommelnest;

Nest 15: verstoplepelaar.

De broedende kleine zilverreiger in de lepelaarskolonie bij Beleef de Lente heeft drie eieren gelegd. In de avond van 20 april nam een boommarter de eerste twee eieren mee. Er werd nog een derde ei gelegd. Dat is in de nacht van 22 april door een lepelaar uit het nest gegooid. Het reigernest is daarna door andere lepelaars vernield, de takken zijn gebruikt voor uitbouw van hun nesten.

In onderstaand filmpje is de 'dader' van het uit het nest kieperen van het ei op heterdaad betrapt op camera: het is de gezenderde lepelaar 'Rubus'.

Filmpje:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/niet-welkom-1

Dat we dit nest in beeld hadden is heel bijzonder, want er broeden weinig kleine zilverreigers in Nederland. De vogel staat op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels.

Aantal broedparen in Nederland: 170-185 (2024)
Geschat maximum aantal overwinteraars: 370-560 (2016/17-2020/21)
Doortrekkers: 600-830, september (2016/17-2020/21)
Bron: sovon.nl

Trek: Kwetsbaar in strenge winters. In milde winters blijven veel kleine zilverreigers in Zuid-Europa en soms zelfs in Nederland. In strengere winters vliegen ze nagenoeg allemaal naar Afrika, variërend van Noord-Afrika tot Senegal, Kameroen en zelfs Kenia. Keert terug in maart-april.

Broeden:  Mei-juni. Eén legsel per jaar, meestal 3-5 eieren. Broedduur 21-25 dagen. Nest van takken.  Broedt bij voorkeur in kolonies. Kleine aantallen ook in kolonies van grote zilverreigers, blauwe reigers, lepelaars of grote meeuwen.

De eieren zijn opvallend blauw, ondermeer als bescherming tegen oververhitting en UV-straling. Beide ouders zitten op de eieren. Jongen zijn na 40-45 dagen vliegvlug, kunnen al na 30 dagen het nest verlaten. Bedelen bij de ouders om voedsel na verlaten van het nest.

Herkennen: Gele voeten, rechte meestal donkere snavel. Broedkleed met sierveren. Man en Vrouw zijn op uiterlijk nauwelijks van elkaar te onderscheiden. Man heeft iets langere kopveren.

Voedsel: Kleine vissen - stekelbaarsjes favoriet. Ook amfibieën en waterinsecten; aan de kust garnalen en kleine kreeftjes. Rent heen en weer om prooien te vangen.

Meer info:

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-zilverreiger

Heb je meer vragen over de kleine zilverreiger?

De focus op beantwoorden vragen blijft hier bij die over de lepelaar. Dus zoek zelf vooral ook je informatie, bijvoorbeeld via Google. Of vraag het in de chat aan andere kijkers. Daar krijg je meestal antwoord, en anders probeert de moderatie later je vraag daar te beantwoorden.

Ze krijgen eten op het nest van de oudervogels. Die sperren hun snavel wijd open zodat de jongen het eten uit de keelzak kunnen pakken.

Na zo'n zeven weken vliegen de jongen uit en moeten ze zelf eten leren zoeken. Ze bedelen dan nog wel een tijdje bij de ouders om gevoerd te worden.

Hier vind je meer informatie:

https://werkgroeplepelaar.org/nieuws/2026/02/17/ouderlijke-zorg-van-lepelaars-eindigt-voordat-ze-op-trek-gaan/

Eieren zijn kwetsbaar maar soms verbazingwekkend levenskrachtig. Een te hoge temperatuur kan meer kwaad dan onderkoeling. Soms vertraagt de ontwikkeling als het broedproces wordt onderbroken.

Komen de eieren van het nest op de nestcam nog wel uit? Dat is lastig met zekerheid te zeggen, we kunnen niet in de eieren kijken. 

Hoe dan ook is het uniek dat we 7x24 kunnen zien wat hier gebeurt, en hoe de kolonie en individuele vogels daarmee omgaan.

