Grutto

 

Informatie

Grutto's zijn dè ambassadeurs van het Nederlandse polderlandschap. Nergens ter wereld is deze van oorsprong op riviergraslanden en hoogvenen broedende vogel zo talrijk als in de contreien van oer-vaderlandse dorpen als Broek-in-Waterland of St. Nicolaasga. Zelfs binnen de stadsgrenzen van Amsterdam broeden meer grutto's dan in heel Groot-Brittannië en Frankrijk tezamen! Nederlandse grutto's broeden bij voorkeur op vochtige veengraslanden en leven van wormen en ander klein gedierte dat op of in de bodem leeft. De winter wordt doorgebracht in Westafrikaanse moerassen en rijstvelden. Oorspronkelijk broedden grutto's op riviergraslanden en hoogvenen. Vandaag de dag zijn grutto's in die gebieden nauwelijks nog te vinden. De grutto heeft een, tot recentelijk, uitstekend habitat gevonden in graslanden in agrarisch gebruik. Nu verdwijnt de grutto ook daar bijzonder snel. Er is nog een gruttosoort, de Rosse Grutto (Limosa lapponica lapponica). Deze broedt niet in Nederland maar overwintert hier in vrij groot aantal. De grutto heeft ook een ondersoort, de 'IJslandse grutto' (Limosa limosa islandica), welke in klein aantal doortrekt. Enkele ijslandse grutto's overwinteren in Nederland. Grutto's trekken meestal terug naar hun geboorteplaats en zijn daar sterk trouw aan: meestal broeden ze hoogstens enkele honderden meters van hun geboorteplaats.

Lees meer over 15 gezenderde grutto´s op hun reis van hun broedgebied in Friesland naar hun overwinteringsgebied in Afrika.

Algemeen

Overige namen

Black-tailed Godwit , Limosa limosa

Orde

Charadriiformes

Familie

Strandlopers (Scolopacidae)

Status

Jaarvogel. Talrijke broedvogel en doortrekker in groot aantal; IJslandse ondersoort doortrekker in klein aantal, wintergast in zeer klein aantal

Europese verspreiding

90% van de grutto's in Noord-West Europa broedt in Nederland. Daarmee is Nederland het belangrijkste Europese gruttoland. Dit betekent ook dat wanneer Nederland er niet in slaagt de grutto te behouden, de toekomst van deze vogelsoort zeer onzeker is.

Naar boven

Leefomgeving en voedsel

Biotoop

Hoogveen, intergetijdenzone, wad, weilanden (uitgestrekt)

Voedsel- en broedbiotoop

Natte of vochtige, matig voedselrijke kruidenrijke graslanden met een lange vegetatie die in de ruimte gevarieerd is, en welke laat in de zomer (augustus / september) gemaaid wordt. Grutto's kunnen ook foeragerend worden aangetroffen langs de kust en in het Waddengebied en op slikken langs rivieren. Volwassen vogels eten emelten en regenwormen. Jonge vogels jagen in lang gras op insecten als langpootmuggen en andere insecten. Een onopvallend grasnest wordt gemaakt in de lange vegetatie, bij voorkeur in de nabijheid van ruigere delen in het veld.

Voedsel

Regenwormen en emelten

Naar boven

Broeden

Broedperiode

Eind april tot begin juni

Koloniebroeder

Geen koloniebroeder censu stricto, maar broect graag in directe nabijheid van soortgenoten in verband met het opmerken en verjagen van vijanden als bunzing en wezel.

Aantal legsels

Eén

Aantal eieren

4

Naar boven

Herkenning

Opvallende kenmerken

Onmiskenbare vogelsoort: geen andere Europese vogel heeft zo'n lange rechte snavel.

Gedrag

In geschikte broedgebieden kunnen grutto's in grote getale voorkomen. Meestal broeden er ook andere weidevogels bij: tureluurs, watersnippen en kieviten bijvoorbeeld. Een door alle weidevogels gevreesde vijand is de wezel. Wordt er door één vogel een indringer opgemerkt, dan bundelen alle vogels de krachten en openen een felle tegenaanval, die meestal succes heeft.

Kleed

Wanneer grutto's in het voorjaar terugkomen van hun winterverblijf in Afrika, eten de mannetjes grote aantallen regenwormen. Deze wormen helpen de mannetjes om een diepe, roestrode kleur te krijgen. Hoe fraaier het verenkleed, hoe meer de vrouwelijke grutto's onder de indruk zijn. Bij beide geslachten valt in vlucht vooral de witte vleugelstreep en witte staart met zwarte eindband op.

Formaat/ lengte

37 - 42 cm, spanwijdte 63 - 74 cm.

Snavel

Zeer lange, rechte snavel, welke in de punt een grote bundeling van zenuwen bezit, zodat de gruttosnavel een ultra-gevoelig eetinstrument is. Met de lange snavel kan de grutto bij bodemdieren die voor andere vogels ontoegankelijk zijn.

Poten

Lange, donker gekleurde poten, geschikt voor waden in ondiep water en uitkijken over de vegetatie waarin gebroed wordt.

Naar boven

Vogeltrek

Trekroute

Vanuit Nederland trekken grutto's over Frankrijk, via Spanje naar Marokko. Hier verzamelen ze energie om de Sahara over te steken. Vele grutto's trekken ook langs de kust. Een ander deel van de grutto's trekt via Italië (Toscane) naar Afrika.

Overwinteringsgebied

Via Marokko trekken Nederlandse vogels naar Senegal en Guinee-Bissau, waar jonge vogels een jaar blijven.