Het meest waarschijnlijke is een ongelukkige samenloop van omstandigheden.

Het derde ei van dit koppel werd gelegd op 13 april, 21:18 uur.

Het ei kwam terecht op de rand van de nestkom, tegen een tak aan. Toen Vrouw het in de nestkom probeerde te krijgen rolde het weg, in de kuil achter de steen. Ze probeerde het later nog eens maar zonder resultaat.

Later kwam Man. Die pakte het ei op maar liet het uit de snavel vallen.

Het ei viel zo te horen kapot op een steen en ligt nu buiten het nest, aan de rechterkant uit het zicht. Man en Vrouw stonden erbij en zagen dus wat gebeurd is met het ei.

Hopelijk komt er een vierde ei voor dit koppel.

Filmpje:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/vijfde-ei-gaat-niet-helemaal-goed

De geel/oranje verkleuring van de veren hoort bij het broedkleed.

Je kunt de ontwikkeling van jong tot adult zien aan de snavel maar ook aan de veren.

Jonge lepelaars hebben zwarte vleugeltoppen en een roze/vleeskleurige snavel. Ze ontwikkelen nog geen broedkleed.

Na 3-4 jaar zijn ze volwassen. De zwarte vleugelpunten verdwijnen. De snavel gaat richting zwart, met een geel/oranje uiteinde. In deze fase ontwikkelen ze in het broedseizoen een oranjegele vlek op de borst en een gekleurde kuif.

Elke vogel is een individu, dus de intensiteit van kleuren kan verschillen van andere vogels van dezelfde leeftijd.

Meer informatie over herkenning vind je hier:

https://werkgroeplepelaar.org/overlepelaars/herkenning/

De eileg is vanaf eind maart, soms wat vroeger. De piek is in april en soms nog wat later.

Op welk moment van de dag lepelaars meestal een ei leggen, dat weten we niet. Wat we hier voor de camera zagen is dat eieren zowel in de middag als in de vroege avond werden gelegd. Maar we zien niet alle nesten in de kolonie.

De jonge lepelaar heeft eerst een rechte snavel. Als jong heb je de lepelvorm nog niet nodig omdat de ouders je nog voeren. Na enkele weken tot maanden krijgt de snavel de lepelvorm.

Het breken van de eierschaal gebeurt met een eitand. Dit is een klein hard puntje op de bovensnavel. Het verdwijnt enkele dagen na de geboorte.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld eenden zijn lepelaars niet echt zwemmers. Ze blijven bewust in ondiep water. Doordat ze lange poten met grote tenen hebben en zich rustig bewegen, kunnen ze stabiel lopen.

Marters zijn territoriale dieren. Ze markeren hun territorium als een waarschuwing voor andere marters. Ze zetten een geurvlag die vergelijkbaar is met een bordje: 'andere marter, opzouten, dit hier is van mij'.

We gaan ervan uit dat de boommarter hier de enige marter is. Maar ... we weten niet of het een mannetje of vrouwtje is.

Dus wie weet komen hier meer marters. Als dat zo is zullen de jongen moeten verhuizen zodra ze zichzelf kunnen redden, want hun moeder zal ook haar eigen kinderen niet toelaten in haar territorium.

Marters daten in juni/juli, dus dan zal de marter waarschijnlijk deze plek tijdelijk verlaten. Als het hier een vrouwtje is raakt ze in die periode waarschijnlijk bevrucht. Jonge marters worden na een uitgestelde dracht  in het voorjaar geboren, dan is voldoende voedsel te vinden voor de moeder en de jongen om op te kunnen groeien.

Wat doet die boommarter hier in de lepelaarskolonie?

Waarschijnlijk is hij (of zij) van de vaste wal hiernaartoe gezwommen, heeft nu hier een territorium en zoekt naar voedsel.

We zien dat hij eieren wegpakt uit de nesten om die op te eten. Soms proberen oudervogels hun nesten te verdedigen, maar meestal vluchten alle vogels in de kolonie voor de dreiging van de marter.

Het zijn best heftige beelden. Waarom laten we ze toch zien?

Door de camera's van Beleef de Lente maken we mee wat gebeurt op nesten in de natuur. Dat is soms naar en schokkend, maar altijd leerzaam.

Is er iets te doen aan dat de eieren worden afgepakt?

Nee, want de boommarter is wettelijk beschermd. Dat betekent dat hij niet verjaagd, gevangen of uitgezet mag worden.

Ook de boommarter moet eten en heeft als eiereter zijn plek in de natuur. Vaak houden vogels rekening met dat niet alle jongen het gaan redden. Ze leggen dan wat extra eieren.

Hoe gaat het hier verder?

Het is afwachten hoe de kolonie lepelaars reageert. Ze verliezen veel eieren. Maar we zitten nog vroeg in het broedseizoen en de lepelaars geven het hier zo te zien nog niet op.

Meer informatie vind je in dit weblog:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/vindingrijke-lepelaars

Het is naar om te zien. Maar tegelijk ook mooi, want de lepelaars maken een verstandige keus. Je ei verliezen is erg, maar als ze zelf gewond raken is het einde seizoen - of erger. Nu blijven ze heel, kunnen er opnieuw eieren komen en hebben ze een nieuwe kans.

Ze geven het niet altijd meteen op. Dat gedrag konden we hier vastleggen op de camera's.

We zagen dat eerst Vrouw en later Man het ei probeerden te verdedigen. Ze maakten zich groot en dreigden, maar vluchtten toen de marter zich niet liet afschrikken.

Filmpjes:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/lepelaar-verdedigt-haar-nest

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/drama-op-het-nest  

Voor Team Lepelaar was het opduiken van de boommarter op deze plek onverwacht. In dit weblog lees je hoe verrast we waren:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/drama-bij-de-lepelaars-een-nacht-die-we-niet-snel-vergeten

De 7x24 uurs videobewaking door de trouwe kijkers en chatters bij Beleef de Lente heeft ons geleerd dat de boommarter hier een territorium heeft.

Er zijn veel gevaren, dus veel lepelaars worden niet oud, overleven het eerste levensjaar niet.

Als alles goed gaat kunnen ze voor vogelbegrippen best oud worden. We weten van Wor, een lepelaar die bijna 30 jaar oud was toen ze voor het laatst is gezien. Haar verhaal vind je hier:

https://werkgroeplepelaar.org/nieuws/2022/05/10/220510-wor/

Ze hebben geen vijanden waarmee ze oorlog voeren. Er zijn wel andere dieren die de eieren en de jongen van de lepelaar lusten, en gebruiken als voedsel voor hun jongen. Zoals de vos, bunzing, marter, rat, en vogels als kraaien en meeuwen. Opgroeiende en volwassen lepelaars moeten ook oppassen voor een grote roofvogel zoals de zeearend.

Verreweg de grootste bedreiging voor de lepelaar zijn echter wij, de mens. Door vervuiling, gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen, het aantasten van hun broed- en voedselgebieden en door klimaatverandering.

Volwassen jongen broeden in principe op de plek waar ze geboren zijn. Maar dat gaat niet altijd op. Er moet rust en genoeg voedsel zijn in de kolonie. Als dat verandert zullen ze een nieuwe plek moeten vinden.

En elke lepelaar is ook een individu. Er is altijd individuele variatie.

De kolonie bestaat uit 50 tot 90 paren, het varieert per jaar.

Hoeveel mannetjes en vrouwtjes er zijn in de hele kolonie, dat weten we niet. Ze lijken veel op elkaar dus dat is heel lastig tellen.

In de broedtijd kunnen we broedparen wel tellen - de verdeling M : V  is dan in principe 1 : 1.

In dit weblog vind je foto's van een paar stelletjes op het nest van de nestcam:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/lepelaar-love-island

Mannetjes zijn meestal wat groter, met een wat forsere snavel en de kleuring van de snavelvlek en de vorm van de kop kan iets verschillen.

Maar tenzij ze een bijzonder kenmerk hebben, zoals een ring, of duidelijk herkenbaar gedrag vertonen (paren, eieren leggen), is het lastig. Wel kun je, zoals in het weblog beschreven, individuele lepelaars herkennen aan hun snaveltekening, hun 'barcode'.

Fiimpje:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/waar-zijn-de-lepelaars-in-de-nacht

Zodra lepelaars gaan broeden rusten ze op hun nest. Beide ouders broeden, ze wisselen elkaar af.

Wie niet broedt gaat voedsel zoeken, ook in het donker. Dat kun je mooi zien in het filmpje. Daar zie je trouwens niet de lepelaars van deze kolonie. Onze clipmaker heeft beelden gebruikt van de camera's van Beleef de Lente bij de bontbekplevier. 

Als lepelaars niet broeden overnachten ze op een andere plek in de kolonie, in ondiep water of op een eilandje.

Hier komt niet een OZ (onderzoek) met sheets.

Het kost heel veel tijd om waarnemingen te analyseren, bruikbaar te maken voor goede conclusies. Team Lepelaar heeft andere manieren om hun onderzoeksvragen snel te beantwoorden. 

Wel zijn de kijkers bij Beleef de Lente heel erg welkom bij het helpen met antwoorden op vragen van Team Lepelaar over bijvoorbeeld herkenning van individuele vogels. Zo helpen jullie mee met dat we meer te weten komen over de lepelaar.

Meer informatie hierover in een toekomstig weblog.

Eierstand (26 april rond 19u):

26-27 eieren, waarvan 19 gezien op de koloniecam  en 7-8 op de nestcam.

We zien maar een deel van de kolonie, hoeveel eieren daar zijn gelegd weten we niet.

Lepelaars broeden vanaf eind maart tot juni, soms iets eerder, en leggen meestal 4 eieren. Broedduur: 25 dagen.

De piek van de eileg is in april. Hier zagen we het begin van die piek op 18 april.

Een foto met nestnummers vind je onderaan dit weblog:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/blog/lezen/steeds-meer-eieren

Nestcam. Eerste koppel: 2 eieren, geroofd door boommarter.

Op 18 en op 20 maart zijn eieren gelegd in het nest dat we dit seizoen willen volgen via de Nestcam. Dat is het voorste nest.

Filmpjes:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/eerste-ei-11

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/tweede-ei-13

De boommarter greep zijn kans toen de oudervogels alleen op het nest waren.

Filmpjes:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/lepelaar-verdedigt-haar-nest

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/drama-op-het-nest

Nestcam. Tweede koppel: 3 eieren, nog 2 in het nest, 3e ei uit nest gevallen.

Vanaf 9 april werden in het nest op de nestcam opnieuw eieren gelegd. We denken door een ander koppel.

Filmpjes:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/derde-ei-en-overleeft-de-eerste-nacht

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/het-vierde-ei-7

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/vijfde-ei-gaat-niet-helemaal-goed

Lepelaars zoeken hun voedsel in laagstaand water. Dat doen ze op de tast. Het zijn dus ook 'nachtvissers', zowel overdag als in het donker kunnen ze hun prooi vinden.

De snavel is plat, breed en lepelvormig en is hun eetgereedschap, bestek. Vergelijk het maar met hoe wij als mensen soep eten met een lepel.

Op deze pagina vind je meer informatie:

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/lepelaar

In het filmpje op die pagina zie je mooi hoe de lepelaar zijn snavel gebruikt om in het water voedsel te vinden.

En in dit filmpje, vastgelegd via de Beleef de Lente camera bij de Bontbekplevier, zie je het ook heel mooi:

https://www.vogelbescherming.nl/beleefdelente/filmpjes/bekijken/lepelaar-in-de-lagune